Bệnh tim được xem là “mối nguy thầm lặng” cướp đi sinh mạng người Thái thuộc nhóm hàng đầu. Theo thống kê, tỷ lệ tử vong có xu hướng tăng liên tục ở mọi lứa tuổi. Việc phát hiện dấu hiệu bệnh tim từ giai đoạn sớm, khi bất thường còn chưa nghiêm trọng, là rất quan trọng vì giúp tăng cơ hội điều trị để tim có thể khỏe mạnh trở lại. Do đó, hiểu rõ nguy cơ và triệu chứng bệnh tim là điều quan trọng mà mọi người nên nắm để chủ động chăm sóc sức khỏe.
Bệnh tim (Heart Disease) là gì
Bệnh tim là tình trạng có các bất thường khác nhau xảy ra ở các thành phần của tim, dù là cơ tim, mạch vành, van tim, hệ thống điện tim hay màng ngoài tim, khiến chức năng tim bị suy giảm, dẫn đến tình trạng nguy hiểm đến tính mạng nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Bệnh tim do đâu: đi sâu nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ có thể tránh được
Bệnh tim xảy ra do nhiều yếu tố phối hợp gồm cả yếu tố không thể thay đổi và yếu tố có thể phòng ngừa hoặc kiểm soát được. Có thể phân chia các yếu tố nguy cơ kích hoạt bệnh tim như sau:
- Lối sống: hút thuốc nặng, uống rượu quá mức và thiếu vận động đều tác động trực tiếp đến độ bền của mạch máu và cơ tim.
- Thừa cân là điểm khởi đầu của các bệnh mạn tính, vốn là yếu tố nguy cơ của bệnh tim.
- Bệnh mạn tính: nhiều bệnh nhân tim mạch thường có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp và mỡ máu cao, là tác nhân quan trọng phá hủy thành mạch và kích hoạt viêm.
- Tình trạng dinh dưỡng: ăn thường xuyên thực phẩm giàu chất béo bão hòa, nhiều natri hoặc nhiều đường làm tăng nguy cơ béo bụng, dẫn đến bệnh tim
- Yếu tố không kiểm soát được: di truyền khi gia đình có người có tiền sử bệnh tim từ khi còn trẻ, cùng với tuổi tác tăng khiến tim suy thoái tự nhiên.
9 triệu chứng bệnh tim và dấu hiệu cảnh báo cơn bùng phát cấp tính
Nhiều người có thể chưa từng biết triệu chứng bệnh tim là như thế nào cho đến khi bệnh tiến triển. Thực tế, cơ thể thường phát ra tín hiệu cảnh báo từ trước. Việc thường xuyên quan sát những thay đổi dù nhỏ sẽ giúp phát hiện dấu hiệu bệnh tim sớm hơn. Dưới đây là 9 triệu chứng ban đầu cần cảnh giác và nên đến bác sĩ để kiểm tra tim mạch chi tiết:
- Đau thắt ngực: cảm giác như có vật nặng đè hoặc siết chặt dữ dội vùng giữa ngực; có thể đau lan lên hàm, vai và cánh tay trái, là dấu hiệu điển hình của hẹp mạch vành.
- Dễ mệt bất thường: dễ hụt hơi khi chỉ gắng sức nhẹ như đi vài bậc cầu thang; trường hợp nặng có thể khó thở ngay cả khi ngồi nghỉ.
- Hồi hộp, nhịp tim không đều: cảm giác tim đập nhanh dồn dập, đập hụt hoặc không đều ngay cả khi không vận động, có thể dẫn đến choáng hoặc ngất.
- Thở không đủ hoặc khó thở: cảm giác không hít đầy phổi, phải cố hít sâu hoặc ho mạn tính không rõ nguyên nhân.
- Choáng váng, chóng mặt: có cảm giác sắp ngất thường xuyên hoặc ngất đột ngột do tim không bơm đủ máu lên não.
- Phù cơ thể: nhận thấy phù ở mắt cá chân, ống chân hoặc bụng do chức năng tim giảm gây ứ nước và muối trong cơ thể.
- Không thể nằm phẳng: khi nằm ngửa cảm thấy khó chịu, khó thở đến mức phải ngồi dậy thở gấp giữa đêm, hoặc phải kê nhiều gối cao để thở dễ hơn.
- Vã mồ hôi lạnh: ra mồ hôi nhiều bất thường kèm tức ngực, dù trời lạnh hoặc không gắng sức, là dấu hiệu cảnh báo cơn bùng phát cấp tính của bệnh tim.
- Đau tức vùng thượng vị: nhiều người dễ nhầm với đau dạ dày, nhưng nếu đau bụng kèm buồn nôn hoặc toát mồ hôi, có thể là dấu hiệu cảnh báo thiếu máu cơ tim vùng dưới.
