ကျောက်ကပ်ပတ်ဝန်းကျင်ရောင်ရမ်းခြင်း၏ လက္ခဏာများက ဘာလဲ—အကြောင်းရင်းများကို စစ်ဆေးပါ၊ ကုသနည်းများနှင့် ကာကွယ်နည်းများ

ကျောက်ကပ်သည် သွေးထဲမှ အညစ်အကြေးများကို စစ်ထုတ်၍ ဆီးအဖြစ် ခန္ဓာကိုယ်မှ ထုတ်ပစ်ပေးသည့် အရေးကြီးသော အင်္ဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ်တွင် မမှန်ကန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသည့်အခါ လူအများအပြားက ဆီးယားယံခြင်း သို့မဟုတ် ခါးနာခြင်းကဲ့သို့ သေးငယ်သော လက္ခဏာများကို လျစ်လျူရှုတတ်ကြပေမယ့် အမှန်တကယ်အားဖြင့် ထိုလက္ခဏာများသည် ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း (Pyelonephritis) ၏ သတိပေးလက္ခဏာများ ဖြစ်နိုင်သည်။ မှန်ကန်သည့်နည်းလမ်းဖြင့် မကုသဘဲထားလျှင် အခြေအနေဆိုးရွားလာကာ အရေးကြီးသည့် ကျန်းမာရေးပြဿနာတစ်ရပ် ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အကြောင်းရင်းများ၊ လက္ခဏာများနှင့် ကိုယ့်ကိုကိုယ် ပြုစုထိန်းသိမ်းရာ လမ်းညွှန်ချက်များကို နားလည်ထားခြင်းသည် ဤရောဂါကို သင့်လျော်စွာ ကိုင်တွယ်နိုင်ရန် အရေးကြီးသည်။

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း (Pyelonephritis) ဆိုတာဘာလဲ

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ဆိုသည်မှာ ကျောက်ကပ်အသားအိမ် (kidney tissue) သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်ခွက် (renal pelvis) အတွင်း ဘက်တီးရီးယားကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပေါ်လာသော အခြေအနေဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် ဆီးလမ်းကြောင်း အောက်ပိုင်းဖြစ်သည့် ဆီးချိုင်း (urethra) သို့မဟုတ် ဆီးအိမ် (bladder) တွင် ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပေါ်ခြင်းမှ စတင်ပြီး နောက်တစ်ဆင့်အနေဖြင့် ပိုးမွှားများက ဆန့်ကျင်ဦးတည်တက်ကာ ကျောက်ကပ်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိပြီး ရောင်ရမ်းမှုဖြစ်စေသည်။ ဤအခြေအနေသည် ပုံမှန် ဆီးအိမ်ရောင်ရမ်းခြင်းထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော ကူးစက်ရောဂါအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ လူနာကို ဆရာဝန်မှ သေချာအကဲဖြတ်ပြီး စနစ်တကျ မထိန်းသိမ်းမကုသပါက ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အခြားစနစ်များအပေါ် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော ရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်းကို အမျိုးအစားဘယ်နှစ်မျိုး ခွဲခြားထားသလဲ

ကျောက်ကပ်ခွက်ဧရိယာတွင် ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပေါ်ပါက လက္ခဏာများနှင့် ပြင်းထန်မှုအဆင့်သည် ကွဲပြားနိုင်သည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာတွင် ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ကို အဓိကအမျိုးအစား ၂ မျိုး ခွဲခြားထားပြီး သင့်လျော်သော ကုသမှုအစီအစဉ်ကို ရေးဆွဲနိုင်ရန် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

ပြင်းထန်ရုတ်တရက် ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း (Acute Pyelonephritis)

လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး လက္ခဏာများ ပြင်းထန်စွာ ထင်ရှားသော ကူးစက်ရောဂါအခြေအနေဖြစ်သည်။ လူနာတွင် အဖျားမြင့်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ချမ်းတုန်ခြင်း၊ ခါးဘေးပိုင်းနာခြင်းနှင့် ဆီးပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများ ပူးတွဲဖြစ်တတ်သည်။ လက္ခဏာများပြင်းထန်သကဲ့သို့ မြင်ရသော်လည်း အချိန်မီ ရောဂါရှာဖွေပြီး အန္တီဘိုင်အိုတစ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ ကုသနိုင်ပါက ဆေးစသောက်ပြီး ၂–၃ ရက်အတွင်း လက္ခဏာများ စတင်ကောင်းမွန်လာတတ်ပြီး ပြင်းထန်မှုအဆင့်ပေါ်မူတည်၍ ပြန်လည်သက်သာရန် ၂–၃ ပတ်ခန့် ကြာနိုင်သည်။

နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း (Chronic Pyelonephritis)

ကာလရှည်အတွင်း အကြိမ်ကြိမ် ပြန်ဖြစ်လာသည့် ရောင်ရမ်းကူးစက်မှုအခြေအနေဖြစ်ပြီး ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ် မမှန်ကန်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေတတ်သည်။ ဥပမာ—ဆီး ပြန်လည်လှန်တက်၍ ကျောက်ကပ်သို့ ရောက်သည့် အခြေအနေ (vesicoureteral reflux) သို့မဟုတ် နာတာရှည် အတားအဆီးဖြစ်မှုများ (ဥပမာ ကျောက်ကပ်ကျောက် ရှိခြင်း) ကြောင့် ဘက်တီးရီးယားများ နေရာချ၍ စုဆောင်းနေပြီး ကုသရန်ခက်ခဲလာနိုင်သည်။ အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ပေါ်လာသော ရောင်ရမ်းမှုသည် ကျောက်ကပ်အသားအိမ်ကို ဖျက်ဆီးပြီး အချို့လူနာများတွင် ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက် တဖြည်းဖြည်းကျဆင်းသွားစေသော နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ပျက်ကွက်မှုသို့ ဦးတည်နိုင်သည်။

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်းသည် မည်သည့်အကြောင်းရင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သနည်း

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်စေသော အဓိကအကြောင်းရင်းများမှာ ဘက်တီးရီးယားနှင့် ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ်အတွင်း ပိုးမွှားများ ကြီးထွားရန် အဆင်ပြေစေသည့် မမှန်ကန်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေတတ်သည်။ မကြာခဏတွေ့ရသော အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

ဆီးလမ်းကြောင်းတွင် ဘက်တီးရီးယားကူးစက်မှု

အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ အီးကိုလိုင်း (Escherichia coli – E. coli) ဘက်တီးရီးယားဖြစ်ပြီး အစာလမ်းကြောင်းနှင့် အူကြီးတွင် နေထိုင်သော ဘက်တီးရီးယားဖြစ်သည်။ ဤဘက်တီးရီးယားသည် မလမ်းကြောင်း (anus) အနီးမှ ဆီးချိုင်းပေါက်အနီးပတ်ဝန်းကျင်သို့ ကပ်ပါလာပြီး ဆီးချိုင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်နိုင်ကာ ဆီးအိမ်သို့ ပျံ့နှံ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ကျောက်ကပ်ခွက်သို့တက်ကာ ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

ဆီးလမ်းကြောင်း အတားအဆီးဖြစ်မှု

ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ်တွင် အတားအဆီးဖြစ်ပေါ်လာပါက ဆီးသည် ပုံမှန်အတိုင်း စီးဆင်း၍ ခန္ဓာကိုယ်မှ ထုတ်ပစ်မနိုင်တော့ဘဲ ကျန်ရှိကပ်နေခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ထိုကျန်ရှိမှုသည် ဆီးအိမ်၊ ဆီးကြော (ureter) သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်အတွင်းတွင် စုဆောင်းနေနိုင်သည်။ ဤဆီးကပ်ကျန်နေသည့် အခြေအနေသည် ဘက်တီးရီးယားများ ကြီးထွားပွားများရန် သင့်တော်သော ပတ်ဝန်းကျင်ဖြစ်သည်။ အတားအဆီးဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းများတွင် ဆီးလမ်းကြောင်းကျောက် (urinary stones)၊ ဆီးကျိတ်ကြီးခြင်း (prostate enlargement) သို့မဟုတ် ဆီးချိုင်းကျဉ်းကျပိတ်ဆို့ခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း၏ လက္ခဏာများက ဘာတွေလဲ

