မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများက ဘာတွေဖြစ်သလဲ၊ ကုသနည်းများကို အကြံပြုပေးခြင်းနှင့် မိုင်ဂရိန်းကို ကာကွယ်နည်းများ

ပြင်းထန်ပြီး ရေရှည်ဆက်တိုက်ဖြစ်နေသော ခေါင်းကိုက်ခြင်းသည် မလွဲမသွေ ဒုက္ခဖြစ်စေပြီး နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်စေတတ်ပါသည်။ မကြာခဏတွေ့ရသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်ရောဂါ ဖြစ်ပြီး လူအများက ရောဂါအမည်ကို သိကျွမ်းနေတတ်သော်လည်း အမှန်တကယ်အကြောင်းရင်း၊ သတိပေးလက္ခဏာများနှင့် မှန်ကန်သော ကိုင်တွယ်နည်းများကို မသိသေးနိုင်ပါ။ 

ဤဆောင်းပါးတွင် မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်ရောဂါကို အသေးစိတ် မိတ်ဆက်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်လက္ခဏာများသည် မည်သို့ဖြစ်သည်ကို စောင့်ကြည့်နည်းမှ စ၍ အကြောင်းဖြစ်စေသော အရာများ (trigger) များနှင့် အတူ ကုသနည်းလမ်းညွှန်များနှင့် မိုင်ဂရိန်းကို သင့်လျော်စွာ ကာကွယ်နည်းများကို အကြံပြုပေးမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး နေ့စဉ်ဘဝကို ပြန်လည်ချောမွေ့စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်ဆိုတာဘာလဲ

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက် (Migraine Headache) သည် မကြာခဏတွေ့ရသော ခေါင်းကိုက်ခြင်းအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပုံမှန်ထက် ပိုမို လှုံ့ဆော်မှုကို အာရုံခံလွယ်သော ဦးနှောက်အာရုံကြောစနစ်၏ လုပ်ဆောင်မှုမမှန်ကန်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ ထို့ကြောင့် CGRP ကဲ့သို့ နာကျင်မှုသတင်းပို့စနစ်နှင့် ဦးနှောက်အတွင်း သွေးကြောပြောင်းလဲမှုများနှင့် ဆက်နွယ်သော အချို့သော အာရုံကြောဆက်သွယ်ပစ္စည်းများ (neurotransmitters) ကို ထုတ်လွှတ်စေပြီး နောက်ဆုံးတွင် ခေါင်းကိုက်လက္ခဏာ ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ ခေါင်းကိုက်သဘာဝတွင် ထူးခြားသည့် အင်္ဂါရပ်များရှိတတ်ပြီး အခြားလက္ခဏာများလည်း ပူးတွဲဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် ပြင်းထန်မှုနှင့် ပြန်ဖြစ်နှုန်းသည် တစ်ဦးချင်းစီအလိုက် မတူညီနိုင်ပါသည်။

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်၏ အမျိုးအစားများ

မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်ကို အဓိကအုပ်စု ၂ ခုအဖြစ် ခွဲနိုင်ပါသည်။

1. သတိပေးလက္ခဏာမရှိသော မိုင်ဂရိန်း (Migraine without aura) သည် မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်ရှိသူများတွင် အများဆုံးတွေ့ရသော အုပ်စုဖြစ်သည်။
2. သတိပေးလက္ခဏာရှိသော မိုင်ဂရိန်း (Migraine with aura) ဥပမာ- အမြင်အာရုံမမှန်ခြင်း၊ ဇစ်ဇက်လိုင်းပုံအလင်းများမြင်ရခြင်း၊ တောက်ပတောက်လက် အလင်းများမြင်ရခြင်း (အရောင်ရှိနိုင်/မရှိနိုင်)၊ ပုံရိပ်တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း မည်းမှောင်သွားခြင်း သို့မဟုတ် မရှင်းလင်းမြင်ရခြင်း၊ ပုံရိပ်ကွဲပြားလိမ်ကောက်ခြင်း၊ မျက်စိမှိတ်ထားသော်လည်း မြင်နေရခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အခြားသတိပေးလက္ခဏာများအဖြစ် လက်ဖျားယား/လက်မောင်းယား၊ နှုတ်ခမ်းပတ်လည်ယားခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ဖက်ခြမ်း၏ လက်နှင့် ခြေ အားနည်းခြင်း စသည်တို့လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်ကို လှုံ့ဆော်စေသော အချက်များ

