การคลำเจอก้อนที่คอหรือเมื่อตรวจสุขภาพแล้วพบก้อนไทรอยด์ อาจทำให้กังวลว่าก้อนไทรอยด์เสี่ยงเป็นมะเร็งหรือไม่ ส่วนใหญ่มักเป็นก้อนชนิดไม่ร้ายแรง (Benign Thyroid Nodule) ไม่แสดงอาการผิดปกติ แต่ก็มีโอกาสที่ก้อนบางชนิดอาจเสี่ยงเป็นมะเร็งไทรอยด์ จึงควรเข้ารับการตรวจประเมินโดยแพทย์เฉพาะทางเพื่อวางแผนการดูแลรักษาอย่างเหมาะสม
ต่อมไทรอยด์มีหน้าที่อะไร
ต่อมไทรอยด์คือต่อมไร้ท่อรูปผีเสื้อที่อยู่บริเวณด้านหน้าลำคอมีหน้าที่สร้างฮอร์โมนควบคุมการเผาผลาญพลังงานอัตราการเต้นของหัวใจอุณหภูมิร่างกายรวมทั้งการทำงานของอวัยวะในระบบต่างๆของร่างกาย
ก้อนไทรอยด์คืออะไร
ก้อนไทรอยด์ (Thyroid Nodule) คือ การเกิดก้อนหรือความผิดปกติภายในต่อมไทรอยด์ อาจพบได้ตั้งแต่ก้อนขนาดเล็กที่มองไม่เห็นไปจนถึงก้อนขนาดใหญ่ที่คลำได้หรือสังเกตเห็นจากภายนอก ส่วนใหญ่ไม่แสดงอาการ มักตรวจพบจากการตรวจสุขภาพประจำปีหรือการตรวจอัลตราซาวนด์บริเวณคอ
ก้อนไทรอยด์เกิดจากอะไร
สาเหตุการเกิดก้อนไทรอยด์มีหลายปัจจัย เช่น
- การเติบโตของเซลล์ต่อมไทรอยด์
- ถุงน้ำ (Thyroid Cyst)
- ภาวะขาดไอโอดีน
- ไทรอยด์อักเสบ
- ก้อนจากภาวะไทรอยด์เป็นพิษ
- พันธุกรรม
- มะเร็งไทรอยด์
ก้อนไทรอยด์มีอาการหรือไม่
ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่มีก้อนไทรอยด์ในระยะแรกมักไม่แสดงอาการ จนเมื่อก้อนมีขนาดใหญ่หรือมีผลต่อการทำงานของต่อมไทรอยด์ อาจพบอาการนี้
- คลำเจอก้อนที่คอ
- คอโตผิดปกติ
- กลืนอาหารลำบาก
- แน่นคอ
- เสียงแหบ
- หายใจลำบาก เพราะก้อนไปกดเบียดหลอดลม
ทั้งนี้หากก้อนสร้างฮอร์โมนไทรอยด์มากกว่าปกติอาจมีอาการไทรอยด์เป็นพิษ ได้แก่
- ใจสั่น
- น้ำหนักลดแม้ทานอาหารตามปกติ
- มือสั่น
- เหงื่อออกมาก
- นอนไม่หลับ
- อารมณ์แปรปรวน
ก้อนไทรอยด์ทุกก้อนเสี่ยงเป็นมะเร็งหรือไม่
ก้อนไทรอยด์ทุกก้อนไม่ได้เสี่ยงเป็นมะเร็ง ส่วนใหญ่ก้อนไทรอยด์มักเป็นก้อนชนิดไม่ร้ายแรง ทั้งนี้ต้องให้แพทย์เฉพาะทางตรวจเพิ่มเติมและประเมินจากหลายปัจจัย เช่น
- ประวัติครอบครัว
- อายุและประวัติสุขภาพ
- ลักษณะและขนาดก้อนจากการอัลตราซาวนด์
- การเติบโตของก้อน
- ผลการเจาะชิ้นเนื้อ (Fine Needle Aspiration: FNA)
เจอก้อนแบบไหนควรรีบมาพบแพทย์
- คลำเจอก้อนที่คอ
- ก้อนโตเร็ว
- เสียงแหบโดยไม่ทราบสาเหตุ
- กลืนลำบากหรือสำลักบ่อย
- หายใจลำบาก
- ต่อมน้ำเหลืองโตที่คอ
ตรวจวินิจฉัยก้อนไทรอยด์อย่างไร
- ตรวจร่างกาย โดยแพทย์ทำการซักประวัติ คลำก้อนบริเวณลำคอ และประเมินอาการต่าง ๆ ร่วมด้วย
- ตรวจเลือด เพื่อเช็กการทำงานของต่อมไทรอยด์ เช่น
- ฮอร์โมนกระตุ้นต่อมไทรอยด์ (TSH – Thyroid Stimulating Hormone)
- ฮอร์โมนไทรอกซินอิสระที่ผลิตจากต่อมไทรอยด์ (Free T4)
