ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ဆီးချိုရောဂါအခြေအနေက တဖြေးဖြေးတိုးလာပါတယ်။ အသက် ၁၅ နှစ်နှင့်အထက် ထိုင်းနိုင်ငံသား ၁၁ ဦးတွင် ၁ ဦး သို့မဟုတ် လူ ၅ သန်းခန့်သည် ဆီးချိုရောဂါ ခံစားနေရကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဆီးချိုရောဂါသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အစားအသောက်ကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ ဆေးမှန်မှန်သောက်ရန်နှင့် ပုံမှန်သွေးသကြားဓာတ်ပမာဏကိုထိန်းထားရန် ဆရာဝန်နှင့် မကြာခဏပြသရန် လိုအပ်သည့် ဘဝအတွက် သိသာထင်ရှားသော အတားအဆီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ သွေးတွင်းသကြားဓာတ် မြင့်မားခြင်း သို့မဟုတ် နိမ့်ကျခြင်းသည် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပြီး ဆီးချိုရောဂါကုသခြင်းမှာ အလွန်စျေးကြီးသည်။ ဆီးချိုရောဂါ၏အကြောင်းရင်းများ၊ ၎င်း၏စတင်ခြင်းကိုဖြစ်စေသည့်အကြောင်းရင်းများနှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို မည်သို့ကာကွယ်ရမည်အကြောင်း ပိုမိုလေ့လာပါ။
ဆီးချိုရောဂါသည် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ သကြားဓာတ်ကို ပုံမှန်အတိုင်း စွမ်းအင်အဖြစ် သုံးစွဲခြင်းမှ တားဆီးပေးသည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာချို့ယွင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်းဖြစ်ပြီး သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏ မြင့်မားလာခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များအတွက် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ဆီးချိုရောဂါနောက်ဆက်တွဲရောဂါများဟုလည်း ခေါ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ မျက်စိရောဂါ၊ အာရုံကြောစနစ်ရောဂါ၊ သွေးတိုးရောဂါနှင့် အနားသတ်သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါတို့ ပါဝင်ပြီး မသန်စွမ်းမှု သို့မဟုတ် သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ကောင်းသောဆီးချိုရောဂါစောင့်ရှောက်မှုတွင် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် လျှော့ချရန် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏကို ထိန်းညှိပေးသည်။ ဤရှုပ်ထွေးမှုများကို အမျိုးအစားနှစ်မျိုး ခွဲခြားထားပါသည်။
ဆီးချိုရောဂါ၏ပြင်းထန်သောနောက်ဆက်တွဲများ
၎င်းသည် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ အမျိုးမျိုးသော စနစ်များကို ထိခိုက်စေသော သွေးတွင်းသကြားဓာတ် အခြေအနေ အမျိုးအစားဖြစ်သည်၊
- သွေးတွင်းသကြားဓာတ်နည်းသော ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များသည် ထုံထိုင်းခြင်း၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ ရင်တုန်ခြင်း၊ တက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် သတိလစ်ခြင်းတို့ပင် ခံစားရနိုင်သည်။ ပိုမိုပြင်းထန်သော အခြေအနေများတွင် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။
- သွေးတွင်းသကြားဓာတ် မြင့်မားသော ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များသည် ဤအခြေအနေသည် သွေးထဲတွင် အက်စစ်ဓာတ်များလာကာ သတိလစ်မေ့မြောခြင်း သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်တွင်း အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း အမျိုးမျိုးကို ပျက်စီးစေသည်။
နာတာရှည်ဆီးချိုရောဂါ၏နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ
သွေးတွင်းသကြားဓာတ် အချိန်ကြာမြင့်စွာ မြင့်မားနေခြင်းကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ရှိ သွေးကြောနံရံများ ပျက်စီးယိုယွင်းကာ ကျဉ်းမြောင်းမာကျောစေကာ သွေးကြောငယ်များကဲ့သို့ ကြီးမားသော သွေးကြောများ ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းရင်း၊