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်နေသူများတွင် ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း ရောင်ရမ်းမှုနှင့် ကူးစက်မှုကို ဖော်ပြသည့် သတိပေးလက္ခဏာများ ရှိတတ်သည်။ စတင်စစ်ဆေးကြည့်နိုင်သော လက္ခဏာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

• အဖျားမြင့်ခြင်း၊ ပြင်းထန်စွာ ချမ်းတုန်ခြင်း
• ခါးဘေးပိုင်း၊ ခါးအောက်ပိုင်း နာခြင်း သို့မဟုတ် ဘေးနား (flank) သို့ နာကျင်မှု ပြန့်နှံ့ခြင်း
• ဆီးမကြာခဏသွားရခြင်း၊ အမြဲတမ်း ဆီးသွားချင်နေခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးအနည်းငယ်သာ ထွက်ခြင်း
• ဆီးချိန်တွင် ယားယံနာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးယားယံခြင်း
• ဆီးအရောင်မကြည်ခြင်း၊ အနံ့ဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် သွေးနှင့် ပျစ်ရည် (pus) ပါလာခြင်း
• ပျို့အန်ချင်ခြင်း၊ အန်ခြင်း
• အားနည်းပင်ပန်းခြင်း၊ အစာမစားချင်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ် အခြေအနေ လျင်မြန်စွာ ကျဆင်းခြင်း

ဘယ်သူတွေက ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်တဲ့အုပ်စုလဲ

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း သည် လိင်နှင့် အသက်အရွယ် မရွေး ဖြစ်နိုင်သော်လည်း ကိုယ်ခန္ဓာဖွဲ့စည်းပုံ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်အခြေအနေကြောင့် ပိုးဝင်လွယ်၍ ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်လွယ်သော အုပ်စုအချို့ရှိသည်။ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

အမျိုးသမီးများနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များ

အမျိုးသမီးများမှာ ဆီးချိုင်း အရှည်တိုပြီး ယောနိနှင့် မလမ်းကြောင်းအနီးတွင် တည်ရှိသောကြောင့် ဘက်တီးရီးယားများ ဆီးလမ်းကြောင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်လာရန် ပိုမိုလွယ်ကူသဖြင့် အမျိုးသားများထက် အန္တရာယ်ပိုမြင့်သည်။ ထို့အပြင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များတွင် ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဆီးကြော (ureter) ချဲ့ထွင်လာတတ်ပြီး ကြီးလာသော သားအိမ်က ဆီးလမ်းကြောင်းကို ဖိအားပေးနိုင်သဖြင့် ဆီးစီးဆင်းမှု မကောင်းလာကာ ကူးစက်မှုဖြစ်လွယ်လာနိုင်သည်။

ကိုယ်ခံအားနည်းသူများ သို့မဟုတ် နာတာရှည်ရောဂါရှိသူများ

ဥပမာ—ဆီးချိုရောဂါရှိသူများ၊ HIV ကူးစက်ခံရသူများ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းဆေး (immunosuppressants) သောက်သုံးရသူများတွင် ကိုယ်ခံအားစနစ် ပုံမှန်ထက် အားနည်းနေတတ်ပြီး ဘက်တီးရီးယားကို တိုက်ဖျက်နိုင်စွမ်း လျော့နည်းသည်။ ထို့ကြောင့် ဝင်ရောက်လာသော ပိုးမွှားများကို ဖယ်ရှားရန် ခက်ခဲပြီး ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်လာသည်။