မိုင်ဂရိန်းလက္ခဏာများသည် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နေ့စဉ်ဘဝအပြုအမူများကြောင့် မကြာခဏ လှုံ့ဆော်ခံရတတ်ပါသည်။ ထိုအချက်များကို စောင့်ကြည့်ပြီး ရှောင်ရှားနိုင်ပါက လက္ခဏာဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်ပါသည်။ မကြာခဏတွေ့ရသော လှုံ့ဆော်ချက်များ တွင် 

• ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေ ဥပမာ- တောက်ပသောအလင်း၊ ဖလက်ရှ်အလင်း၊ အသံကျယ်ခြင်း၊ အနံ့/မီးခိုး၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု ရုတ်တရက်ဖြစ်ခြင်း
• အိပ်မပျော်လောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အိပ်ရာချိန်လွန်ကဲခြင်း
• အစာမစားခြင်း သို့မဟုတ် အစားအစာလုံလောက်စွာမစားခြင်း
• အချို့သော အစားအစာများ ဥပမာ- ဝိုင်နီ၊ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသောအသား၊ နို့ထွက်ပစ္စည်း၊ ဂျုံ၊ ချောကလက်၊ မိုနိုဆိုဒီယမ်ဂလူတမိတ် (MSG)၊ သကြားအစားထိုးချိုစေ့ပစ္စည်း စသည်တို့
• လေ့ကျင့်ခန်းအလွန်အကျွံလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှု များလွန်းသော လုပ်ဆောင်ချက်များ
• အမျိုးသမီးများတွင် မစစ်လာချိန် လိင်ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှု
• ဖုန်း သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာ မျက်နှာပြင်မှ အလင်း
• ကိုယ်ဝန်ဆောင်မှုကြောင့် ပထမ 3 လ (first trimester) အတွင်း ဟော်မုန်းအဆင့် ပြောင်းလဲကာ မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက် ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ခြင်း
• စိတ်ဖိစီးမှု
• အချို့သော ဆေးဝါးများသုံးစွဲခြင်း
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း
• မျိုးရိုးဗီဇ

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်လက္ခဏာများ

ခေါင်းကိုက်လက္ခဏာ၏ သဘောသဘာဝကို နီးကပ်စွာ စောင့်ကြည့်ခြင်းသည် ရောဂါကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ခွဲခြားနိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။ မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်တွင် မကြာခဏတွေ့ရသော လက္ခဏာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်တတ်ပါသည်။

• ခေါင်းတစ်ဖက်တည်းကိုက်ခြင်း (ဘယ်/ညာ ပြောင်းလဲဖြစ်နိုင်သော်လည်း အများအားဖြင့် တစ်ကြိမ်လျှင် တစ်ဖက်တည်း)
• နားခေါင်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် တုပ်တုပ်ခုန်သလို ကိုက်ခြင်း
• စူးစူးဝါးဝါး ခေါင်းကိုက်ခြင်း
• မျက်လုံးအိမ်အတွင်းသို့ ထိုးရောက်နာကျင်သလို ကိုက်ခြင်း
• နောက်စေ့ပိုင်း ခေါင်းကိုက်ခြင်း
• မောပျို့ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း
• ခေါင်းကိုက်မတိုင်မီ 5 – 60 မိနစ်ခန့် အတွင်း သတိပေးလက္ခဏာ (Aura) ဖြစ်နိုင်ပြီး ဥပမာ- အလင်းတောက်တောက်မြင်ရခြင်း၊ တောက်ပတောက်လက် မီးရောင်မြင်ရခြင်း၊ ပုံရိပ်မရှင်းလင်းမြင်ရခြင်း စသည်တို့

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်၏ အဆင့်များ

မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်လက္ခဏာများကို ခွဲခြားပါက အဆင့် 4 ဆင့်အဖြစ် ခွဲနိုင်ပါသည်။ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

