ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော စိတ်ခံစားမှုများသည် သူတို့ထင်သည်ထက် နှလုံးကို ဒုက္ခပေးနိုင်ကြောင်း လူများစွာ မသိကြပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော နှလုံးလုပ်ဆောင်ချက်ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး နှလုံးကြွက်သားအား ဖိစီးမှုမှ အားနည်းသွားစေနိုင်သည်။ အချိန်အများစုတွင် ရောဂါလက္ခဏာများသည် ရုတ်တရက်ဖြစ်ပြီး ယာယီဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်ပြီး သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဒါကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုကို နည်းမှန်လမ်းမှန်နဲ့ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသင့်ပါတယ်။ နှလုံးကျန်းမာပါစေ။
Broken Heart Syndrome ကို သိအောင်လုပ်ပါ။
Broken Heart Syndrome သို့မဟုတ် Stress Cardiomyopathy စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် နှလုံးကြွက်သားတွေ အားနည်းလာရတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုပါ။ Takotsubo Cardiomyopathy အမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ လူလတ်ပိုင်းအမျိုးသမီးများတွင် အများဆုံးတွေ့ရသည်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှု (Physical Stress) သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှု (Mental Stress) ကြောင့် နှလုံးကြွက်သားများ ကျုံ့နိုင်ခြင်းနှင့် ခေတ္တအားပျော့ခြင်း တို့ နှင့် သက်ဆိုင်သည် ။ ဘယ်ဘက်နှလုံးသား ဂျပန်ပြည်ကြီးငါး ငါးဖမ်းအိုးနှင့် ဆင်တူသော ပုံပန်းသဏ္ဍာန် ထူးထူးခြားခြား။ ပြင်းထန်သော နှလုံးရောဂါ နှင့် သေဆုံးခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
Broken Heart Syndrome တရားခံ
အကြောင်းရင်းကို မရှင်းလင်းပါ။ သို့သော် ၎င်းသည် အပါအဝင် အမျိုးမျိုးသော အကြောင်းအချက်များနှင့် ဆက်စပ်နေသည် ။
- စိတ်ဖိစီးမှု အစရှိတဲ့ ပြဿနာမျိုးစုံကနေ
- ဆေးဘက်ဆိုင်ရာရောဂါ
- ချစ်ရသူဆုံးရှုံးခြင်း၊ အိမ်ထောင်ကွဲခြင်း။
- အလုပ်နှင့် ငွေကြေးပြဿနာများ
- ပြင်းထန်စွာ စိတ်ပျက်ခြင်း။
- ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
- မူးယစ်ဆေးဝါး
- စသည်တို့
စိတ်ဖိစီးမှုတွေရော ရေတိုနှင့် ရေရှည်တွင် သွေးကြောများ ကျုံ့သွားစေသည်။ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၊ မမှန်ခြင်း။ နှလုံး ischemia နှင့် ချို့ယွင်းမှုများ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
- ဟော်မုန်း ဤရောဂါ သို့မဟုတ် ရောဂါသည် သွေးဆုံးပြီးသော အမျိုးသမီးများတွင် အများအားဖြင့် တွေ့ရပါသည် ။ အီစထရိုဂျင် ဟော်မုန်းတွေ ကုန်သွားမယ်။ ယင်းကြောင့် နှလုံးကြွက်သားသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ စိတ်ဖိစီးမှုဆိုင်ရာ ဟော်မုန်းများ (Stress Hormone) ကို ခံနိုင်ရည်နည်းပါးစေပြီး Broken Heart Syndrome ဖြစ်စေနိုင်သည်။
Broken Heart Syndrome ရောဂါ လက္ခဏာများ
- ရင်ဘတ်၌တင်းကျပ်
- ရင်ဘတ်အောင့်တယ်။
- ဟောဟဲ
- အသက်ရှူရခက်ခြင်း။
- မူးမေ့
- သွေးတိုးရောဂါ
ရောဂါအမည်တပ်ခြင်း။
နှလုံးအထူးကုဆရာဝန်မှ Broken Heart Syndrome စစ်ဆေးခြင်း။ လက္ခဏာတွေကနေ သုံးသပ်ပါလိမ့်မယ်။ စိတ်ဖိစီးမှုမှတ်တမ်း နှင့် ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှုများ ပါဝင်ပြီး အရေးကြီးပါသည်။