သေးငယ်သောသွေးကြောများရှုပ်ထွေးခြင်း။
- မြင်လွှာကို ထိခိုက်စေသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ- ဤအခြေအနေဖြစ်လာပါက အမြင်မှုန်ဝါးခြင်း၊ မှောင်မိုက်သောအရိပ်များ နှင့် အမြင်အာရုံနှစ်ထပ်ဖြစ်ခြင်း စသည့် အမျိုးမျိုးသော မျက်စိရောဂါများဖြစ်သည့် အတွင်းတိမ်၊ ရေတိမ်၊ ဆီးချိုရောဂါ မြင်လွှာယိုယွင်းခြင်းနှင့် မျက်စိအမြင်လွှာယိုယွင်းခြင်းစသည့် လက္ခဏာများ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ပိုမိုပြင်းထန်သောအခြေအနေများတွင်၊ ၎င်းသည် မြင်လွှာပေါက်ပြဲခြင်း၊ အမြင်အာရုံဆုံးရှုံးခြင်း သို့မဟုတ် မျက်စိကွယ်ခြင်းအထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
- ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများသည် ပုံမှန်ထက်ပို၍ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏ မြင့်မားခြင်းကြောင့် ကျောက်ကပ်သို့ သွေးစီးဆင်းမှု အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ကာ ဆီးထဲသို့ ပရိုတင်းဓာတ်များ ယိုစိမ့်ကာ ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ လျော့နည်းလာခြင်း၊ အရည်ထိန်းခြင်း၊ အညစ်အကြေးများ စုပုံလာခြင်း၊ ကျောက်ကပ်တွင် ဆီးချိုရောဂါ၊ ခြေလက်များ ရောင်ရမ်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။ ကနဦးကုသမှုတွင် ကျောက်ကပ်ဆေးခြင်း ၊ ကျောက်ကပ်ဆေးခြင်း တို့ပါဝင်ပြီး ပြင်းထန်ပါက စူးရှသောကျောက်ကပ်ပျက်ကွက်မှုကို ရှောင်ရှားရန်နှင့် ကာကွယ်ရန် ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုသမှု လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
- အာရုံကြောဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများတွင် လက် သို့မဟုတ် ခြေများတွင် ထုံကျင်ခြင်း၊ ဓားထိုးခြင်း ခံစားရခြင်း၊ ပူလောင်နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံခံစားမှု ဆုံးရှုံးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ လက္ခဏာများသည် ညအချိန်တွင် ဖြစ်တတ်သည်။ အာရုံကြောများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရောင်ရမ်းရခြင်း အကြောင်းရင်းမှာ အာရုံခံစားမှုကို လျော့နည်းစေပြီး လက်နှင့် ခြေထောက်များတွင် ကြွက်သားများ အားနည်းစေနိုင်သည်။
ကြီးမားသော သွေးကြောများ ဖြစ်လာခြင်း။
- သွေးကြောကျဉ်းရောဂါ၊ သွေးကြောကျဉ်းရောဂါ၊ သွေးကြောမကြီးများ ပိတ်ဆို့ခြင်းကြောင့် နှလုံးကြွက်သားများ သွေးကြောပိတ်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။
- ဦးနှောက်သွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါဖြစ်စေခြင်းမှာလည်း သွေးလွှတ်ကြောများ ကျဉ်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးပေါင်ချိန်နှင့် သွေးတွင်းအဆီဓာတ်များခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်တတ်ပါသည်။
- အထူးသဖြင့် ခြေထောက်၊ သို့မဟုတ် ခြေဖဝါးတွင် အနာများပေါက်စေပြီး ရောဂါပိုးဝင်စေသည်။ ဆီးချိုရောဂါထိန်းချုပ်မှု ညံ့ဖျင်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ မကုသဘဲထားပါက ခြေထောက်ဖြတ်တောက်ခြင်းအထိ ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
ဆီးချိုရောဂါများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း။
- ကိုလက်စထရောအဆင့်ကို 100 မီလီဂရမ်နှုန်း ဒီစီလီတာထက် မကျော်လွန်အောင် ထိန်းချုပ်ပါ။
- သွေးပေါင်ချိန် 130/80 mmHg ထက်မကျော်လွန်အောင် ထိန်းချုပ်ပါ။
- သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏကို ဒီစီလီတာလျှင် ၈၀ မှ ၁၃၀ မီလီဂရမ်ကြား ထိန်းချုပ်ပါ။
- စုဆောင်းထားသော သကြားပမာဏ HbA1C (Hemoglobin A1C) 6.5 – 7.5% ကို ထိန်းချုပ်ပါ။