Đi sâu 7 loại bệnh tim và các triệu chứng khác nhau
Mức độ nguy hiểm và triệu chứng của từng loại bệnh tim sẽ nặng nhẹ khác nhau tùy theo bệnh lý. Hiểu bệnh tim ở từng loại sẽ giúp phân biệt được các dấu hiệu ban đầu như sau:
1. Bệnh động mạch vành (Coronary Artery Disease)
Do tích tụ mỡ và mảng xơ vữa ở thành động mạch, làm lòng mạch hẹp lại, cản trở dòng máu nuôi cơ tim, gây triệu chứng như đau thắt ngực. Nếu mạch bị tắc đột ngột có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp.
2. Rối loạn nhịp tim (Arrhythmia)
Là tình trạng hệ thống điện tim hoạt động bất thường khiến tim đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều. Người bệnh thường cảm thấy hồi hộp, nhịp tim đập hụt; hoặc nếu nhịp quá chậm có thể choáng và ngất do máu lên não không kịp.
3. Bệnh van tim (Valvular Heart Disease)
Do van tim bất thường có thể hẹp hoặc hở khiến dòng máu không lưu thông một chiều như bình thường. Dấu hiệu rõ rệt là khó thở, không thể nằm phẳng do phù phổi và phù hai chân. Một số trường hợp hẹp van nặng có thể ngất thường xuyên và có thể dẫn đến tử vong.
4. Suy tim (Heart Failure)
Là tình trạng tim có bất thường khiến không thể co bóp để bơm máu nuôi cơ thể đủ. Người bệnh nhóm này thường mệtbất thường, khó thở khi nằm phẳng và phù, đặc biệt ở hai chân và thân mình. Triệu chứng có thểxuất hiện cả dạng cấp và mạn.
5. Bệnh cơ tim (Cardiomyopathy)
Là bất thường trực tiếp tại cơ tim. Có nhiều nguyên nhân khiếncơ tim dày lên hoặc giãn bất thường, ảnh hưởng đếnkhả nănggiãn vàco bóp. Giai đoạn đầu có thể không có triệu chứng rõ ràng, nhưng khi bệnh nặng lên có thể xuất hiện triệu chứng suy tim.
6. Bệnh màng ngoài tim (Pericardial Disease)
Do viêm lớp mô bao quanh bên ngoài tim. Nhóm này thường đau nhói ngực như kim châm và đau tăng khi hít sâu hoặc nằm ngửa, thường giảm khi cúi người ra trước. Tuy nhiên bệnh này thường kèm tràn dịch màng ngoài tim; nếu dịch nhiều hoặc xuất hiện trong thời gian ngắn có thể gây chèn ép tim.
7. Viêm nội tâm mạc (Endocarditis)
Phần lớn do nhiễm vi khuẩn hoặc virus tại van tim hoặc một phần lớp nội mạc tim. Một số trường hợp không do nhiễm trùng, như do bệnh tự miễn. Triệu chứng là sốt kéo dài kèm các dấu hiệu của bệnh van tim hoặc phát hiện tiếng thổi van tim bất thường.
Nhận biết khi bệnh tim bùng phát: dấu hiệu nguy kịch cần đưa đến bệnh viện
Khi bệnh tim bùng phát đến mức nguy kịch, thường xảy ra đột ngột và nguy hiểm đến tính mạng, đặc biệt là thiếu máu cơ tim nặng. Người bệnh sẽ đau thắt ngực dữ dội kéo dài hơn 20 phút, kèm vã mồ hôi lạnh, buồn nôn/nôn và đột ngột kiệt sức. Nếu gặp các triệu chứng này, cần nhanh chóng đưa đến bệnh viện sớm nhất trong vòng 120 phút để can thiệp mở mạch.
Phương pháp chẩn đoán bệnh tim bằng công nghệ hiện đại
Khi có các triệu chứng nghi ngờ bệnh tim, bác sĩ sẽ lựa chọn công nghệ hiện đại để xác nhận chẩn đoán và xác định mức độ nặng của bệnh một cách chính xác như sau:
- Điện tâm đồ (EKG/ECG): xét nghiệm ban đầu nhanh để đánh giá nhịp tim và tình trạng thiếu máu cơ tim.
- Siêu âm tim (Echocardiogram): để xem cấu trúc, kích thước và hoạt động của van tim và cơ tim một cách chi tiết.
- Nghiệm pháp gắng sức (Exercise Stress Test): để đánh giá hẹp mạch vành khi tim cần nhiều oxy.
- Siêu âm tim gắng sức bằng vận động hoặc dùng thuốc (Exercise stress echocardiogram/Dobutamine stress echocardiogram) để đánh giá cấu trúc và chức năng tim, đồng thời tìm tình trạng thiếu máu cơ tim.
- Chụp tim bằng CT/MRI tốc độ cao (CT Scan/MRI Heart): để phát hiện vôi hóa trong mạch và đánh giá sâu bệnh lý mô cơ tim.
