ဆီးကျိတ်ကင်ဆာ စစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် PSA စစ်ဆေးခြင်း ဆိုတာဘာလဲ၊ အဆင့်ဆင့် လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် တန်ဖိုးဖတ်ရှုပုံ နည်းလမ်းများ

ပရိုစတိတ်ကင်ဆာသည် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သော အမျိုးသားများတွင် မကြာခဏတွေ့ရသော ကင်ဆာအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အစောပိုင်းအဆင့်များတွင် မကြာခဏ ထင်ရှားသည့် မမှန်ကန်သည့် လက္ခဏာများကို မပြလေ့ရှိပါ။ ထို့ကြောင့် အစောပိုင်းကတည်းက စစ်ဆေးကာကွယ်ခြင်းသည် အန္တရာယ်ကို လျော့ချပေးပြီး ရောဂါကို ထိရောက်စွာ ကိုင်တွယ်နိုင်ရန် အခွင့်အလမ်းကို တိုးမြှင့်ပေးသော အရေးကြီးသည့် အရာဖြစ်သည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သော စစ်ဆေးနည်းတစ်ခုမှာ သွေးထဲရှိ PSA ပမာဏကို တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်

PSA စစ်ဆေးခြင်းသည်ဘာလဲ

PSA သို့မဟုတ် Prostate-Specific Antigen သည် ပရိုစတိတ်ဂလန်မှ ဆဲလ်များက ထုတ်လုပ်သော ပရိုတိန်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ပုံမှန်ဆဲလ်များနှင့် ကင်ဆာဆဲလ်များ နှစ်မျိုးလုံးက ထုတ်လုပ်နိုင်ပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဤပစ္စည်းသည် သုတ်ရည်ထဲတွင် ရောနှောပါဝင်ပြီး သွေးလည်ပတ်မှုထဲသို့ ဝင်လာသော ပမာဏမှာ အလွန်နည်းပါးပါသည်။ 

PSA စစ်ဆေးခြင်းသည် သွေးကိုယူကာ ဤပရိုတိန်းပမာဏကို တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။ သွေးထဲရှိ PSA တန်ဖိုးသည် စံသတ်မှတ်ချက်ထက် မြင့်မားနေပါက ပရိုစတိတ်ဂလန်တွင် မမှန်ကန်မှုတစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်းကို ညွှန်ပြနိုင်ပြီး၊ ဆရာဝန်သည် ဤစစ်ဆေးရလဒ်ကို ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများ စစ်ဆေးမှုနှင့် တွဲဖက်သုံးသပ်၍ နောက်ထပ် ရောဂါခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းအတွက် ဆက်လက်အကဲဖြတ်မည်ဖြစ်သည်

ပရိုစတိတ်ကင်ဆာကို စစ်ဆေးကာကွယ်ရန် PSA စစ်ဆေးမှု လုပ်သင့်သူများ

PSA တန်ဖိုးကို သွေးယူတိုင်းတာပြီး ပရိုစတိတ်ကင်ဆာကို စစ်ဆေးကာကွယ်ခြင်းသည် အမျိုးသားများအနေဖြင့် အရေးပေးသင့်သော အရာဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အောက်ပါ အန္တရာယ်အချက်များ ရှိသူများအတွက် ဖြစ်သည်

• အသက် 50 နှစ်နှင့်အထက် အမျိုးသားများသည် နှစ်စဉ် ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုနှင့် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာ စစ်ဆေးကာကွယ်မှုကို ပုံမှန်ပြုလုပ်သင့်သည်
• မိသားစုတွင် ဖခင် သို့မဟုတ် သွေးသားတူညီသော ညီအစ်ကိုများက ပရိုစတိတ်ကင်ဆာဖြစ်ခဲ့သော သမိုင်းရှိသူများသည် အသက် 45 နှစ်မှ စတင်၍ စစ်ဆေးကာကွယ်မှု ပြုလုပ်သင့်သည်
• ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ် မမှန်ကန်သည့် လက္ခဏာများရှိသူများ ဥပမာ ဆီးသွားရာတွင် အခက်အခဲဖြစ်ခြင်း၊ ညဘက် ဆီးမကြာခဏသွားရခြင်း၊ ဆီးမကုန်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးနှင့် သုတ်ရည်တွင် သွေးရောနှောခြင်း

