ဆီးချိုရောဂါ၊ အသံတိတ်ခြိမ်းခြောက်မှုစနစ်တကျစီမံခန့်ခွဲရန်လိုအပ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဆီးချိုရောဂါသည် အဓိက ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးပြဿနာဖြစ်လာပြီး စုစုပေါင်း လူနာပေါင်း ၆ ဒသမ ၅ သန်းကျော်ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အသက် 15 နှစ်နှင့်အထက် ထိုင်းနိုင်ငံသား 11 ဦးတွင် တစ်ဦးသည် ဆီးချိုရောဂါဖြင့် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ ပိုကြောက်စရာကောင်းတာက ဒီလူနာတွေရဲ့ 40% ကျော်က သူတို့မှာ ဆီးချိုရှိနေတာကို သတိမထားမိတဲ့အချက်ပါပဲ။ ထို့အပြင်၊ အဝလွန်သူ သန်း 20 ကျော်သည် အနာဂတ်တွင် ဆီးချိုရောဂါဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။ ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များအတွက် အထိရောက်ဆုံး စောင့်ရှောက်မှုသေချာစေရန်၊ လူနာအားလုံး၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီသော ပြည့်စုံသော စောင့်ရှောက်မှုစနစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးရန် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ပညာရှင်များ၏ ဘက်စုံစည်းကမ်းအဖွဲ့တစ်ခု လိုအပ်ပါသည်။
ဘန်ကောက်ဆေးရုံကြီး ချင်းမိုင် ဘက်စုံဆီးချိုရောဂါဌာနမှာ ကုသမှုခံယူဖို့ ဘာကြောင့်ရွေးချယ်တာလဲ။
- Holistic Care အောင်မြင်သော ဆီးချိုရောဂါ ကုသမှုသည် ဆေးဝါးတစ်ခုတည်းမှ လာသည်မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ထိန်းညှိမှု၊ အစားအသောက်ပြောင်းလဲမှု၊ လေ့ကျင့်ခန်း၊ ဆေးဝါးနှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို စောင့်ကြည့်ခြင်းအပါအဝင် ပြည့်စုံသောစောင့်ရှောက်မှုလိုအပ်ပါသည်။
- အဆင်ပြေမှုနှင့် အချိန်ကုန်သက်သာခြင်း- တစ်နေရာတည်းတွင် ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်းဖြင့် ခရီးသွားချိန်၊ ချိန်းဆိုမှုအခက်အခဲများကို လျှော့ချပေးပြီး စောင့်ရှောက်မှု၏ ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်မှုကို သေချာစေသည်။
- ဘက်စုံဆီးချိုဆေးခန်းရှိ ဘက်စုံအသင်း
- ဆီးချိုရောဂါနှင့် ဆီးချိုရောဂါဆိုင်ရာ ပါရဂူ
- Endocrinologists များသည် ဆီးချိုရောဂါနှင့် ဟော်မုန်းဆိုင်ရာ ရောဂါများကို ကုသရာတွင် အထူးပြုပါသည်။
- ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသမှုအစီအစဉ်ကို တစ်ဦးချင်းစီအလိုက် အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်စေသည်။
- စောင့်ကြည့်ပြီး ဆေးကို သင့်လျော်သလို ချိန်ညှိပါ။
- ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ မျက်စိရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါစသည့် အမျိုးမျိုးသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို အထူးကုဆရာဝန်များအဖွဲ့ဖြင့် ပြုစုပါ။
- မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်များသည် ဆီးချိုမျက်မြင်လွှာရောဂါကဲ့သို့သော မျက်စိနောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို စစ်ဆေးကုသပါသည်။
- ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုစတင်သောအခါတွင် ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်များသည် ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးသည်။
- နှလုံးအထူးကုဆရာဝန်များသည် ဆီးချိုရောဂါရှိသူများတွင် သေဆုံးရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည့် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ အခြေအနေများကို အကဲဖြတ်ပြီး ကုသသည်။
- အာရုံကြောဗေဒ ပညာရှင်များ သည် ဆီးချိုရောဂါ ကဲ့သို့သော အာရုံကြောများ၏ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ကုသပေးသည်။
- ပြန်လည်ထူထောင်ရေးသမားတော်များသည် ခြေထောက်အနာများကို ကာကွယ်ရန် ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များအတွက် သင့်လျော်သောဖိနပ်များကို ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။
- ကျွမ်းကျင်သူနာပြု (ဆီးချိုရောဂါ သူနာပြုဆရာမ)
- ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များအတွက် မိမိကိုယ်ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အသိပညာနှင့် အကြံဉာဏ်များ ပေးဆောင်ခြင်း။
- သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ကိုယ်တိုင်စမ်းသပ်နည်းနှင့် ရလဒ်များကို မှန်ကန်စွာ မှတ်တမ်းတင်နည်း သင်ကြားပေးခြင်း။
- နည်းပညာနှင့် သင့်လျော်သောအချိန်အပါအဝင် အင်ဆူလင်ထိုးခြင်းဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်ပေးခြင်း။
- ဆေးသုံးစွဲခြင်းမှ လက္ခဏာများနှင့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို စောင့်ကြည့်ခြင်း။
- စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးကူညီမှုနဲ့ ရောဂါကို ထိန်းညှိပေးတယ်။
ဓါတ်စာပညာရှင်
- လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ အာဟာရအခြေအနေနှင့် စွမ်းအင်လိုအပ်ချက်များကို အကဲဖြတ်ခြင်း။
- သင့်နေထိုင်မှုပုံစံနှင့် စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်မှုများနှင့် ကိုက်ညီသော စိတ်ကြိုက်စားသောက်မှုအစီအစဉ်
- ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်ရေတွက်ခြင်းနှင့် မှန်ကန်သောအစားအစာရွေးချယ်ခြင်းဆိုင်ရာ အသိပညာပေးခြင်း
- ကုသမှုရလဒ်များနှင့်အညီ အစားအသောက်အစီအစဉ်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် ချိန်ညှိခြင်း။
- ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များအတွက် သင့်လျော်သော အစားအသောက်နှင့် ဖြည့်စွက်စာများကို အကြံပြုအပ်ပါသည်။
- ဆီးချိုရောဂါနှင့် ဆီးချိုရောဂါဆိုင်ရာ ပါရဂူ
ဆီးချိုသွေးချိုဆေးခန်းတွင် တစ်နေရာတည်းတွင် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။
- ရောဂါအမည်တပ်ခြင်း။
- FBS၊ ကျပန်းဂလူးကို့စ်၊ HbA1c အပါအဝင် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်စစ်ဆေးမှု အပြည့်အစုံ
- တိကျသောရောဂါရှာဖွေမှုအတွက် OGTT (ခံတွင်းဂလူးကို့စ်သည်းခံမှုစမ်းသပ်မှု)
- ကျောက်ကပ်စစ်ဆေးခြင်း၊ မျက်စိစစ်ဆေးခြင်း၊ နှလုံးစစ်ဆေးခြင်းနှင့် အာရုံကြောဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်းစသည့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို စစ်ဆေးခြင်း။
- သွေးတွင်းအဆီဓာတ်နှင့် သွေးပေါင်ချိန်ကဲ့သို့သော အခြားအန္တရာယ်များကို အကဲဖြတ်ခြင်း။
- ကုသခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်း။
- အသက်၊ ကျန်းမာရေးအခြေအနေနှင့် အန္တရာယ်အချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ တစ်ဦးချင်းကုသမှုကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
- ပါးစပ်နှင့် ထိုးဆေး (အင်ဆူလင် သို့မဟုတ် GLP-1 receptor agonist) နှစ်မျိုးလုံး၊ ဆီးချိုဆေးအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုခြင်း၊
- အဆက်မပြတ်အင်ဆူလင်စုပ်စက် (Insulin Pump) ဖြင့် ကုသခြင်းသည် ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များတွင် တစ်နေ့တာလုံး အင်ဆူလင်ပမာဏအနည်းငယ် (basal) အဆက်မပြတ်ထိုးပေးခြင်းဖြင့် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသည့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။
- ကုသမှုရလဒ်များကို ပုံမှန်စောင့်ကြည့်ပြီး ကုသမှုအစီအစဉ်ကို သင့်လျော်သလို ချိန်ညှိပါ။
- ရှုပ်ထွေးမှုများ၏အချိန်မီစီမံခန့်ခွဲမှု
အသိပညာနှင့် အကြံဥာဏ်များ ပေးသည်။
- စနစ်တကျဆီးချိုရောဂါပညာပေးအစီအစဉ်
- သွေးတွင်းသကြားဓာတ်စစ်ဆေးခြင်း၊ ဆေးထိုးခြင်းနှင့် ခြေဖဝါးထိန်းသိမ်းခြင်း အပါအဝင် မိမိကိုယ်ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုသင်တန်း။
- ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များအတွက် သင့်လျော်သော လေ့ကျင့်ခန်းများ အကြံဉာဏ်ပေးခြင်း
- ပိုမိုကောင်းမွန်သော ရောဂါထိန်းချုပ်နိုင်စေရန် အမူအကျင့်ပြုပြင်ခြင်းဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်ပေးခြင်း
ခေတ်မီတူရိယာများဖြင့် လေ့လာသုံးသပ်ခြင်း။