ဆီးထွက်ခြင်းဆိုင်ရာ မမှန်ကန်မှုရှိသူများ

ဆီးကို အပြည့်အဝ မထုတ်နိုင်သူများဖြစ်သည့် ဆီးကျောက်ရှိသူများ၊ ဆီးကျိတ်ကြီးသူများနှင့် ဆီးပိုက်ထည့်ထားရပြီး ကာလရှည်ကြာသူများတွင် ဘက်တီးရီးယားများ စုဆောင်းကပ်နေပြီး ပြန်လည်တက်ကာ ကျောက်ကပ်ခွက်ဧရိယာရှိ အသားအိမ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သဖြင့် အန္တရာယ်ပိုမြင့်သည်။

အချိန်မီ မကုသလျှင် ဖြစ်နိုင်သည့် ရှုပ်ထွေးမှုများ

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း သည် နာခြင်း သို့မဟုတ် အဖျားဖြစ်ခြင်းသာ မဟုတ်ပါ။ လက္ခဏာကို မှားယွင်းသတ်မှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆရာဝန်နှင့် မမြန်မြန်ဆန်ဆန် မတိုင်ပင်ဘဲ လျစ်လျူရှုထားပါက အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော ရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

• သွေးတွင်းကူးစက်မှု (Sepsis): ဘက်တီးရီးယားများသည် ကျောက်ကပ်မှ သွေးစနစ်ထဲသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်ပြီး ကိုယ်ခန္ဓာတစ်လျှောက် ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်ပေါ်စေကာ အသက်အန္တရာယ်ရှိသော အရေးပေါ်အခြေအနေ ဖြစ်နိုင်သည်။
• ကျောက်ကပ်ပျက်ကွက်မှု: ပြင်းထန်သော ကူးစက်မှု သို့မဟုတ် နာတာရှည်ရောင်ရမ်းမှုသည် ကျောက်ကပ်အသားအိမ်ကို ဖျက်ဆီးကာ အညစ်အကြေးစစ်ထုတ်နိုင်စွမ်း ဆုံးရှုံးစေပြီး ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း အဆိပ်အတောက်များ စုဆောင်းလာစေနိုင်သည်။
• ကျောက်ကပ်အတွင်း အဖုနာ (Abscess): ကျောက်ကပ်အသားအိမ်အတွင်း ပျစ်ရည်အဖု (pus collection) စုဆောင်းလာကာ ကျောက်ကပ်ဖွဲ့စည်းပုံကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
• ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ရှုပ်ထွေးမှုများ: ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တွင် ဖြစ်ပါက မတိုင်မီမွေးဖွားခြင်း အန္တရာယ် တိုးလာနိုင်ပြီး မွေးကင်းစကလေး၏ ကိုယ်အလေးချိန် စံနှုန်းထက် နိမ့်နိုင်သည်။

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ရောဂါရှာဖွေရေး စစ်ဆေးခြင်း

သံသယဖြစ်စရာ လက္ခဏာများဖြင့် လူနာ ဆရာဝန်ထံ လာရောက်ပြသသောအခါ အသေးစိတ် ရောဂါရာဇဝင်မေးမြန်းခြင်းနှင့် လက်တွေ့ခန်း စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုများသည် ပြင်းထန်မှုကို အကဲဖြတ်ရန်နှင့် သင့်လျော်သော ကုသမှုအစီအစဉ် ချမှတ်ရန် ကူညီပေးသည်။ လုပ်ဆောင်ရမည့်အဆင့်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

