မျောက်ကျောက်အကြောင်း အမေးအဖြေ။ အထိတ်တလန့်မဖြစ်စေရန် သတိထားပါ။

ရေကျောက်ရောဂါသည် လူအများစိတ်ဝင်စားပြီး စိတ်ပူပင်သောရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒီတော့ မေးခွန်းတွေနဲ့ အဖြေတွေအများကြီးရှိတယ်။ အလွန်အမင်း ထိတ်လန့်ခြင်းမရှိဘဲ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြင်ဆင်နိုင်စေရန် မှန်ကန်သော နားလည်မှုရှိရန် အရေးကြီးပါသည်။

Q : ကျောက်ရောဂါဆိုတာဘာလဲ။

အဖြေ – Monkeypox သည် ဗိုင်းရပ်စ်အုပ်စုတစ်စုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အပျော့စားလက္ခဏာများဖြစ်သော ကူးစက်ရောဂါဖြစ်သည်။ Orthopoxvirus ၎င်းသည် နွားကျောက်ရောဂါ သို့မဟုတ် ကျောက်ရောဂါနှင့် အုပ်စုတူဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို အာဖရိကအလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်အာဖရိက ဒေသအများအပြားတွင် အဓိကတွေ့ရှိရသည်။ မပြင်းထန်သလို ကူးစက်နိုင်ခြေလည်း နည်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကလေးတွေမှာ အများအားဖြင့် တွေ့ရတယ်။ ထို့ကြောင့် မိဘများသည် မိမိတို့၏ သားသမီးများကို အနီးကပ် ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးရမည်။

မေး – မျောက်ကျောက်က ဘယ်လိုကူးစက်သလဲ။

အဖြေ – ကျောက်ရောဂါသည် အောက်ပါတို့မှ ကူးစက်နိုင်သည်။

• တိရိစ္ဆာန်များမှ လူသို့ ကြွက်အမျိုးအစားအားလုံးမှ ကူးစက်နိုင်သည်။ သွေး၊ လျှို့ဝှက်ချက်များ၊ ပြည်များ၊ တိရစ္ဆာန်အဖုများ၊ တိရစ္ဆာန်အဖုများနှင့် ရောဂါပိုးရှိသောတိရစ္ဆာန်မှ ကိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် ခြစ်ခြင်းမှ ကူးစက်သည်။ ရောဂါပိုးမွှားများနှင့် မချက်ပြုတ်ထားသော အသားများပါရှိသော အစားအစာများကို စားသုံးပါ။
• ချောင်းဆိုး၊ နှာချေ၊ အဖုအပိမ့်များ၊ အဖုများ၊ ပြည်များ၊ ဖျားနာနေသူများ၏ ညစ်ညမ်းသောအရာများ ကဲ့သို့သော လျှို့ ဝှက်အညစ်အကြေးများနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းအားဖြင့် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ထိတွေ့ ပါ။ ဤအရာသည် လူနာနှင့် မျှဝေခြင်းမှ လာတတ်သည်။ 

မေး – မျောက်ကျောက်ရောဂါလက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ။

အဖြေ – ရေကျောက်ပေါက်သည့်ကာလမှာ 5-20 ရက်ဖြစ်သည်။ ရောဂါပိုးများစွာနှင့်ထိတွေ့မိပါက ရောဂါလက္ခဏာများ လျင်မြန်စွာပြသပါမည်။ ဒါပေမယ့် ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ထိတွေ့မှု များများစားစား မရှိရင် လက္ခဏာတွေက ၃ ပတ်ခန့် ကြာနိုင်ပါတယ်။ ပထမဆုံး သိသာထင်ရှားတဲ့ လက္ခဏာ တွေကတော့ အဖျား၊ ချမ်းတုန်၊ ခန္ဓာကိုယ်ကိုက်ခဲ၊ ခါးနာ၊ မျက်လုံးနာ၊ ကြွက်သားနာ၊ လည်ချောင်းနာ၊ မောပန်းနွမ်းနယ်မှုတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ 4 – 5 ရက်အတွင်း လက်မောင်း၊ ခြေထောက်၊ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် မျက်နှာတို့တွင် အဖုများ ပိုမိုထွက်ရှိလာမည်။ ပထမအဖုသည် နီမြန်းခြင်း သို့မဟုတ် အနီဖုများထွက်ခြင်းဖြစ်လိမ့်မည်။ ထိုအခါဖြစ်လိမ့်မည်။ ကြီးမားပြီး ကြည်လင်သောအဖု၊ အနာဖေးများ ဖုံးလွှမ်းပြီး ကွဲသွားနိုင်သော ပြည်များ။ လူနာတစ်ဦးစီ၏ ပြင်းထန်မှုသည် လက်ခံရရှိသည့် ပိုးပမာဏပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ဒါပေမယ့် အသက်အန္တရာယ်တော့ မရှိပါဘူး။