1. ခေါင်းမကိုက်မီအဆင့် (Prodrome) မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်မတိုင်မီ 1 – 2 ရက်ခန့်ကတည်းက ပေါ်လာနိုင်သော လက္ခဏာများ ဥပမာ- လည်ပင်းအစပိုင်းတင်းကျပ်နာကျင်ခြင်း၊ စိတ်အခြေအနေပြောင်းလဲခြင်း၊ စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ အစာစားချင်ခြင်း၊ ဆီးခဏခဏသွားခြင်း စသည်တို့
2. သတိပေးအဆင့် (Aura) မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်မတိုင်မီ 5 – 60 မိနစ်ခန့်တွင် မကြာခဏ ဖြစ်တတ်သည်။ မကြာခဏတွေ့ရသော ဥပမာလက္ခဏာများမှာ ပုံရိပ်အမြင် မမှန်ကန်သွားခြင်း၊ ဖလက်ရှ်အလင်းမြင်ရခြင်း၊ ဇစ်ဇက်လိုင်းများမြင်ရခြင်း၊ ပုံရိပ်မရှင်းလင်းခြင်း၊ ပုံရိပ်လိမ်ကောက်ခြင်း၊ ယားခြင်း၊ အားမရှိခြင်း စသည်တို့
3. မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်အဆင့် (Headache) ပျမ်းမျှ 4 – 72 နာရီအထိ ဖြစ်တတ်သည်။ တုပ်တုပ်ခုန်သလို ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ခေါင်းတစ်ဖက်တည်းကိုက်ခြင်း၊ မောပျို့/အန်ခြင်း ပူးတွဲဖြစ်နိုင်ခြင်းနှင့် အမျိုးမျိုးသော လှုံ့ဆော်ချက်များအပေါ် အလွန်အမင်း အာရုံခံလွယ်ခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။
4. ခေါင်းကိုက်ပြီးနောက်အဆင့် (Postdrome) ခေါင်းကိုက်သက်သာလာချိန်တွင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အားကုန်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ ရှုပ်ထွေးသလိုခံစားရခြင်း၊ အာရုံစိုက်မရခြင်း၊ လှုံ့ဆော်ချက်များအပေါ် အာရုံခံလွယ်ခြင်း၊ စိတ်အခြေအနေပြောင်းလဲခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း 48 နာရီအတွင်း အလိုအလျောက် သက်သာသွားတတ်သည်။

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်လက္ခဏာ၏ ပြင်းထန်မှုအဆင့်များ 

တစ်ဦးချင်းစီအလိုက် မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်၏ ပြင်းထန်မှုနှင့် နေ့စဉ်ဘဝအပေါ် ထိခိုက်မှုသည် ကွဲပြားပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ကုသမှုလမ်းညွှန်ကို စဉ်းစားရန်အတွက် ပြင်းထန်မှုအဆင့်ကို အောက်ပါအတိုင်း သုံးသပ်နိုင်ပါသည်။

• အနည်းငယ် (Mild): ခေါင်းကိုက်ခြင်းသည် သည်းခံနိုင်သောအဆင့်တွင် ရှိပြီး အလုပ် သို့မဟုတ် နေ့စဉ်လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဆက်လက်လုပ်နိုင်သည်။ အနားယူခြင်း သို့မဟုတ် ယေဘုယျ နာကျင်သက်သာဆေးများသောက်ခြင်းဖြင့် ကောင်းမွန်စွာ တုံ့ပြန်တတ်သည်။
• အလယ်အလတ် (Moderate): ခေါင်းကိုက်ခြင်းက အာရုံစိုက်မှုနှင့် လှုပ်ရှားမှုများကို စတင်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပြီး အလုပ်/စာသင်ရည်အား ကျဆင်းစေသည်။ ယာယီအနားယူရန် လိုနိုင်သကဲ့သို့ မိုင်ဂရိန်းအတွက် သီးသန့်ဆေးဝါးများ သောက်ရန် လိုလာနိုင်သည်။
• ပြင်းထန် (Severe): မိုင်ဂရိန်းလက္ခဏာပြင်းထန်လွန်း၍ နေ့စဉ်လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုမျှ မလုပ်နိုင်တော့သည့်အဆင့်ဖြစ်သည်။ မှောင်ပြီး တိတ်ဆိတ်သောအခန်းထဲတွင် မလှုပ်မယှက် အိပ်နားရတတ်ပြီး မောပျို့/အန်ခြင်း သို့မဟုတ် အလင်းနှင့် အသံတို့အပေါ် အလွန်အမင်း အာရုံခံလွယ်ခြင်းတို့ ပူးတွဲဖြစ်တတ်သည်။ ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်ရန် အနားယူပြန်လည်သက်သာချိန် ပိုကြာနိုင်သည်။

မိုင်ဂရိန်းလက္ခဏာများအတွက် ထပ်မံသတိပြုရန်

ခေါင်းကိုက်လက္ခဏာနှင့် ဖြစ်ပွားသည့်အဆင့်များအပြင် မိုင်ဂရိန်းရောဂါ၏ ထူးခြားသဘောသဘာဝကို ညွှန်ပြနိုင်သည့် ထပ်မံသတိပြုရန်အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