• ရောဂါရာဇဝင်မေးမြန်းခြင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးခြင်း: ဆရာဝန်က နာကျင်မှု၊ ဆီးသွားပုံစံ တို့ကို မေးမြန်းပြီး နောက်ခါးဘေးပိုင်းကို ပေါ့ပေါ့ပါးပါး တုတ်၍ နာကျင်မှုရှိ/မရှိ စစ်ဆေးမည်။
• ဆီးစစ်ဆေးခြင်း (Urinalysis): ဆီးထဲတွင် သွေးဖြူဆဲလ်၊ သွေးနီဆဲလ် သို့မဟုတ် ဘက်တီးရီးယား ပါဝင်မှု ရှိ/မရှိ ရှာဖွေရန်ဖြစ်ပြီး ကူးစက်မှု၏ သက်သေအဖြစ် အရေးကြီးသည်။
• ဆီးပိုးမွေးမြူစစ်ဆေးခြင်း (Urine culture): ရောဂါဖြစ်စေသော ဘက်တီးရီးယားအမျိုးအစားကို သတ်မှတ်ရန်ဖြစ်ပြီး သင့်လျော်သော အန္တီဘိုင်အိုတစ်ကို ရွေးချယ်နိုင်စေသည်။
• သွေးစစ်ဆေးခြင်း: သွေးဆဲလ်များ၏ အခြေအနေနှင့် ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက်ကို အကဲဖြတ်ရန်အပြင် သွေးတွင်းကူးစက်မှု ရှိ/မရှိကိုလည်း စစ်ဆေးသည်။
• ရေဒီယိုလိုဂျီပုံရိပ် စစ်ဆေးခြင်း: ဥပမာ အယ်လ်ထရာဆောင်း (Ultrasound) သို့မဟုတ် CT Scan တို့ဖြင့် ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ မမှန်ကန်မှုများ သို့မဟုတ် ကျောက်တုံးကဲ့သို့ အတားအဆီးအကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေရန်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် လက္ခဏာပြင်းထန်သူများ၊ ဆေးစတင်သောက်ပြီး 48–72 နာရီအတွင်း မကောင်းမွန်လာသူများ သို့မဟုတ် ကျောက်/အတားအဆီးရှိသည်ဟု သံသယရှိသူများတွင် လိုအပ်နိုင်သည်။

 ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ကုသမှုလမ်းညွှန်

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ကုသမှုသည် အကြောင်းရင်းဖြစ်သော ဘက်တီးရီးယားကို ဖယ်ရှားခြင်း၊ နာကျင်မှုကို သက်သာစေခြင်းနှင့် ရှုပ်ထွေးမှုများ မဖြစ်လာစေရန် ကာကွယ်ခြင်းကို အဓိကထားသည်။ ဆရာဝန်သည် ရောဂါပြင်းထန်မှုအဆင့်အလိုက် ကုသနည်းကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားဆုံးဖြတ်မည်။

ပါးစပ်မှ သောက်သုံးရသော အန္တီဘိုင်အိုတစ်ဖြင့် ကုသခြင်း

အစောပိုင်းအဆင့်တွင် ရှုပ်ထွေးမှု ပြင်းထန်စွာ မရှိသေးသော လူနာများအတွက် ဆရာဝန်က ဘက်တီးရီးယားကို သတ်ရန် ပါးစပ်မှ သောက်သုံးရသော အန္တီဘိုင်အိုတစ်ကို စာရေးပေးမည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဆေးကို 7–14 ရက်ခန့် ဆက်တိုက် သောက်သုံးရတတ်သည်။ လူနာသည် လက္ခဏာကောင်းမွန်လာပြီးနောက်ပင် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း ဆေးကို အပြည့်အဝ တိတိကျကျ သောက်ပြီးဆုံးရမည်။ ၎င်းသည် ဆေးဒဏ်ခံပိုး (antibiotic resistance) ပြဿနာနှင့် ပြန်ဖြစ်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန်ဖြစ်သည်။ ဆေးစတင်သောက်ပြီး 48–72 နာရီအတွင်း မကောင်းမွန်လာပါက ဆီးလမ်းကြောင်းအတားအဆီး သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်အဖုနာရှိ/မရှိ စစ်ဆေးရန် ဆရာဝန်ထံ ပြန်လည်သွားရောက်ပြသသင့်သည်။