Q : ဆရာဝန်တွေက ဘယ်လိုရောဂါရှာဖွေကြသလဲ။

အဖြေ – အထူးကုဆရာဝန်များသည် ရောဂါလက္ခဏာများကို အဓိကအားဖြင့် သုံးသပ်ပေးမည်ဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့်၊ အရည်ကြည်ဖုများနှင့်အတူ အဖျားတက်ခြင်းသည် မျောက်ကျောက်၏ ထင်ရှားသော လက္ခဏာများဖြစ်သည်။ စမ်းသပ်ကာလ 24 – 48 နာရီ နှင့် DNA Sequencing နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ စမ်းသပ်ကာလ 24 နာရီမှ 48 နာရီကြာ DNA Sequencing နည်းပညာဖြင့် မျိုးရိုးဗီဇပစ္စည်းကို Real – Time PCR မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိမည်ဖြစ်ပါသည်။

Q : ရေကျောက်ပေါက်တဲ့အခါ ဘာတွေ သတိထားဖို့ လိုလဲ။

အဖြေ – မင်းမှာ ကျောက်ရောဂါရှိတဲ့အခါ သင်သတိထားရမည့်အချက်မှာ သင့်ကိုယ်သင် အခြားသူများနှင့် ချက်ချင်းခွဲထုတ်ခြင်း၊ အိပ်ခန်းခွဲခြင်း၊ ရေချိုးခန်းခွဲခြင်း၊ သင့်ပစ္စည်းများကို ခွဲထုတ်ခြင်းနှင့် အခြားသူများနှင့် နီးကပ်စွာ ထိတွေ့ခြင်းကို တင်းကြပ်စွာ တားမြစ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အရေးကြီးတာက အဖုအပိန့်တွေကို မကောက်ဖို့၊ မခြစ်ပါနဲ့။ ယုံကြည်မှု ဆုံးရှုံးစေနိုင်တဲ့ အမာရွတ်တွေကို ကာကွယ်ဖို့

မေး – ကျောက်ရောဂါက သူ့အလိုလို ပိုကောင်းလာသလား။

အဖြေ – ရေကျောက်ပေါက်နေတဲ့အခါ၊ ကိုယ့်ရောဂါကနေ ပြန်ကောင်းလာနိုင်တယ်။ သေတဲ့အထိ မပြင်းထန်ပါဘူး။ ရောဂါပျောက်ကင်းရန် ၂-၄ ပတ်ခန့် ကြာသည်။ ထို့အပြင် လူ၏ကျောက်ရောဂါနှင့် မျောက်ကျောက်ရောဂါအုပ်စုတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ကုသနိုင်သော ဆေးဝါးများလည်း ရှိပါသည်။

Q : ကျောက်ရောဂါကို ဘယ်လိုကာကွယ်နိုင်မလဲ။

အဖြေ – ရေကျောက်ကာကွယ်ခြင်း။ ဒါကို Mask တပ်ပြီး လုပ်နိုင်ပါတယ်။ လက်ကို မကြာခဏဆေးပါ။ သင့်မျက်နှာ၊ မျက်လုံး၊ နှာခေါင်းနှင့် ပါးစပ်တို့ကို လက်ဖြင့် မထိမိပါစေနှင့်။ တိရစ္ဆာန်ကိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် ခြစ်ရာများကို သတိထားပါ။ အခြားအရာများကို မမျှဝေပါနှင့်။ မျောက်ကျောက်ရောဂါသည်များနှင့် မနီးစပ်ပါ။ 

