Các khớp vai có nguy cơ bị trật khớp cao nhất trong cơ thể. Tại Hoa Kỳ, tỷ lệ trật khớp vai là 23,9 trên 100.000 người/năm. Nguyên nhân phổ biến nhất là do té ngã, chiếm 58,8% số trường hợp, trong đó 47,7% xảy ra ở nhà hoặc khi chơi thể thao giải trí. Trật khớp vai trước là dạng trật khớp vai phổ biến nhất (90%). Cơ chế trật khớp là lực cực mạnh từ cú ngã hoặc tiếp xúc khiến xương vai bị dang ra và xoay ra ngoài. Tỷ lệ tái phát cao ở bệnh nhân trẻ tuổi, tỷ lệ tái phát 90 – 95% gặp ở bệnh nhân dưới 19 tuổi.
Các triệu chứng của trật khớp vai
Khi xương vai bị trật khỏi ổ cắm, nó có thể hướng về phía trước, phía sau hoặc hướng xuống dưới. Bệnh nhân sẽ bị đau dữ dội khi không cử động được cánh tay và vai sẽ trông như bị cong. Một số bệnh nhân có thể bị tê do chấn thương thần kinh, trong khi những bệnh nhân khác có thể gặp khó khăn khi cử động cánh tay (nếu có). Cánh tay sẽ bị cong vẹo, kèm theo cảm giác đau nhức, có thể nguy hiểm nếu xảy ra trong các hoạt động liên tục, chẳng hạn như lái xe hoặc điều khiển máy móc.
Nguyên nhân gây trật khớp vai
Nguyên nhân phổ biến nhất gây trật khớp vai là do tai nạn ngã hoặc chấn thương khi chơi thể thao. Khi vai bị dịch chuyển bởi lực vật lý, chẳng hạn như bị kéo mạnh, đầu xương cánh tay có thể bật ra ngoài. Trong một số trường hợp, có thể có tình trạng bẩm sinh khiến các mô xung quanh bị lỏng lẻo và vai có thể bị dịch chuyển dễ dàng. Các vận động viên chơi các môn thể thao tiếp xúc, chẳng hạn như bóng đá hoặc các môn thể thao đòi hỏi cử động vai mạnh mẽ, chẳng hạn như bóng rổ, bơi lội hoặc thể dục dụng cụ, có nguy cơ trật khớp vai cao hơn, có xu hướng hướng về phía trước nhiều hơn về phía sau.
Điều trị
Trật khớp vai được coi là một trường hợp cấp cứu và cần được chăm sóc y tế ngay lập tức. Khi bị chấn thương ban đầu, chườm đá lạnh trong 5 – 10 phút trong hai giờ đầu kết hợp với cố định vai sẽ giảm bớt cơn đau đủ để bệnh nhân có thể tìm kiếm sự chăm sóc y tế. Sau khi bệnh nhân đã nhận được một số thuốc giảm đau, bác sĩ sẽ cẩn thận kéo vai trở lại vị trí cũ. Việc sử dụng nẹp vai sẽ cần thiết trong khoảng 3 tuần, đặc biệt đối với những người mới sử dụng lần đầu. Chườm lạnh trong vài ngày đầu sẽ tiếp tục làm giảm cơn đau. Sau đó, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng sẽ tăng cường sức mạnh cho các cơ xung quanh.
Vấn đề thường gặp nhất là tình trạng trật khớp tái phát do các gân trong khớp có thể đã bị rách. Một số bệnh nhân có thể bị tái phát chỉ đơn giản do bị va đập khi bám vào tay vịn khi đi xe buýt hoặc chỉ ngủ với cánh tay đặt lên trán. Khi vai đã bị trật, có thể cần phải phẫu thuật để sửa chữa các dây chằng bị rách để ngăn ngừa các đợt tái phát thường xuyên.
Phẫu thuật vai
Có nhiều loại phẫu thuật vai. Với sự tiến bộ của công nghệ và kỹ thuật phẫu thuật hiện nay, phẫu thuật nội soi ngày càng trở nên phổ biến và mang lại kết quả rất tốt. Đặc biệt, khớp vai khá sâu và phẫu thuật thông thường sẽ cần sự thâm nhập diện rộng của nhiều lớp cơ. Với phẫu thuật nội soi khớp, một camera sợi quang được đưa vào vị trí vết mổ nhỏ, tổn thương mô tổng thể sẽ ít hơn và bệnh nhân hồi phục nhanh hơn nhiều.
Phẫu thuật trật khớp vai qua nội soi
Ngoài các vết bầm tím hoặc rách gân trong khớp, các biểu hiện bệnh lý khác của trật khớp vai bao gồm rách các mô xung quanh, nứt ở hốc xương phía trước hoặc rách dây chằng quanh vai. Đây là lý do tại sao phẫu thuật nội soi khớp vai đóng vai trò lớn trong việc đánh giá mức độ tổn thương ở hình ảnh full HD cũng như cho phép sửa chữa các vết khâu. So với phẫu thuật mở thông thường, bác sĩ phẫu thuật chỉ có thể xem khớp vai từ một phía, từ phía trước hoặc phía sau. Như vậy, vết thương ở đầu đối diện sẽ khó xử lý hơn.
Bệnh nhân bị đau và khớp vai lỏng lẻo cũng có thể được hưởng lợi từ phẫu thuật nội soi khớp. Họ có thể chỉ bị trượt vai mà chưa bị trật khớp hoàn toàn. Nếu tình trạng không thể cải thiện sau một thời gian vật lý trị liệu, phẫu thuật nội soi khớp có thể được sử dụng để sửa chữa khớp và bất kỳ nguyên nhân cơ bản nào khác.
Sự tiến bộ hiện nay trong phẫu thuật nội soi khớp vai cho phép mang lại kết quả tương đương với phẫu thuật mở thông thường. Tổn thương các mô xung quanh do phẫu thuật cũng ít hơn nên khả năng hồi phục tốt hơn. Cử động của vai có thể được phục hồi để bệnh nhân có thể làm việc hoặc chơi các môn thể thao giải trí trở lại. Các tác dụng phụ cũng giảm đi. Như vậy, những bệnh nhân bị trật khớp vai rất có thể sẽ được phẫu thuật nội soi khớp nhiều hơn trước. Nếu không được điều trị, trật khớp vai có thể gây ra nhiều tổn thương hơn cho đầu xương, ổ xương và các mô xung quanh. Bệnh nhân nên được xem xét điều trị bằng phẫu thuật nội soi. Kết quả phẫu thuật tốt hay xấu sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như trình độ chuyên môn của bác sĩ phẫu thuật, phục hồi chức năng sau phẫu thuật, dụng cụ phẫu thuật sẵn có và sự hợp tác của người bệnh.