PSA ပုံမှန်တန်ဖိုးသည် မည်မျှဖြစ်ပြီး မည်သည့်တန်ဖိုးကို မမှန်ကန်ဟု ခေါ်သနည်း

သွေးထဲရှိ PSA အဆင့် စစ်ဆေးရလဒ်ကို နာနိုဂရမ်/မီလီလီတာ (ng/mL) ဖြင့် တိုင်းတာပါသည်။ ပုံမှန်တန်ဖိုး သတ်မှတ်ချက်မှာ အသက်အရွယ်၊ ပရိုစတိတ်ဂလန်အရွယ်အစားနှင့် လေ့လာခန်း (laboratory) စံနှုန်းအလိုက် အနည်းငယ် ကွာခြားနိုင်ပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အခြေခံ အကဲဖြတ်သတ်မှတ်ချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်

ပုံမှန် အကွာအဝေးအတွင်းရှိ PSA အဆင့်

ထူးခြားသော မမှန်ကန်မှုလက္ခဏာ မရှိသော ယေဘုယျ အမျိုးသားများတွင် သွေးထဲရှိ PSA အဆင့်သည် များသောအားဖြင့် 4 ng/mL ကို မကျော်လွန်တတ်ပါ။ သို့သော် ဆရာဝန်က အသက်အရွယ်ကိုလည်း တွဲဖက်စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ အကြောင်းမှာ အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ပရိုစတိတ်ဂလန်သည် သဘာဝအတိုင်း ကြီးလာတတ်ပြီး၊ ထိုကြောင့် ကင်ဆာကြောင့် မဟုတ်ဘဲ PSA တန်ဖိုးအနည်းငယ် တက်လာနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်

အန္တရာယ်ရှိ သို့မဟုတ် မမှန်ကန်သည့် PSA အဆင့်

စစ်ဆေးရလဒ်အရ PSA အဆင့်သည် 4 – 10 ng/mL အတွင်းတွင် ရှိပါက အန္တရာယ်အုပ်စု သို့မဟုတ် သံသယရှိသည့် အဆင့်ဟု ယူဆမည်ဖြစ်ပြီး ဆရာဝန်က အခြားနည်းလမ်းများဖြင့် ထပ်မံစစ်ဆေးရန် စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ PSA သည် 10 ng/mL ထက် မြင့်ပါက ပရိုစတိတ်ကင်ဆာကြောင့် ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားသည်ဟု ယူဆမည်ဖြစ်သဖြင့် အလျင်အမြန် အသေးစိတ် အတည်ပြု ရောဂါခွဲခြားစစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်ပါသည်

PSA တန်ဖိုး မမှန်ကန်အောင် မြင့်နေပါက ပရိုစတိတ်ကင်ဆာဖြစ်နေတယ်ဆိုတာ အမြဲတမ်း မဟုတ်ပါသလား

လူအများအပြားသည် သွေးတန်ဖိုးမြင့်လာပါက ကင်ဆာဖြစ်နေသည်ဟု အမြဲတမ်း စိုးရိမ်တတ်ကြသည်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့် PSA သည် ပရိုစတိတ်ဂလန်က ထုတ်လုပ်သော ပရိုတိန်းဖြစ်ပြီး ကင်ဆာဆဲလ်က တိုက်ရိုက်ထုတ်လုပ်သော ပစ္စည်းမဟုတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် သွေးတန်ဖိုး မြင့်လာခြင်းသည် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာဖြစ်နေသည်ဟု အမြဲတမ်း မဆိုလိုပါ။ ပရိုစတိတ်နှင့် ဆက်နွယ်သော အခြားရောဂါများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊ ဥပမာ ပရိုစတိတ်ကြီးခြင်းရောဂါ (အသက်အရွယ်တိုးလာသလို ပရိုစတိတ်အသားအကြွင်းများ ကြီးလာသည့် အခြေအနေ) သို့မဟုတ် ဆီးလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ကူးစက်မှုကြောင့် ဖြစ်သော ပရိုစတိတ်ရောင်ရမ်းခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်

PSA သွေးတန်ဖိုး မြင့်လာစေသော အခြားအချက်များ

ရောဂါကြောင့်ဖြစ်သော မမှန်ကန်မှုများအပြင် နေထိုင်မှုပုံစံနှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာ အချက်များလည်း PSA ကို သွေးထဲတွင် ယာယီ မြင့်တက်စေနိုင်ပါသည်၊ အောက်ပါအတိုင်း

• အသက်အရွယ် တိုးလာခြင်း
• သွေးယူစစ်ဆေးချိန်နှင့် နီးကပ်သည့် အချိန်အတွင်း လိင်ဆက်ဆံခြင်း သို့မဟုတ် သုတ်ရည်ထွက်ခြင်း
• ပရိုစတိတ်ဧရိယာကို ထိခိုက်နှိပ်စက်နိုင်သော လေ့ကျင့်ခန်းများ ဥပမာ စက်ဘီးကို အကြာကြီး စီးခြင်း
• တင်ပါးခေါင်းအရိုး/တင်ပါးပိုင်း (pelvis) တွင် မတော်တဆ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခြင်း
• သွေးယူမီ အချိန်မကြာခင်က စအိုမှတစ်ဆင့် စစ်ဆေးခြင်း (Digital Rectal Examination) သို့မဟုတ် ဆီးပိုက်ထိုးခြင်း
• ဆီးလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ကူးစက်မှု