မေး – ကျောက်ရောဂါသယ်ဆောင်တဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေ သတိထားရမယ်။

အဖြေ – ကြွက်အမျိုးအစားအားလုံး။ မျောက်တွေတင်မကဘူး။ ကြွက်များသည် ဤဗိုင်းရပ်စ်ကိုသယ်ဆောင်နိုင်သည့် ရှဉ့်များနှင့် ယုန်များအပါအဝင် အထူးသတိထားရပါမည်။

မေး – ကျောက်ရောဂါကို ကာကွယ်ဖို့ ကာကွယ်ဆေးရှိလား။

အဖြေ – လူ၏ကျောက်ရောဂါ သို့မဟုတ် ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းသည်လည်း ကျောက်ရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျောက်ရောဂါကို ယခင်က ကာကွယ်ဆေးထိုးဖူးသော သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် ကျောက်ရောဂါကို ခုခံနိုင်စွမ်းရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၈၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မွေးဖွားသူများသည် ကျောက်ရောဂါ သို့မဟုတ် ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို ယခင်က တစ်ခါမျှ မထိုးခဲ့ကြပါ ။ လက်ရှိတွင် ရရှိနိုင်သော လူသားကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးသည် ဒိန်းမတ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ ထုတ်လုပ်သည့် တိုက်ရိုက်လျော့ပါးသော ကာကွယ်ဆေးဖြစ်သည်။ Modified Vaccinia Ankara Bavarian Nordic ဟုခေါ်သော လူကျောက်ရောဂါနှင့် ဆင်တူသော ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲမှ ထုတ်ပေးပါသည်။ ကာကွယ်ဆေးပမာဏမှာ နည်းပါးပြီး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို မသိရသေးပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယခုအချိန်တွင် မျောက်ကျောက်ရောဂါသည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကာကွယ်ဆေးမရှိသေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

မေး – အရင်တုန်းက ကာကွယ်ဆေးထိုးတာက ကျောက်ရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်ပါသလား။

A : ယခင်က လူကျောက်ရောဂါ သို့မဟုတ် ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသူများသည် မျောက်ကျောက်ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကိုယ်ခံစွမ်းအားရှိသည်။ ထိုအချိန်က လူသားကျောက်ရောဂါ သို့မဟုတ် ကျောက်ရောဂါသည် ကမ္ဘာ မှပျောက်ကွယ်သွားသောကြောင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်ကတည်းက ထိုင်းတစ်နိုင်ငံတည်းသာ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သင့်ဘယ်ဘက်လက်မောင်းပေါ်ရှိ အမာရွတ်မှ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားခြင်း ရှိ၊ မရှိကို မပြောနိုင်ပါ။ ၎င်းသည် ပြန့်ပြူးသောအနာ သို့မဟုတ် အပေါက်အနည်းငယ်ကဲ့သို့ ဖြစ်လိမ့်မည်။ ထို့အပြင် မွေးသက္ကရာဇ်ကိုလည်း မှတ်သားထားရမည်။ ဆိုလိုသည်မှာ 1980 ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင်မွေးဖွားလာပါ က ၎င်းတို့သည် ရေကျောက်ရောဂါကို သေချာပေါက် ကာကွယ်ဆေးမထိုးဖူးပါ။ 1974 ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမွေးဖွားသူများအနေဖြင့် 1980 ခုနှစ် မတိုင်မီ ကာလကို အလယ်အလတ်ကာလဟုသတ်မှတ်ပါသည် ။ ယခင်ကာကွယ်ဆေးထိုးထားခြင်းရှိ၊မရှိသေချာစေရန်အတွက်အနာကိုအထူးကုဆရာဝန်မှသေချာစစ်ဆေးရပါမည်။