• လမ်းလျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် လှေကားတက်ခြင်းကဲ့သို့ သာမန်လုပ်ဆောင်ချက်များပင် ခေါင်းကိုက်ကို ပိုဆိုးစေတတ်သည်။
• မှောင်ပြီး အေးမြသောအခန်းထဲတွင် မလှုပ်မယှက် နားရပါက လက္ခဏာကောင်းလာတတ်သည်။
• ခေါင်းကိုက်နှင့် ပူးတွဲတွေ့ရသော အခြားလက္ခဏာများမှာ မောပျို့ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ အလင်းအပေါ် အာရုံခံလွယ်ခြင်း၊ တောက်ပသောအလင်းမကြိုက်ခြင်း၊ အသံကျယ်ကို မကြိုက်ခြင်း 
• ခေါင်းကိုက်ခြင်းသည် မိုင်ဂရိန်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း သေချာစေရန် အထူးကုဆရာဝန်မှ မှန်ကန်စွာ ရောဂါခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်သည်။

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် အခြားခေါင်းကိုက်ပုံစံများကို စောင့်ကြည့်၍ ခွဲခြားနည်း 

ခေါင်းကိုက်ခြင်းသည် အကြောင်းရင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သဖြင့် မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်လက္ခဏာများသည် အခြားခေါင်းကိုက်ရောဂါအမျိုးအစားများနှင့် မည်သို့ကွာခြားသည်ကို အခြေခံအားဖြင့် သိရှိထားခြင်းက ကနဦးကိုင်တွယ်ရန်နှင့် ဆရာဝန်အား သတင်းအချက်အလက်ပေးရာတွင် ပိုမိုတိကျစေနိုင်ပါသည်။ ကွာခြားချက်များကို အောက်ပါအတိုင်း စောင့်ကြည့်နိုင်ပါသည်။

• စိတ်ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် ကြွက်သားတင်းကျပ်မှုကြောင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း (Tension-type Headache): နဖူး၊ နားခေါင်း (ခမ့်ပတ်) သို့မဟုတ် နောက်စေ့ပိုင်းတွင် ကြိုးကြပ်ထားသလို သို့မဟုတ် ဖိနှိပ်ထားသလို တင်းကျပ်နာကျင်တတ်သည်။ အများအားဖြင့် နှစ်ဖက်လုံးတပြိုင်နက် ကိုက်တတ်ပြီး နာကျင်မှုက တည်ငြိမ်နေတတ်သည်။ တုပ်တုပ်ခုန်သလို မကိုက်တတ်သလို မောပျို့/အန်ခြင်းလည်း မရှိတတ်ပြီး အလင်း သို့မဟုတ် အသံအပေါ် အာရုံခံလွယ်မှုလည်း မကြာခဏ မတွေ့ရပါ။
• ကလပ်စတာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း (Cluster Headache): ရုတ်တရက် ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပေါ်သည့် နာကျင်မှုဖြစ်ပြီး မျက်လုံးအိမ်ပတ်ဝန်းကျင် တစ်ဖက်တည်းတွင် အတွင်းပိုင်းထိ နာကျင်သလို ကိုက်တတ်သည်။ အလွန်မြန်ဆန်စွာ စတင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အချိန်တူတူဖြင့် ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ နာနေသောဖက်တွင် မျက်စိနီခြင်း၊ မျက်ရည်ယိုခြင်း၊ မျက်ခွံဖောင်းခြင်းနှင့် နှာရည်ယိုခြင်းတို့ ပူးတွဲဖြစ်နိုင်သည်။
• မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်ခြင်း (Migraine): ထူးခြားချက်မှာ သွေးခုန်နှုန်းနှင့် ကိုက်ညီသလို တုပ်တုပ်ခုန်၍ ကိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် တစ်ဖက်တည်းကိုက်သော်လည်း ဖက်ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို လှုပ်ရှားခြင်း သို့မဟုတ် လှဲပြောင်းလှုပ်ရှားမှုရှိလာသည်နှင့် နာကျင်မှု ပိုပြင်းလာတတ်ပြီး တောက်ပသောအလင်း၊ အသံကျယ်တို့ကို မခံနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် မောပျို့/အန်ခြင်းတို့ ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ပူးတွဲဖြစ်တတ်သည်။

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်လာပါက ကနဦး သက်သာစေသောနည်းလမ်းများ

သတိပေးလက္ခဏာများကို ခံစားရလာသည် သို့မဟုတ် မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာသည်နှင့် အချိန်မီ ကိုင်တွယ်ခြင်းက နာကျင်မှုကို သက်သာစေပြီး လက္ခဏာပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချကာ ခန္ဓာကိုယ် ပြန်လည်အားကောင်းလာရန် မြန်ဆန်စေပါသည်။ အောက်ပါ ကနဦး ကိုယ်တိုင်စောင့်ရှောက်နည်းလမ်းများကို လိုက်နာနိုင်ပါသည်။