PSA သွေးစစ်ဆေးမှု မပြုလုပ်မီ ပြင်ဆင်ရမည့်အရာများ

PSA စစ်ဆေးရလဒ်ကို မှန်ကန်တိကျစေရန်နှင့် လွဲချော်မှုမရှိစေရန် စစ်ဆေးခံယူသူသည် အောက်ပါအကြံပြုချက်များအတိုင်း ပြင်ဆင်သင့်ပါသည်

• စစ်ဆေးမီ အနည်းဆုံး 5-7 ရက် လောက် လိင်ဆက်ဆံမှုနှင့် သုတ်ရည်ထွက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ
• ပြင်းထန်သော လေ့ကျင့်ခန်းများ သို့မဟုတ် ပယ်ရင်နီယမ် (perineum) ဧရိယာကို ဖိနှိပ်မှုဖြစ်စေနိုင်သော လှုပ်ရှားမှုများ ဥပမာ မော်တော်ဆိုင်ကယ်စီးခြင်း သို့မဟုတ် စက်ဘီးစီးခြင်းတို့ကို အနည်းဆုံး 24 – 48 နာရီ ရှောင်ကြဉ်ပါ
• ဆီးလမ်းကြောင်းရောင်ရမ်းခြင်း၊ ပိုးဝင်ကူးစက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖျားနာခြင်း လက္ခဏာများရှိပါက သွေးယူမီ ဆရာဝန်အား ကြိုတင်အသိပေးပါ။ အကြောင်းမှာ ရောင်ရမ်းမှုကို အရင်ဆုံး ကုသပြီး သက်သာကောင်းမွန်ပြီးမှ စစ်ဆေးသင့်သောကြောင့် ဖြစ်သည်
• ဝန်ဆောင်မှုလက်ခံသူသည် သွေးယူမီ အစားအစာစားသောက်ခြင်းနှင့် ရေသောက်ခြင်းကို ပုံမှန်အတိုင်း ပြုလုပ်နိုင်ပြီး မရှောင်ကြဉ်ရန် မလိုအပ်ပါ

ဆီးလမ်းကြောင်းရောဂါစင်တာ Bangkok Hospital တွင် ပရိုစတိတ်ရောဂါများကို စောင့်ရှောက်ပေးရန် အဆင်သင့်

ပရိုစတိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာများသည် နားလည်မှုရှိသော စောင့်ရှောက်မှုကို လိုအပ်ပါသည်။ ဆီးလမ်းကြောင်းရောဂါစင်တာ Bangkok Hospital တွင် ဆီးလမ်းကြောင်းနှင့် ပရိုစတိတ်ဆိုင်ရာ ရောဂါများကို စစ်ဆေးကာကွယ်ခြင်း၊ ရောဂါခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းနှင့် ကုသခြင်းများကို အပြည့်အစုံ ဝန်ဆောင်မှုပေးပါသည်။ မျိုးစုံသော အထူးပြုဘာသာရပ်များမှ ဆရာဝန်များက ဘာသာရပ်အတူတကွ (multidisciplinary) ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာများဖြင့် အသေးစိတ် အတည်ပြုစစ်ဆေးမှုနှင့် လူနာတစ်ဦးချင်း၏ ခန္ဓာကိုယ်အခြေအနေအလိုက် သင့်တော်သော ကုသမှုကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဝန်ဆောင်မှုလက်ခံသူများသည် နေ့စဉ်ဘဝကို အရည်အသွေးကောင်းမွန်စွာ ဖြတ်သန်းနိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်

ဆောင်းပါးအနှစ်ချုပ်

ပရိုစတိတ်ကင်ဆာသည် အစောပိုင်းအဆင့်တွင် တွေ့ရှိပါက ကိုင်တွယ်ကုသနိုင်ပြီး အရည်အသွေးကောင်းသော ဘဝအနေအထားကို ထိန်းသိမ်းနိုင်သော ရောဂါဖြစ်သည်။ PSA စစ်ဆေးခြင်းသည် ကျန်းမာရေးကို စောင့်ကြည့်ရန် အရေးကြီးသော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း သိမြင်နားလည်ထားခြင်းက အသက် 50 နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်လာသော အမျိုးသားများ သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိသူများအနေဖြင့် သင့်တော်စွာ စစ်ဆေးကာကွယ်မှု ခံယူနိုင်ရန် ကူညီပေးပါလိမ့်မည်။ ကိုယ်ခန္ဓာမမှန်ကန်မှုများကို အမြဲသတိထားကြည့်ရှုခြင်းနှင့် ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးခြင်းသည် ရေရှည်ပရိုစတိတ်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွင် အဓိကသော့ချက် ဖြစ်ပါသည်

