အိပ်စက်ခြင်းဆိုင်ရာရောဂါများကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားထားပါသည်။
- အိပ်မပျော်ခြင်း– ပုံမှန်အားဖြင့် အိပ်မပျော်ခြင်း ကို အသက်အရွယ်အုပ်စုအားလုံးနီးပါးတွင်တွေ့ရှိရပါသည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် အိပ်မပျော်ခြင်းကို ရုတ်တရက်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် နာတာရှည်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုအဖြစ် ယူဆကြပါသည်။ ၎င်းသည် တစ်ပတ်လျှင် အနည်းဆုံးသုံးညနှင့် ထိုကဲ့သို့သုံးလ သို့မဟုတ် ထိုထက်ပို၍ကြာရှည်စွာ အိပ်မပျော်ပါက နာတာရှည်ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။ အိပ်မပျော်ခြင်းတွင် အဓိကအားဖြင့်–
- စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပြဿနာများကြောင့်အိပ်မပျော်ခြင်း (Psychophysiological insomnia) သည် အဖြစ်အများဆုံး အိပ်မပျော်ခြင်းအမျိုးအစားများထဲမှတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပြဿနာများကြောင့် အိပ်မပျော်သောလူနာတစ်ဦးသည် ၎င်းတို့၏အိပ်စက်ခြင်းကို အာရုံစိုက်ပြီး အိပ်စက်ချိန်လုံလောက်စွာမရရှိမည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် ကုသရန်ပိုမိုခက်ခဲစေပါသည်။
- Paradoxical insomnia သည်ချွတ်ယွင်းမှုအဆင့်မရှိဘဲ အချိန်ကြာမြင့်စွာအိပ်ရေးပျက်ခြင်း သို့မဟုတ် အနည်းငယ်သာအိပ်မပျော်ခြင်း လက္ခဏာရပ်ဖြစ်ပါသည်။ အိပ်စက်ခြင်းဆိုင်ရာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်း သို့မဟုတ် အိပ်စက်ခြင်းဆိုင်ရာပြဿနာများစွာကိုလေ့လာခြင်းနှင့် ရောဂါရှာဖွေရေးနည်းလမ်း (polysomnography) ပြုလုပ်ပြီးနောက် နံနက်ပိုင်းတွင်အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် မောပန်းခြင်းတို့ကိုဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း ယေဘူယျအားဖြင့်ထင်မြင်ယူဆရသည့် အိပ်ရေးပျက်ခြင်းများလျော့နည်းသွားပြီး လူနာသည် အမှန်တကယ် အိပ်ပျော်နိုင်သည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။
- အိပ်ရေးမဝသောရောဂါ – အိပ်ရေးပျက်ခြင်းနှင့် အိပ်စက်ချိန်ကိုလုံလောက်စွာမရရှိသည့်အတွက် ဖြစ်ပေါ်လာသော အိပ်ရေးမဝသောရောဂါ သည် လုံလောက်သောအိပ်စက်ချိန်ကိုပျက်ကွက်စေသည့် အပြုအမူပိုင်းဆိုင်ရာလှုံ့ဆော်မှုများကြောင့်လည်းဖြစ်ပါသည်။ အင်တာနက်နှင့် စမတ်ဖုန်းများကို အလွန်အကျွံအသုံးပြုခြင်းကြောင့် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်များတွင် အဆိုပါပြဿနာသည် ပိုမိုဖြစ်ပွားလျက်ရှိပါသည်။ ဤသို့အိပ်စက်ချိန်မလုံလောက်ခြင်းသည် သင်ယူနိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေသည့်အပြင် နံနက်ပိုင်းနိုးထချိန်တွင်အားနည်းခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ကောင်းမွန်မှုမရှိသောအိပ်စက်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။
- အအိပ်လွန်ခြင်း၏မူလအစ – နေ့ခင်းဘက်တွင် အလွန်အကျွံအိပ်ခြင်းသည် ရှားပါးသောအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အာရုံကြောစနစ်မူမမှန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ လုံလောက်သော အိပ်စက်ချိန်မရှိခြင်းကြောင့် အအိပ်လွန်ခြင်းဖြစ်ပေါ်ခြင်းရှိမရှိ ခွဲခြားသိရှိစေရန် တိကျသောရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးမှုလိုအပ်ပါသည်။
- အဆင့်မြင့်အိပ်စက်ခြင်းဆိုင်ရာမူမမှန်ဖြစ်ခြင်း– ၎င်းသည် ညနေအစောပိုင်းတွင် အိပ်ငိုက်ခြင်းနှင့် နံနက်စောစောနိုးနေခြင်းဖြစ်ပြီး ကြိမ်ဖန်များစွာနေ့ရက်တိုင်းတွင် ဤကဲ့သို့ဖြစ်ပေါ်နေသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ အချို့သောကိစ္စများတွင် ညဘက်တရေးနိုးနေခြင်းများကိုလည်းတွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။
- အိပ်စက်ချိန်နောက်ကျသောရောဂါ– လူတစ်ဦး၏အိပ်ချိန်သည် လူမှုရေးအရလက်ခံနိုင်သော သို့မဟုတ် သမားရိုးကျအိပ်ရာဝင်ချိန်ထက်(၂)နာရီ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍နှောင့်နှေးနေပါက ရောဂါတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ အိပ်စက်ချိန်နှောင့်နှေးခြင်းသည် လိုချင်သည့်အချိန်တွင်အိပ်ရာထရန်ခက်ခဲခြင်း အထူးသဖြင့် နံနက်စောစောတွင် နိုးထရန် ခက်ခဲစေမှာဖြစ်ပါသည်။
- အိပ်ချိန်နိုးချိန်စည်းချက်မမှန်ခြင်း – ဤသည်မှာရှားပါးသောပုံစံဖြစ်ပြီး ညအချိန်မအိပ်ခြင်း၊ နေ့ဘက်ပုံမှန်အိပ်ခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ ၂၄ နာရီကာလအတွင်း တစ်ရေးတစ်မော အိပ်စက်ခြင်းဖြင့် ဇီဝကမ္မလုပ်ဆောင်မှုစည်းချက်မူမမှန်ဖြစ်ခြင်း။ မျိုးရိုးလိုက်ခြင်းကြောင့်မဟုတ်သော ဦးနှောက်နှင့်အာရုံကြောရောဂါရှိ လူနာများတွင် တွေ့ရတတ်ပါသည်။
- 24 နာရီမဟုတ်သောအိပ်ခြင်းနိုးခြင်းရောဂါ – ၎င်းသည်ဇီဝကမ္မစက်ဝန်းဖြစ်စဥ်များမူမမှန်ဖြစ်ခြင်းဖြစ်ပြီး 24 နာရီအတွင်း ဇီဝကမ္မလုပ်ဆောင်ချက်များလုပ်ဆောင်ရန် ပျက်ကွက်သည့် အိပ်စက်ခြင်းရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ လူနာအများစုသည် မျက်မမြင်များဖြစ်ပြီးအထူးသဖြင့် လုံးဝမျက်စိမမြင်ကြသူများဖြစ်ပါသည်။
- Jet lag disorder- Jet lag သည် အချိန်ဇုန်များကိုဖြတ်၍ လေကြောင်းခရီးသွားခြင်းကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်းနှင့် အခြားရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြစ်စေသည့် ယာယီရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အချိန်ပိုင်းဆိုင်ရာအနှောင့်အယှက်ကြောင့် ဖြစ်ရခြင်းဖြစ်ပြီး အနားယူပြီးနောက် အဆိုပါလက္ခဏာများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ကောင်းမွန်လာပါသည်။