• လက်ရှိလုပ်နေသော လုပ်ဆောင်ချက်ကို ရပ်နားပါ: လက္ခဏာစတင်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် မျက်စိအား အလွန်အသုံးပြုရသော လုပ်ဆောင်ချက်များကို ရပ်နားသင့်ပြီး အထူးသဖြင့် ကွန်ပျူတာနှင့် မိုဘိုင်းဖုန်း မျက်နှာပြင်ကို ကြည့်နေခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ထို့အပြင် အားစိုက်ရသော သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှု များလွန်းသော လုပ်ဆောင်ချက်များကိုလည်း ရှောင်ကြဉ်ပါ။
• သင့်တော်သောပတ်ဝန်းကျင်တွင် အနားယူပါ: တိတ်ဆိတ်၍ အလင်းနည်းပြီး အေးမြသက်သာသော နေရာကို ရွေးကာ လဲလျောင်း သို့မဟုတ် အိပ်၍ အနားယူပါ။ အလင်းတောက်တောက်နှင့် အသံကျယ်ခြင်းတို့သည် မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက် လက္ခဏာကို ပိုဆိုးစေသော လှုံ့ဆော်ချက်များ ဖြစ်တတ်ပါသည်။
• အေးအုပ်၍ နာကျင်မှုသက်သာစေပါ: အေးအုပ်ဂျယ်ပြား သို့မဟုတ် အေးရေစိမ့်ထားသော သန့်ရှင်းသောအဝတ်ဖြင့် နဖူး၊ နားခေါင်း သို့မဟုတ် နောက်စေ့ပိုင်းကို ပေါ့ပေါ့ပါးပါး အုပ်ပါ။ 15-20 မိနစ်ခန့်အုပ်ပါ။ အေးမြမှုက နာကျင်ခံစားမှုကို သက်သာစေနိုင်ပြီး ပိုမိုလျော့ပါးသက်သာလာစေနိုင်ပါသည်။
• ရေကို လုံလောက်စွာ သောက်ပါ: ရေသန့်ကို မကြာခဏ မျို၍ သောက်ခြင်းက ရေဓာတ်လျော့နည်းမှုအန္တရာယ်ကို လျှော့ချပေးပြီး ၎င်းသည် ခေါင်းကိုက်ပိုပြင်းလာစေနိုင်သော အချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
• ကနဦး သက်သာစေသော ဆေးဝါးများသောက်ပါ: နာကျင်မှု စတင်ကာလဖြစ်ပါက ပရာဆီတာမောလ် (Paracetamol) ကဲ့သို့ ယေဘုယျ နာကျင်သက်သာဆေးများကို သောက်နိုင်ပြီး လက္ခဏာကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် ကူညီနိုင်ပါသည်။

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်ကို ကုသနည်း

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်သည် မှန်ကန်သော အပြုအမူကျင့်သုံးမှုနှင့် သင့်လျော်သော ဆေးဝါးအသုံးပြုမှုတို့ဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်သော ရေရှည်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ခေါင်းကိုက်လက္ခဏာ မကြာခဏ လျော့လာတတ်ပါသည်။ မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်ကုသမှုကို ပုံစံ ၃ မျိုး ခွဲနိုင်ပါသည်။

1) ဆေးသောက်နည်း

မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက် ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ဆရာဝန်သည် လက္ခဏာရှိချိန်တွင်သာ ဆေးသောက်ရန် ညွှန်ကြားပြီး လက္ခဏာစတင်ပေါ်လာသည်နှင့် ချက်ချင်းသောက်ရန် သတ်မှတ်ပေးတတ်သည်။ ထိုသို့လုပ်ခြင်းဖြင့် ကုသမှုအကျိုးရလဒ်ကောင်းမွန်စေသည်။ ပါဝင်သည့် ဆေးဝါးများမှာ