PSA စစ်ဆေးမှုနှင့် ပတ်သက်သော မကြာခဏမေးလေ့ရှိသည့် မေးခွန်းများ (FAQ)

1. PSA စစ်ဆေးရန် ရေနှင့်အစားအစာကို ရှောင်ရမလား

PSA တန်ဖိုးကိုသာ စစ်ဆေးရန် သွေးယူခြင်းအတွက် ရေနှင့်အစားအစာကို မရှောင်ရပါ။ ဝန်ဆောင်မှုလက်ခံသူသည် သွေးယူမီ အစားအစာစားသောက်ခြင်းနှင့် ရေသောက်ခြင်းကို ပုံမှန်အတိုင်း ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်

2. အမျိုးသားများသည် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာ စစ်ဆေးကာကွယ်ခြင်းကို ဘယ်အသက်အရွယ်က စတင်သင့်သလဲ

ယေဘုယျ အမျိုးသားများသည် အသက် 50 နှစ်နှင့်အထက်တွင် စစ်ဆေးကာကွယ်မှုကို စတင်သင့်ပါသည်။ သို့သော် မိသားစုအတွင်း တိုက်ရိုက်သွေးဆက် (first-degree) မိသားစုဝင်များက ပရိုစတိတ်ကင်ဆာဖြစ်ခဲ့သော သမိုင်းရှိပါက အသက် 45 နှစ်မှ စတင်၍ ပိုမိုစောစီးစွာ စစ်ဆေးကာကွယ်ရန် စဉ်းစားသင့်ပါသည်

3. PSA သွေးစစ်ခြင်းအပြင် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာ စစ်ဆေးကာကွယ်ရန် အခြားနည်းလမ်းများ ရှိသလား

ဆရာဝန်များသည် သွေးယူစစ်ဆေးခြင်းနှင့်အတူ စအိုမှတစ်ဆင့် ပရိုစတိတ်ကို လက်ဖြင့် စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း (Digital Rectal Examination) ကို မကြာခဏ တွဲဖက်ပြုလုပ်ကြသည်။ မမှန်ကန်မှုတွေ့ရှိပါက အယ်လ်ထရာဆောင်း သို့မဟုတ် မက်ဂ်နက်တစ် ဓာတ်အားလှိုင်းဖြင့် စစ်ဆေးခြင်း (MRI) ကိုလည်း တွဲဖက်စဉ်းစားနိုင်ပါသည်

4. စစ်ဆေးခန်းလာမီ လိင်ဆက်ဆံခြင်းက PSA တန်ဖိုးကို လွဲချော်စေနိုင်သလား

လွဲချော်စေနိုင်ပါသည်။ လိင်ဆက်ဆံခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်တိုင်ဖြေရှင်းခြင်း (masturbation) ကြောင့် သုတ်ရည်ထွက်လာပါက သွေးထဲရှိ PSA အဆင့်သည် ယာယီ မြင့်တက်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် သွေးလာယူမီ အနည်းဆုံး 24 – 48 နာရီ အနည်းဆုံး ထိုလုပ်ဆောင်ချက်များကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါသည်

5. ပုံမှန်သောက်နေသော ဆေးဝါးများသည် PSA စစ်ဆေးရလဒ်အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသလား 

ဆေးဝါးအချို့၊ အထူးသဖြင့် ပရိုစတိတ်ကြီးခြင်းရောဂါကု ဆေးဝါးများနှင့် ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းအတွက် ဆေးအချို့သည် သွေးထဲရှိ PSA အဆင့်ကို အမှန်တကယ်ထက် နည်းသွားအောင် (အများဆုံး တစ်ဝက်အထိ) နှိမ့်ချနိုင်သော သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဝန်ဆောင်မှုလက်ခံသူသည် ပုံမှန်သောက်နေသော ဆေးဝါးများကို ယူဆောင်လာပါက သို့မဟုတ် လက်ရှိသောက်နေသော ဆေးဝါးနှင့် အာဟာရဖြည့်စွက်ပစ္စည်း အမည်စာရင်းကို စစ်ဆေးမီ အမြဲတမ်း ဆရာဝန်အား အသိပေးသင့်ပါသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ဖော်ထုတ်အကဲဖြတ်မှုသည် မှန်ကန်တိကျမှု အမြင့်ဆုံး ဖြစ်စေပါသည်