သွေးကြောမှ အန္တီဘိုင်အိုတစ်ပေးခြင်း

အဖျားမြင့်ခြင်း၊ အန်ခြင်းပြင်းထန်၍ ဆေးမသောက်နိုင်ခြင်း၊ ရေဓာတ်လျော့နည်းခြင်း၊ ကိုယ်ခံအားနည်းသည့် အန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုဖြစ်ခြင်း၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးလမ်းကြောင်းအတားအဆီးရှိခြင်း စသည့်အခြေအနေများတွင် ဆရာဝန်က ဆေးရုံတွင် အိပ်ရာဝင်ကုသရန် စဉ်းစားမည်။ ထိုအခါ သွေးကြောမှ အန္တီဘိုင်အိုတစ်နှင့် ရည်ပမာဏ (IV fluids) ပေးပြီး ဆေးအာနိသင်က ပိုးကို လျင်မြန်စွာ တိုက်ဖျက်နိုင်စေကာ ဆရာဝန်နှင့် သူနာပြုများက အနီးကပ် စောင့်ရှောက်ပေးမည်။

ခွဲစိတ်ကုသခြင်း

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ၏အကြောင်းရင်းသည် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ မမှန်ကန်မှု သို့မဟုတ် ဆီးလမ်းကြောင်းအတားအဆီးကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိပါက (ဥပမာ—ကျောက်တုံးကြီးရှိခြင်း၊ ကြောကျဉ်းခြင်း၊ ကျောက်ကပ်အသားအိမ်အတွင်း ပျစ်ရည်အဖုနာပြင်းထန်ခြင်း) ဆရာဝန်သည် အန္တီဘိုင်အိုတစ်ပေးခြင်းနှင့်အတူ အတားအဆီးကိုလည်း ပြုပြင်ဖြေရှင်းမည်။ ကျောက်ကပ်ကူးစက်မှုနှင့် အတားအဆီး ပူးတွဲရှိနေပါက အရေးပေါ်အခြေအနေတစ်ရပ်ဖြစ်၍ အရင်ဆုံး ကူးစက်နေသော ဆီးကို ကျောက်ကပ်မှ ထုတ်ရမည်။ ထိုအတွက် ဆီးကြောတွင် ဆီးလမ်းကြောင်းစတင့် (Ureteral Stent) ထည့်ခြင်း သို့မဟုတ် အရေပြားမှတစ်ဆင့် ကျောက်ကပ်ရေမြောင်းထုတ်ခြင်း (Percutaneous Nephrostomy) ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ကူးစက်မှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီးနောက်မှသာ အတားအဆီးဖြစ်စေသော အရာကို ဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်မည် (ဥပမာ—အန်ဒိုစကိုပ်ဖြင့် ကျောက်ကြိတ်ချေခြင်း၊ ပျစ်ရည်ထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖွဲ့စည်းပုံပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်း) ဖြင့် ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ်ကို ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်စေရန် ဖြစ်သည်။

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ကာကွယ်နည်း — ပြန်မဖြစ်အောင် ကိုယ့်ကိုကိုယ် ဘယ်လိုပြုစုမလဲ

နေ့စဉ်ဘဝအလေ့အထများကို အနည်းငယ် ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း နှင့် ဆီးလမ်းကြောင်းကူးစက်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေကို ထိရောက်စွာ လျှော့ချနိုင်သည်။ အကြံပြုချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