- Continuous Glucose Monitoring (CG) သည် အရေပြားအောက်ရှိ ဂလူးကို့စ်ပမာဏကို ၂၄ နာရီတိုင်းတာရန်၊ အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ရလဒ်များကိုပြသရန်နှင့် သင့်သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏများလွန်းခြင်း သို့မဟုတ် နည်းလွန်းသည့်အခါ သင့်အား သတိပေးသည့်ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။
- အဆင့်မြင့်နည်းပညာဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆေးမှု
- ရောဂါအမည်တပ်ခြင်း။
- ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါသည် အသံတိတ်နှလုံးဖောက်ပြန်ခြင်း (MI) ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးမြင့်လာသောကြောင့် နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်ခြင်းနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော နှလုံးကြွက်သားလုပ်ဆောင်မှုကို သိရှိရန် EKG၊ Echo၊ CT သွေးကြောဆိုင်ရာ ကယ်လစီယမ်ရမှတ်များ။
- ဆီးချိုရောဂါ အာရုံကြောဆိုင်ရာ လေ့လာမှု (NCS) စစ်ဆေးမှုများသည် ရောဂါလက္ခဏာများ မပေါ်မီတွင်ပင် အာရုံကြောယိုယွင်းမှုကို သိရှိနိုင်သည်။
- Carotid Doppler အာထရာဆောင်းကို လေဖြတ်ခြင်းသို့ ဦးတည်စေသည့် carotid artery stenosis ကို စစ်ဆေးရန် အသုံးပြုပါသည်။
- ABI (Ankle-Brachial Index ) ကို အနားသတ်သွေးလွှတ်ကြောဆိုင်ရာ ရောဂါစစ်ဆေးရန် အသုံးပြုသည်။
- Albumin/Creatinine Ratio (ACR) စစ်ဆေးမှုများသည် ဆီးအတွင်း ပရိုတင်းများ ယိုစိမ့်မှု ရှိ၊ မရှိ အစောပိုင်း အဆင့်များတွင် ဆီးချို ကျောက်ကပ်ရောဂါ ရှိမရှိ စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။
- Optical Coherence Tomography (OCT) သည် မြင်လွှာ၏အထူကို အသေးစိတ်တိုင်းတာပြီး ဆီးချိုကြောင့်ဖြစ်ရသည့် macular edema ကိုရှာဖွေရန် အသုံးပြုသည်။
- Monofilament ဖြင့် ခြေထောက်စစ်ဆေးခြင်း အရေပြား၏ အာရုံခံစားမှုကို စမ်းသပ်ခြင်း။
စောင့်ကြည့်အကဲဖြတ်ခြင်းစနစ်
- စဉ်ဆက်မပြတ်သွေးဂလူးကို့စ်မီတာကိုအသုံးပြုသောအခါရလဒ်များကိုမှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့်ခြေရာခံခြင်းအတွက်လျှောက်လွှာ။
- ဆေးဝါးသတိပေးစနစ်
- အွန်လိုင်းသတင်းပေးပို့ခြင်း။
ဆီးချိုရောဂါကို ရေရှည်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးတယ်။
- လူနေမှုပုံစံပြောင်းလဲခြင်း၊ အစားအသောက်ပြောင်းလဲခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းနှင့် ကျန်းမာသောအဆင့်သို့ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချခြင်းတို့သည် ရေရှည်ဆီးချိုရောဂါကို ထိန်းချုပ်ရန် အရေးကြီးသောအချက်များဖြစ်သည်။
- ပုံမှန်နောက်ဆက်တွဲနှင့် ပုံမှန်စစ်ဆေးမှုများသည် ရောဂါကို ထိထိရောက်ရောက် ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးသည်။
- စိတ်အားထက်သန်မှု၊ ပြတ်သားသောရည်မှန်းချက်များထားရှိခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ထံမှ ပံ့ပိုးကူညီမှုများရရှိခြင်းသည် လူနာများအား ၎င်းတို့ကိုယ်မိမိ ဆက်လက်ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် စိတ်အားထက်သန်နေစေရန် ကူညီပေးပါသည်။
ထိရောက်သောဆီးချိုရောဂါ စောင့်ရှောက်မှုကို နယ်ပယ်တစ်ခုစီတွင် ကျွမ်းကျင်သော နယ်ပယ်ပေါင်းစုံမှ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု လိုအပ်ပါသည်။ ဘန်ကောက်ဆေးရုံ ချင်းမိုင်ရှိ ဆီးချိုရောဂါဌာနတွင် အတွေ့အကြုံရှိ ဆရာဝန်များ၊ သူနာပြုများ၊ အစားအသောက် ပညာရှင်များနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ထိရောက်သော စောင့်ရှောက်မှုများ သေချာစေရန် နီးကပ်စွာ အတူတကွ လုပ်ဆောင်နိုင်သော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ တပ်ဆင်ထားပါသည်။ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပြီး နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ပုံမှန်စောင့်ကြည့်ပြီး ကုသမှုအစီအစဉ်ကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ချိန်ညှိနိုင်စေပါသည်။
ထို့အပြင်၊ လူနာများသည် ၎င်းတို့ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးသည့် ပံ့ပိုးကူညီမှုနှင့် နားလည်မှုပေးသည့်အဖွဲ့ထံမှ စဉ်ဆက်မပြတ် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးကူညီမှုနှင့် စောင့်ရှောက်မှုများကို ရရှိသည်။