• နာကျင်သက်သာဆေး ဥပမာ- ပရာဆီတာမောလ် (Paracetamol)
• စတီရိုက်မဟုတ်သော ရောင်ရမ်းလျော့ဆေး (NSAIDs) ဥပမာ- အိုင်ဘူပရိုဖင် (Ibuprofen)
• မိုင်ဂရိန်းအတွက် သီးသန့်ဆေးဝါးများ ဥပမာ- ထရိပ်တန် (Triptan) အုပ်စု သို့မဟုတ် အာဂိုတာမင်း (Ergotamine) ပါဝင်သော ဆေးဝါးများ (ဦးနှောက်သွေးကြောများပေါ် တိုက်ရိုက် သက်ရောက်သည်)
• မောပျို့ခြင်း၊ အန်ခြင်း လျော့စေရန် ဆေးဝါးများ
• မစစ်လာချိန် မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်ဖြစ်ပေါ်သောကိစ္စတွင် ရောင်ရမ်းလျော့ဆေး (Triptan သို့မဟုတ် NSAIDs အုပ်စု) ကို မစစ်မလာမီ 2 – 3 ရက်ခန့် ကြိုတင်သောက်ပြီး မစစ်ပြီးဆုံးသည်အထိ 4 – 5 ရက်အထိ ဆက်သောက်ရန်
• ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်တွင် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အောက်တွင်သာ သောက်ရမည့် နာကျင်သက်သာဆေး
• စိတ်ကျဝေဒနာဆန့်ကျင်ဆေး
  မှတ်ချက်: ဆေးဝါးအားလုံးကို ကိုယ်ခန္ဓာဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများမှ ကာကွယ်ရန် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အောက်တွင်သာ သုံးစွဲရမည်။

မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက် ကာကွယ်ဆေးများအတွက် ဆရာဝန်သည် မကြာခဏဖြစ်တတ်သူ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်တတ်သူများကို မိုင်ဂရိန်းကာကွယ်ဆေးကို နေ့စဉ် ဆက်တိုက်သောက်ရန် အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ မကြာခဏအသုံးပြုသော ဆေးဥပမာများမှာ 

• အဖမ်းဆီးတားဆေး (anti-seizure) အုပ်စု
• ကယ်လစီယမ်လက်ခံကာကွယ်ဆေး (calcium channel blocker) အုပ်စု 
• ဘီတာလက်ခံကာကွယ်ဆေး (beta blocker) အုပ်စု ဥပမာ- မက်ကနေဇင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် သွေးပေါင်လျော့စေသော ဆေးအုပ်စု

2) ဆေးထိုးနည်း

မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက် မကြာခဏပြန်ဖြစ်သူများ၊ လက္ခဏာပြင်းထန်၍ နေ့စဉ်ဘဝကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသူများ၊ သို့မဟုတ် ဆေးသောက်ကုသမှုကို ကောင်းစွာမတုံ့ပြန်သူများအတွက် ဆေးထိုးကုသမှုသည် လက္ခဏာဖြစ်ပွားမှုကို ကာကွယ်ပြီး အကြိမ်ရေကို လျှော့ချပေးနိုင်သော နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် အသုံးများသော ဆေးထိုးကုသမှုလမ်းညွှန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

CGRP ဆန့်ကျင်ဆေးဖြင့် မိုင်ဂရိန်းကုသခြင်း

CGRP (Calcitonin Gene – Related Peptide) သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ပရိုတိန်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး နာကျင်မှုသတင်းပို့မှုနှင့် ဆက်နွယ်ပါသည်။ CGRP အဆင့်မြင့်လာပါက မိုင်ဂရိန်းကို လှုံ့ဆော်စေနိုင်ပါသည်။ လက်ရှိတွင် CGRP ကို တားဆီးသည့် ဆေးထိုးများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပြီး အရေပြားအောက်ထိုးခြင်း (၁ လခန့်ကာကွယ်သက်ရောက်မှု ၁ ကြိမ်ထိုးလျှင်) နှင့် သွေးကြောအတွင်းထိုးခြင်း (၃ လခန့်ကာကွယ်သက်ရောက်မှု) ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ဖြစ်ပွားအကြိမ်ရေ၊ ပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး နာကျင်သက်သာဆေးသုံးစွဲပမာဏကိုလည်း လျှော့ချနိုင်သော်လည်း ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အောက်တွင်သာ အသုံးပြုရမည်ဖြစ်သည်။

မှတ်ချက်: CGRP ဆန့်ကျင်ဆေးများအားလုံးကို ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အောက်တွင်သာ အသုံးပြုရမည်။