- ฮอร์โมนไทรอยด์อิสระชนิดไตรไอโอโดไทโรนีน (T3) ที่ไม่ได้จับกับโปรตีนในเลือด (Free T3)
- ตรวจอัลตราซาวนด์ต่อมไทรอยด์ โดยใช้คลื่นเสียงความถี่สูงเข้าไปดูขนาดก้อน จำนวนก้อน ลักษณะก้อน ตำแหน่งก้อนอย่างละเอียด เพื่อประเมินความเสี่ยงมะเร็งไทรอยด์
- ตรวจเจาะชิ้นเนื้อด้วยเข็มขนาดเล็ก (Fine Needle Aspiration: FNA) โดยใช้เข็มขนาดเล็กเจาะหรือดูดน้ำหรือเซลล์จากก้อนเนื้อก่อนนำไปตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อเช็กว่าเป็นเนื้อดีหรือเนื้อร้ายเจ็บน้อยใช้เวลาไม่นาน
แนวทางการรักษาก้อนไทรอยด์
- ติดตามอาการ (Active Surveillance) หากก้อนไทรอยด์ที่พบมีความเสี่ยงต่ำ แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจติดตามโดยอัลตราซาวนด์ตามระยะเวลาที่กำหนด
- รักษาด้วยยา ในผู้ป่วยที่มีภาวะไทรอยด์เป็นพิษหรือฮอร์โมนไทรอยด์ผิดปกติ
- รักษาด้วยการฉีด PEI (Percutaneous Ethanol Injection) หรือการฉีดสารเอทานอล (แอลกอฮอล์บริสุทธิ์) ผ่านผิวหนัง เป็นวิธีรักษาซีสต์หรือถุงน้ำที่ต่อมไทรอยด์ที่มีประสิทธิภาพสูง โดยเป็นทางเลือกหลักที่ช่วยให้ผู้ป่วยไม่ต้องเข้ารับการผ่าตัด
- รักษาด้วยเทคนิคจี้ก้อนไทรอยด์ด้วยความร้อนแบบไม่ต้องผ่าตัด (RFA – Radiofrequency Ablation) โดยใช้เข็มชนิดพิเศษสอดไปยังก้อนไทรอยด์แล้วปล่อยคลื่นความร้อน RF เพื่อลดขนาดก้อนไทรอยด์โดยไม่ต้องผ่าตัด
- ผ่าตัดก้อนไทรอยด์ ในกรณีที่ก้อนมีขนาดใหญ่ ก้อนกดเบียดอวัยวะข้างเคียง หรือสงสัยมะเร็งไทรอยด์
- รักษาด้วยไอโอดีนรังสี (Radioactive Lodine) ในผู้ป่วยบางรายตามข้อบ่งชี้ของแพทย์ เช่น มะเร็งไทรอยด์บางชนิดหรือภาวะไทรอยด์เป็นพิษ
ก้อนไทรอยด์จำเป็นต้องผ่าตัดทุกคนหรือไม่
ก้อนไทรอยด์ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกคน เพราะส่วนใหญ่เป็นก้อนไทรอยด์ที่ไม่ใช่มะเร็ง โดยแพทย์จะทำการตรวจอัลตราซาวนด์เพื่อประเมินความเสี่ยง หากก้อนมีขนาดเล็กและไม่เป็นอันตราย แพทย์จะนัดตรวจติดตามอาการ
โรงพยาบาลที่ชำนาญการดูแลรักษาโรคไทรอยด์
THYROID COMPLETE CARE ศูนย์เบาหวาน ไทรอยด์ และต่อมไร้ท่อ โรงพยาบาลกรุงเทพ ดูแลครบเรื่องไทรอยด์ ด้วยทีมแพทย์เฉพาะทางหลายสาขา (Multidisciplinary Thyroid Team) ที่มากด้วยประสบการณ์ เทคโนโลยีที่ทันสมัย และทีมสหสาขาที่พร้อมวางแผนการดูแลรักษาและให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิด ตั้งแต่การตรวจวินิจฉัย รักษา ไปจนถึงติดตามระยะยาว พร้อมคืนคุณภาพชีวิตที่ดีให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตอย่างมั่นใจอีกครั้ง
แพทย์ที่ชำนาญการดูแลรักษาโรคไทรอยด์
นพ.ณัฐนนท์ มณีเสถียร อายุรแพทย์โรคต่อมไร้ท่อและเมตะบอลิสม โรงพยาบาลกรุงเทพ
สามารถคลิกที่นี่เพื่อทำนัดหมายได้ด้วยตนเอง