၎င်းသည် လူနာ၏ အန္တရာယ်အချက်များနှင့် ပေါင်းစပ်ပါဝင်မှုများအပေါ် မူတည်သည်။ ဤအချက်များကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် အထူးကုသမားတော်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီး ရောဂါရှာဖွေရန် လိုအပ်ပါသည်။
ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များအတွက် မိမိကိုယ်ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အခြေခံမူများ
- ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို အားကောင်းစေပြီး ကျန်းမာရေးကို ကောင်းမွန်စေဖို့အတွက် မျှတတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာက သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ထိန်းပေးပြီး နှလုံးရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးပါတယ်။ အမျိုးမျိုးသော ရှုပ်ထွေးမှုများကိုလည်း ကာကွယ်ပေးသည်။
- ရေလုံလောက်စွာသောက်ပါ။ ဆီးချိုဝေဒနာရှင်တစ်ဦးသည် သကြားဓာတ်ထိန်းချုပ်မှု ညံ့ဖျင်းပါက မကြာခဏ ဆီးသွားခြင်းမှ ရေဓာတ်ဆုံးရှုံးမည်ဖြစ်သည်။ ရေလုံလောက်စွာသောက်ခြင်းက ခန္ဓာကိုယ်ကို ဟန်ချက်ညီအောင် ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
- သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို တိုးစေနိုင်သောကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုများကို လျှော့ချပြီး အနားယူပါ။
- သင့်အစားအသောက်ကို ဂရုစိုက်ပါ။ အချိုများသော အစားအစာများနှင့် ကစီဓာတ်များလွန်းသော အစားအစာများကို ရှောင်ပါ။ လတ်ဆတ်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် သစ်သီးဝလံများ၊ အစေ့အဆန်များ၊ ပရိုတင်းများ၊ ပိန်သောအသားများ စသည်တို့ကို စားသုံးရန် အာရုံစိုက်ပါ။ မာဂျရင်း၊ မုန့်အတု၊ နို့ဆီရည်စသည်ဖြင့် လက်ဖက်ရည် သို့မဟုတ် ကော်ဖီကဲ့သို့သော အဖျော်ယမကာမျိုးစုံပါဝင်သော အဆီ သို့မဟုတ် မပြည့်ဝဆီများပါရှိသော အစားအစာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ထို့အပြင် ဆေးလိပ်နှင့် အရက်သောက်ခြင်းကိုလည်း ရှောင်ကြဉ်ပါ။
- ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းခြင်း- ကျန်းမာသောကိုယ်အလေးချိန်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် triglyceride၊ ကိုလက်စထရောနှင့် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏကို လျှော့ချရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။
- ဆေးစစ်ရန် သင့်ဆရာဝန်နှင့် ပုံမှန်ပြသပါ။ သွေးစစ်ဆေးခြင်း၊ သွေးပေါင်ချိန်တိုင်းတာခြင်း၊ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်တိုင်းတာခြင်း၊ ကိုလက်စထရောတိုင်းတာခြင်းနှင့် သင့်ကိုယ်သင်ဂရုစိုက်ရန် ဆီးချိုရောဂါ၏ ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးကို လေ့လာခြင်းက သင့်ကျန်းမာရေးကို အကဲဖြတ်ပြီး ကောင်းမွန်စွာ ဂရုစိုက်ရန် ကူညီပေးပါလိမ့်မည်။
ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များအတွက် မှန်ကန်သော စောင့်ရှောက်မှုသည် အထက်ဖော်ပြပါအတိုင်း အမျိုးမျိုးသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ မဖြစ်ပွားစေရန်အတွက် မှန်မှန်ဂရုပြုရမည့် အရေးကြီးသော ကိစ္စဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များ၏ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ဂရုစိုက်ထိန်းချုပ်ရန်၊ ရောဂါလက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်ရန်၊ ရောဂါရှာဖွေရန်နှင့် ကုသရန် အထူးကုဆရာဝန်နှင့် ပြသကာ ဘေးကင်းပြီး ကျန်းမာရေးကောင်းစေရန်အတွက် ဆရာဝန်ထံမှ အကြံဉာဏ်ရယူသင့်ပါသည်။
သူနာပြုဆရာမ Lakkhana Thesapeam
ဆီးချိုရောဂါညှိနှိုင်းသူနာပြု
ပြည်တွင်းဆေးပညာဌာန၊ ဘန်ကောက်ဆေးရုံကြီး ချင်းမိုင်
ကိုးကား
https://www.si.mahidol.ac.th/sidoctor/e-pl/admin/article_files/1423_1.pdf