Botulinum Toxin ထိုးခြင်းဖြင့် မိုင်ဂရိန်းကုသခြင်း

မိုင်ဂရိန်းရေရှည်ဖြစ်နေသူများ (Chronic Migraine) အုပ်စုတွင် တစ်လလျှင် 15 ရက်နှင့်အထက် ခေါင်းကိုက်ပြီး 3 လထက်ပို ဆက်တိုက်ဖြစ်နေခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ ထိုကဲ့သို့သောလူနာများတွင် ဆရာဝန်သည် Botulinum Toxin ထိုးခြင်းကို (preventive treatment) အဖြစ် စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် အာရုံကြောအဆုံးပိုင်းတွင် နာကျင်မှုသတင်းပို့မှုနှင့် ဆက်နွယ်သော အာရုံကြောဆက်သွယ်ပစ္စည်း ထုတ်လွှတ်မှုကို တားဆီးကာ ရေရှည်တွင် ပြန်ဖြစ်နှုန်းနှင့် ပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး နာကျင်သက်သာဆေးကို ပုံမှန်သောက်ရန်လိုအပ်မှုကိုလည်း လျှော့ချနိုင်ပါသည်။

3) သံလိုက်လှိုင်းဖြင့် လှုံ့ဆော်ခြင်း (TMS)

Transcranial Magnetic Stimulation (TMS) ကုသမှုသည် သံလိုက်ကွင်းအားမြင့်ကို ဖန်တီးသည့်ကိရိယာကို အသုံးပြု၍ ရောဂါဖြစ်ပေါ်စေသော ဦးနှောက်ပိုင်းကို သံလိုက်ကွင်းဖြင့် လှုံ့ဆော်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ မိုင်ဂရိန်းအန္တရာယ်အချက်များကို ရှောင်ရှားရန် အပြုအမူပြုပြင်မှုနှင့် တွဲဖက်လုပ်ဆောင်ပါက မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်၏ ဖြစ်ပွားအကြိမ်ရေနှင့် ပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။

 မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်ကို ကာကွယ်နည်း

ကုသမှုမခံယူဘဲ ထားလိုက်ပါက ခေါင်းကိုက်လက္ခဏာသည် 4 နာရီမှ 72 နာရီအထိ ရှည်ကြာနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မိုင်ဂရိန်းကာကွယ်နည်းကို လေ့လာခြင်းသည် ဘဝအရည်အသွေးကောင်းမွန်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ အောက်ပါအတိုင်း ကိုယ်တိုင်လိုက်နာနိုင်ပါသည်။

• မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်ဖြစ်စေသော ပတ်ဝန်းကျင်မှ ရှောင်ရှားပြီး ထွက်ခွာပါ။ ဥပမာ- အလင်းတောက်ပခြင်း၊ အသံကျယ်ခြင်း၊ အနံ့ဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် ဖုန်မှုန့် PM2.5
• ခေါင်းကိုက်ဖြစ်စေသော လှုံ့ဆော်ချက်များကို စောင့်ကြည့်၍ ရှောင်ရှားပါ 
• နေ့စဉ် အချိန်မှန် အိပ်ရေးဝအောင် အနားယူပါ
• ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ၊ သို့သော် အလွန်အကျွံ မလုပ်ပါနှင့်
• ဆေးလိပ်မသောက်ပါနှင့်။ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ဆို့ခြင်း (Ischemic stroke) အန္တရာယ်ကို တိုးစေသည်
• ကဖိန်းပါသော အဖျော်ယမကာများကို ရှောင်ရှားပါ ဥပမာ- ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည်၊ အချိုရည်အဖုတ် (soda)၊ အားဖြည့်အဖျော်ယမကာ စသည်တို့
• ဂರ್ಭတားဆေး သောက်ရန်လိုအပ်သူများသည် အမြဲတမ်း ဆရာဝန်နှင့် အရင်တိုင်ပင်ရမည်
• ခေါင်းကိုက်ခြင်း ပိုပြင်းထန်လာခြင်း သို့မဟုတ် ပုံစံပြောင်းလဲလာပါက ချက်ချင်း ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်ကုသရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်

Dr. Chakorn Chansakul ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောအထူးကု (Internal Medicine)၊ ဦးနှောက်နှင့် အရိုးအထူးကုဆေးရုံ

မိမိကိုယ်တိုင် ချိန်းဆိုရန် ဤနေရာကို နှိပ်ပါ

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်ကုသရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော ဆေးရုံ

ဦးနှောက်နှင့် အရိုးအထူးကုဆေးရုံ သည် အကြောင်းရင်းရှာဖွေခြင်း၊ ကုသစောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက်ရောဂါ ကာကွယ်ခြင်းတို့ကို ဦးနှောက်အထူးကုဆရာဝန်များအဖွဲ့၊ သူနာပြုအဖွဲ့၊ ဘာသာရပ်စုံအဖွဲ့နှင့် ခေတ်မီကုသရေးနည်းပညာများဖြင့် ဆောင်ရွက်ပေးကာ ပြင်းထန်မှုလျှော့ချရန်နှင့် လူနာများ ပုံမှန်ဘဝသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန် ကူညီပေးပါသည်။ 