• တစ်နေ့လျှင် အနည်းဆုံး ရေသန့် 7–8 ခွက် လုံလောက်အောင် သောက်ပါ။ ဆီးလမ်းကြောင်းမှ ဘက်တီးရီးယားများကို ဆေးကြောထုတ်ပစ်ရန် ကူညီသည်။ သို့သော် ကျောက်ကပ်ရောဂါ သို့မဟုတ် နှလုံးရောဂါရှိသူများ၊ သို့မဟုတ် ဆရာဝန်က ရေသောက်ပမာဏကန့်သတ်ထားသူများသည် အရင်ဆုံး ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။
• ဆီးကို ကြာကြာ မအောင့်ထားပါနှင့်။ ဆီးချင်သလို ခံစားရသည်နှင့် ချက်ချင်း သန့်စင်ခန်းသို့ သွားပါ။
• လိင်အင်္ဂါနှင့် မလမ်းကြောင်းအနီးကို မှန်ကန်စွာ သန့်ရှင်းပါ။ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများသည် ရှေ့မှ နောက်သို့ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရန် အမြဲပြုလုပ်သင့်သည်။ မလမ်းကြောင်းမှ ပိုးဝင်မှုကို ဆီးချိုင်းထဲ မသယ်ဆောင်မိစေရန် ဖြစ်သည်။
• လိင်ဆက်ဆံပြီးတိုင်း ဆီးထုတ်ပြီး ကိုယ်ခန္ဓာသန့်ရှင်းပါ။ ဝင်ရောက်နိုင်သော ဘက်တီးရီးယားများကို ဆေးကြောဖယ်ရှားရန် ဖြစ်သည်။
• ပြင်းထန်သော ဓာတုဆေးပစ္စည်းများဖြင့် ယောနိအတွင်း ဆေးကြောခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ကောင်းမွန်သော ဘက်တီးရီးယားများ ပျက်စီးကာ တည်ငြိမ်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး ရောဂါပိုးများ ကြီးထွားရန် အခွင့်အလမ်း ပိုပေးနိုင်သည်။
• ဆီးလမ်းကြောင်းကူးစက်မှု မကြာခဏ ပြန်ဖြစ်သူများ၊ အမျိုးသားများတွင် ဆီးလမ်းကြောင်းကူးစက်မှု ဖြစ်သူများ သို့မဟုတ် ကျောက်ရှိသူများသည် အကြောင်းရင်းဖြစ်သော မမှန်ကန်မှုများကို ရှာဖွေရန် ဆီးလမ်းကြောင်းအထူးကုဆရာဝန်ထံ သွားရောက်စစ်ဆေးသင့်သည်။ အရင်းအမြစ်ကို ပြုပြင်ဖြေရှင်းခြင်းက ပြန်ဖြစ်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ကူညီနိုင်သည်။

ဆီးလမ်းကြောင်းရောဂါဌာန Bangkok Hospital သည် ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ် မမှန်ကန်မှုများကို စောင့်ရှောက်ရန် အသင့်ရှိသည်

ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ် မမှန်ကန်မှုများသည် အနီးကပ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာဖြစ်ပြီး အထူးဂရုစိုက်၍ စောင့်ရှောက်ရမည့်အရာဖြစ်သည်။ ဆီးလမ်းကြောင်းရောဂါဌာန Bangkok Hospital တွင် ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ် မမှန်ကန်မှုများကို စောင့်ရှောက်ကုသရန် ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးနိုင်ရန် အဆင်သင့်ရှိပြီး ကျွမ်းကျင်သည့် အထူးကုဆရာဝန်အဖွဲ့မှ အစွမ်းအစအပြည့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအခြေအနေအလိုက် သင့်လျော်သော ကုသမှုအစီအစဉ်များကို မျိုးစုံပညာရပ်အဖွဲ့ (multidisciplinary team) နှင့် ပူးပေါင်းရေးဆွဲကာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာများကို အသုံးချ၍ ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်းနှင့် ခွဲစိတ်ကုသမှုများကို ဆောင်ရွက်သည်။ လူနာကျန်းမာရေးကို အလေးထားကာ ဘဝအရည်အသွေး ပြန်လည်မြှင့်တင်နိုင်ရန်နှင့် နေ့စဉ်ဘဝကို ကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် စွမ်းရည်အတိုင်း ပြန်လည်နေထိုင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။

ဆောင်းပါးအကျဉ်းချုပ်

ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း သည် ဆီးလမ်းကြောင်းကူးစက်မှုက ကျောက်ကပ်အသားအိမ်အတွင်းသို့ ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည့် ရောဂါဖြစ်ပြီး အဖျားမြင့်ခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း၊ ခါးနာခြင်းနှင့် ဆီးပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းတို့နှင့်အတူ ဖြစ်တတ်သည်။ အစောပိုင်းအတွင်း သိရှိနိုင်ပြီး ဆရာဝန်ထံ အမြန်သွားရောက်ကာ အန္တီဘိုင်အိုတစ်ဖြင့် ကုသမှုခံယူပါက ကုသနိုင်ပြီး ကျောက်ကပ်ပျက်စီးမှုကိုလည်း ကာကွယ်နိုင်သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာမမှန်ကန်မှုများကို သတိထားစောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် ရေသောက်ပုံ၊ ဆီးထွက်မှုအလေ့အထများကို ပြုပြင်ခြင်းတို့သည် ဤရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။

မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ) — ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း နှင့် ပတ်သက်၍

1. ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း နဲ့ ဆီးအိမ်ရောင်ရမ်းခြင်းက ဘာကွာခြားသလဲ

ဆီးအိမ်ရောင်ရမ်းခြင်းသည် အောက်ပိုင်းကူးစက်မှုဖြစ်ပြီး လက္ခဏာများသည် ဆီးယားယံခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်းကဲ့သို့ အကန့်အသတ်ရှိတတ်သည်။ သို့သော် ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း သည် ပိုးက အပေါ်ပိုင်းကျောက်ကပ်သို့ တက်သွားခြင်းဖြစ်သဖြင့် အဖျားမြင့်ခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်းနှင့် ခါးနာခြင်းကဲ့သို့ ပိုမိုပြင်းထန်သော လက္ခဏာများ ဖြစ်တတ်ပြီး ရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသည်။

2. ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း က ကိုယ်တိုင်ပျောက်နိုင်သလား

ကိုယ်တိုင်ပျောက်မလားဆိုပြီး မစောင့်သင့်ပါ။ ကုသရန်အတွက် ဘက်တီးရီးယားကို သတ်နိုင်သော အန္တီဘိုင်အိုတစ်လိုအပ်သည်။ မကုသဘဲထားလျှင် ပိုးသည် သွေးကြောထဲသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်ပြီး သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်အသားအိမ် ပျက်စီးကာ ကျောက်ကပ်ပျက်ကွက်မှု ဖြစ်လာနိုင်သည်။

3. ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း သည် လိင်ဆက်ဆံမှုမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်သလား

ဤရောဂါသည် လိင်မှတစ်ဆင့်ကူးစက်သောရောဂါ (STI) မဟုတ်ပါ။ သို့သော် လိင်ဆက်ဆံမှုသည် လိင်အင်္ဂါ သို့မဟုတ် မလမ်းကြောင်းအနီးရှိ ဘက်တီးရီးယားများကို ဆီးချိုင်းထဲသို့ တွန်းပို့သကဲ့သို့ ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ထို့ကြောင့် ကူးစက်မှု ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။

4. ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပါက ကလေးအပေါ် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သလား

အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။ ပြင်းထန်သော ကူးစက်မှုသည် မတိုင်မီမွေးဖွားခြင်း အန္တရာယ်ကို တိုးစေနိုင်ပြီး မွေးကင်းစကလေး၏ ကိုယ်အလေးချိန် စံနှုန်းထက် နိမ့်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များသည် မမှန်ကန်သော လက္ခဏာရှိပါက ချက်ချင်း ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်ပြသသင့်သည်။

5. ကျောက်ကပ်ခွက်ရောင်ရမ်းခြင်း ရောဂါတွင် ဘယ်လိုလက္ခဏာမျိုးရှိရင် အရေးပေါ်ခန်းသို့ ချက်ချင်း သွားသင့်သလဲ

အဖျားမြင့်မှု လျင်မြန်စွာ တိုးလာခြင်း၊ ခါးနာ/ခါးဘေးနာ ပြင်းထန်ခြင်း၊ ဆီးမထွက်နိုင်ခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်းကြောင့် ရေသောက်၍မရ သို့မဟုတ် အစားမစားနိုင်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ အိပ်ငိုက်ငိုက်ဖြစ်လာခြင်းတို့ရှိပါက အရေးပေါ်ခန်းသို့ ချက်ချင်း သွားသင့်သည်။ ၎င်းတို့သည် သွေးတွင်းကူးစက်မှု၏ သတိပေးလက္ခဏာ ဖြစ်နိုင်သည်။