- သမိုင်းတစ်ခုယူပါ။
- သွေးစစ်
- ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း။ Broken Heart Syndrome လူနာများတွင် Electrocardiogram (ECG/EKG)။ ပုံမှန်မဟုတ်သော လျှပ်စစ်နှလုံးခုန်နှုန်းသည် စူးရှသော သွေးကြောများ ပိတ်ဆို့နေသည့် လူနာများ၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းနှင့် ဆင်တူသည်။
- ကြိမ်နှုန်းမြင့် သံယောင်စက်ဖြင့် နှလုံးကို စစ်ဆေးပါ။ (ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း) Broken Heart Syndrome လူနာများတွင်၊ ဘယ်ဘက် ventricle ၏ကျုံ့မှုသည် မူမမှန်ပါ။ နှလုံးညှစ်အားများ လျော့နည်းလာသည်။ နှလုံး၏ဘယ်ဘက် ventricle အားနည်းသည်။
- သွေးကြောဆိုင်ရာ ဓါတ်မှန် ရိုက်ခြင်း ( Coronary Angiography: CAG)
Broken Heart Syndrome ကုသမှု
Broken Heart Syndrome ဖြစ်ပွားမှု အများစုသည် ကုသမှုခံယူရန် ဆေးရုံတက်ရန် လိုအပ်သည် ။ ရောဂါလက္ခဏာများသည် အပျော့စားမှ ပြင်းထန်နိုင်ပြီး ပြင်းထန်နိုင်သည်။ မပြင်းထန်ရင် ဘယ်လိုကုသမလဲ။ နှလုံးအထူးကုဆရာဝန်က ဆေးကုသမှုပေးပါလိမ့်မယ်။ ဘယ်ကိစ္စအတွက်လဲ။ ပြင်းထန်ပြီး တစ်ဆက်တည်း နှလုံးပျက်ကွက်ခြင်းသည် ပိုက်သွင်းခြင်းနှင့် စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လေဝင်လေထွက် လိုအပ်နိုင်သည်။ စိတ်ဖိစီးတဲ့ အခြေအနေတွေကို ကုသရပါမယ်။ လှုံ့ဆော်သည့်အချက်များ လည်းရှိသည်။ နိုင်ငံခြားဂျာနယ်တွေရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ နှလုံးအများစုဟာ ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်သွားပါတယ်။ သေဆုံးနိုင်ခြေ 1% ၊ ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေ 2 – 5% ရှိပါတယ်။
Broken Heart Syndrome ကို ကာကွယ်ပေးခြင်း။
- စိတ်ကို သက်တောင့်သက်သာဖြစ်အောင်၊ ဖိစီးမနေဘဲ၊ မင်းရဲ့အမြင်ကို ချိန်ညှိပါ၊ မင်းရဲ့ အတွေးအမြင်တွေကို ပြောင်းလဲပါ၊ တရားထိုင်ပါ။
- မိသားစုနှင့် သူငယ်ချင်းများနှင့် စကားပြောပါ။ ဇာတ်လမ်းများနှင့် ပြဿနာများကို မျှဝေရန် စိတ်ဖိစီးမှုတွေကို တစ်ယောက်တည်း မထားပါနဲ့။
- ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ပြီး ကိုယ်ခံအားကောင်းပါစေ။ အာဟာရရှိသောအစားအစာကိုစားပါ။ လုံလောက်စွာ အနားယူပါ။ လေ့ကျင့်ခန်း မှန်မှန်လုပ်ပါ။
- ဘဝကိုပျော်မွေ့ပါ။ ခရီးသွားခြင်း၊ ချက်ပြုတ်ခြင်း၊ တောင်တက်ခြင်း၊ သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ တိရိစ္ဆာန်မွေးမြူခြင်းစသည့် လှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုးဖြင့်
- သင့်နှလုံးကျန်းမာရေးကို စစ်ဆေးပါ။ နှစ်စဉ် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးခြင်းအပြင် နှလုံးအထူးကုဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်နှင့်အညီ နှလုံးကျန်းမာရေးကို စစ်ဆေးသင့်သည်။
Broken Heart Syndrome ဟာ စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် ပိုဆိုးလာနိုင်ပါတယ်။ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းက သင့်နှလုံးသားကို သန်မာအောင်ထားပါ။ ပြဿနာတိုင်းကို နားလည်မှုဖြင့် လက်ခံပါ။ စိတ်ဖိစီးမှုကို မှန်ကန်စွာ စီမံခန့်ခွဲပါ။ ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသရန် အကြံပြုအပ်ပါသည်။