ဆောင်းပါးအကျဉ်းချုပ်

မိုင်ဂရိန်းသည် မကြာခဏတွေ့ရသော ခေါင်းကိုက်ခြင်းအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပုံမှန်ထက် လှုံ့ဆော်မှုကို ပိုမိုအာရုံခံလွယ်သော ဦးနှောက်အာရုံကြောစနစ်၏ လုပ်ဆောင်မှုမမှန်ကန်ခြင်းနှင့်အတူ အာရုံကြောဆက်သွယ်ပစ္စည်းထုတ်လွှတ်မှုနှင့် သွေးကြောပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာကာ ပြင်းထန်သော ခေါင်းကိုက်လက္ခဏာ ဖြစ်စေပါသည်။ မကြာခဏတွေ့ရသော လက္ခဏာများမှာ တုပ်တုပ်ခုန်သလို ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ခေါင်းတစ်ဖက်တည်းကိုက်ခြင်းနှင့် မောပျို့/အန်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ မကြာခဏတွေ့ရသော လှုံ့ဆော်ချက်များမှာ စိတ်ဖိစီးမှု၊ အချို့သော အစားအစာများနှင့် အိပ်ရေးမဝခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ မိုင်ဂရိန်းကုသမှုတွင် နာကျင်သက်သာဆေးသုံးစွဲခြင်း၊ ကာကွယ်ဆေးသောက်ခြင်းနှင့် လှုံ့ဆော်ချက်များရှောင်ရှားခြင်း၊ အိပ်ရေးဝအောင်အိပ်ခြင်း၊ သင့်လျော်စွာ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း စသည့် အပြုအမူပြုပြင်မှုများ ပါဝင်ပါသည်။

မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်နှင့်ပတ်သက်သော မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ (FAQ)

1. မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက် ဘယ်လောက်ပြင်းထန်လျှင် ဆရာဝန်ကို အမြန်တွေ့သင့်သလဲ?

ရုတ်တရက် အလွန်ပြင်းထန်စွာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ယခင်က မဖြစ်ဖူးသည့် ပုံစံဖြင့် ကိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောစနစ်မမှန်ကန်မှု လက္ခဏာများ ပူးတွဲရှိခြင်း (ဥပမာ- လက်ခြေအားနည်းခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာယားမောခြင်း၊ စကားမရှင်းလင်းခြင်း) ဖြစ်ပါက ချက်ချင်း ဆရာဝန်ကို သွားတွေ့သင့်သည်။

2. မိုင်ဂရိန်း ခေါင်းကိုက်ကို အပြည့်အဝ ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်ပါသလား?

လက်ရှိတွင် မိုင်ဂရိန်းကို အပြည့်အဝ ပျောက်ကင်းအောင် မကုသနိုင်သေးသော်လည်း သင့်လျော်သော ဆေးဝါးအသုံးပြုမှုနှင့် လှုံ့ဆော်ချက်များကို ရှောင်ရှားခြင်းဖြင့် ပြင်းထန်မှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး ဖြစ်ပွားအကြိမ်ရေကို လျှော့ချနိုင်ပါသည်။

3. မိုင်ဂရိန်းကို လှုံ့ဆော်စေသော အစားအစာအမျိုးအစားများက ဘာတွေလဲ?

မိုင်ဂရိန်းကို မကြာခဏ လှုံ့ဆော်စေသော အစားအစာများတွင် ကဖိန်းပါသော အဖျော်ယမကာများ၊ အရက် (ဥပမာ- ဝိုင်နီ)၊ ချိစ် (cheese)၊ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော အသားများ နှင့် MSG သို့မဟုတ် သကြားအစားထိုးချိုစေ့ပစ္စည်း ပါဝင်သော အစားအစာများ ပါဝင်သည်။

4. ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးသည် မိုင်ဂရိန်းခေါင်းကိုက် သက်သာဆေးကို သောက်နိုင်ပါသလား?

ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးသည် ဆေးကို ကိုယ်တိုင်ဝယ်၍ မိမိစိတ်ကြိုက် သောက်သုံးခြင်းကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် မပြုလုပ်သင့်ပါ။ ခေါင်းကိုက်လက္ခဏာရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်၍ သုံးသပ်အကဲဖြတ်ခြင်းခံယူပြီး သန္ဓေသားဖွံ့ဖြိုးမှုကို မထိခိုက်စေသည့် လုံခြုံသော ဆေးဝါးကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း ခံယူသင့်သည်။