Hướng điều trị bệnh tim trong y học hiện nay
Điều trị bệnh tim phụ thuộc vào loại bệnh và mức độ nặng. Bác sĩ chuyên khoa sẽ lập kế hoạch điều trị phù hợp nhất cho từng người bệnh như sau:
- Điều trị bằng thuốc: dùng thuốc để kiểm soát huyết áp, giảm mỡ máu, điều chỉnh nhịp tim hoặc làm tan cục máu đông theo chỉ định.
- Can thiệp qua ống thông: như nong mạch bằng bóng và đặt stent (Stent), hoặc sửa van tim qua ống thông không cần mổ lớn.
- Phẫu thuật: trong các ca phức tạp như phẫu thuật bắc cầu mạch vành (CABG) hoặc phẫu thuật sửa van tim.
- Sử dụng thiết bị đặc biệt: như cấy máy tạo nhịp (Pacemaker) cho người có nhịp tim chậm bất thường.
Định hướng chăm sóc sức khỏe và cách phục hồi để tim khỏe mạnh trở lại
Điều chỉnh hành vi là chăm sóc sức khỏe chủ động giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim và hỗ trợ phục hồi cơ thể tốt nhất. Các hướng dẫn nên thực hiện gồm:
- Điều chỉnh chế độ ăn: chọn thực phẩm giúp tăng cholesterol tốt, giảm mặn và chất béo chuyển hóa (trans fat).
- Tập thể dục: vận động đều đặn giúp tăng hiệu quả hoạt động của tim, nhưng nên tham khảo bác sĩ để chọn mức độ phù hợp.
- Kiểm soát cân nặng: duy trì cân nặng trong chuẩn giúp giảm gánh nặng cho tim một cách đáng kể và giảm nguy cơ bệnh không lây mạn tính, vốn có thể dẫn đến bệnh tim.
- Tránh các yếu tố gây hại cho tim: ngừng hút thuốc và hạn chế đồ uống có cồn để phòng tổn thương thành mạch về lâu dài.
Tin tưởng chăm sóc tại Phòng khám Nội tim mạch, Bệnh viện Tim Bangkok
Tại Phòng khám Nội tim mạch, Bệnh viện Tim Bangkok, chúng tôi là bệnh viện tư chuyên khoa tim đầu tiên của quốc gia, sẵn sàng chăm sóc toàn diện cho bệnh nhân tim mạch với công nghệ hiện đại và tiêu chuẩn quốc tế. Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm của chúng tôi sẵn sàng cung cấp dịch vụ kiểm tra tim mạch và chẩn đoán chi tiết để đảm bảo an toàn. Bạn có thể yên tâm rằng mọi nhịp đập của trái tim bạn sẽ được chăm sóc tốt nhất cùng chúng tôi.
- Tìm bác sĩ: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/doctor
- Đặt hẹn: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/appointment/step1
- Liên hệ chúng tôi: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/contact
Bác sĩ chuyên khoa tim mạch
Liên hệ thêm tại
Tầng 1, Bệnh viện Tim Bangkok
Mở cửa mỗi ngày
Thời gian 07:00 – 16:00
0 2310 3370
0 2755 1371
@hearthospital
Câu hỏi thường gặp về bệnh tim
Đau ngực kiểu nào cho thấy là dấu hiệu của bệnh tim
Thường đau thắt ở giữa ngực như có vật nặng đè, hoặc cảm giác bị bóp nghẹt vùng tim. Có thể đau lan lên hàm, vai hoặc cánh tay trái, đặc biệt khi gắng sức hoạt động, và giảm khi ngồi nghỉ.
Suy tim và nhồi máu cơ tim cấp khác nhau như thế nào
Nhồi máu cơ tim cấp xảy ra do mạch máu bị tắc làm cơ tim thiếu máu đột ngột. Còn suy tim là tình trạng cơ tim yếu đến mức không thể bơm đủ máu nuôi cơ thể, gây phù và dễ mệt.
Nếu người trong gia đình bị bệnh tim, chúng ta có nguy cơ mắc theo không
Di truyền là yếu tố nguy cơ quan trọng không thể kiểm soát. Nếu người thân trực hệ có tiền sử bệnh tim từ khi còn trẻ, nguy cơ sẽ cao hơn người bình thường; vì vậy nên kiểm tra tim mạch định kỳ từ sớm.
Bệnh nhân tim mạch có thể tập thể dục bình thường không
Có thể tập và có lợi cho tim, nhưng cần theo hướng dẫn của bác sĩ, ưu tiên bài tập aerobic nhẹ như đi bộ nhanh hoặc bơi, và tránh các bài cần rặn sức nhiều hoặc cường độ quá cao.
Vì sao căng thẳng lại gây “rối loạn thần kinh tim”, triệu chứng giống bệnh thật
Căng thẳng kích thích hệ thần kinh tự chủ hoạt động bất thường, gây hồi hộp, thở không đủ hoặc đau ngực giống bệnh tim thực thể, dù kiểm tra cấu trúc tim không thấy bất thường. Tuy nhiên nếu để kéo dài, căng thẳng mạn tính có thể dẫn đến bệnh tim thật trong tương lai.
