Bệnh tim thiếu máu cục bộ được xem là một trong những bệnh gây tử vong hàng đầu ở người Thái, đặc biệt là tình trạng khởi phát cấp tính có thể đe dọa tính mạng. Việc phát hiện các dấu hiệu cảnh báo và được điều trị nhanh chóng là yếu tố quyết định cơ hội sống còn. Vì vậy, hiểu rõ cơ chế bệnh và các triệu chứng gợi ý là điều quan trọng mà mọi người không nên bỏ qua, nhằm giảm nguy cơ mất mát và các biến chứng nặng nề về lâu dài
Bệnh tim thiếu máu cục bộ là gì
Bệnh tim thiếu máu cục bộ (Ischemic Heart Disease) là tình trạng máu không thể lưu thông để nuôi cơ tim đầy đủ theo nhu cầu do hẹp/tắc các động mạch đưa máu đến tim, làm tim thiếu oxy và dưỡng chất. Nếu tắc hoàn toàn sẽ dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp, khiến tế bào cơ tim bắt đầu chết trong thời gian ngắn và có thể gây ngừng tim
Nhồi máu cơ tim cấp xảy ra do nguyên nhân gì
Nhiều bệnh nhân thường hiểu nhầm rằng cảm giác tức ngực là do trào ngược dạ dày hoặc khó tiêu, khiến chủ quan và đến bệnh viện muộn; trong khi thực tế nguyên nhân chính của nhồi máu cơ tim cấp gồm có:
- Tích tụ mảng xơ vữa mỡ: Do mỡ và cholesterol tích tụ lâu ngày ở thành mạch khiến lòng mạch hẹp dần
- Mảng xơ vữa nứt/vỡ: Khi mảng xơ vữa bị nứt vỡ, cơ thể kích hoạt tiểu cầu bám dính và kết tụ thành cục máu đông
- Cục máu đông tắc nghẽn cấp tính: Cục máu đông hình thành sẽ bít hoàn toàn dòng chảy trong động mạch vành khiến máu không thể đi qua
- Hoại tử cơ tim: Khi thiếu máu nuôi tim nặng kéo dài quá 20–40 phút, cơ tim sẽ bắt đầu bị tổn thương vĩnh viễn
Các yếu tố nguy cơ gây bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ
Các yếu tố thúc đẩy bệnh tim thiếu máu cục bộ gồm phần không thể kiểm soát và phần do hành vi, khiến mạch máu thoái hóa nhanh hơn bình thường, như sau:
- Yếu tố không thể tránh: như tuổi tăng (nam từ 45 tuổi trở lên, nữ từ 55 tuổi trở lên), giới tính (nam có nguy cơ cao hơn) và di truyền: có tiền sử gia đình trực hệ mắc bệnh tim từ khi còn trẻ
- Yếu tố có thể kiểm soát và thay đổi
- Bệnh mạn tính: tăng huyết áp, đái tháo đường và mỡ máu cao — là các thủ phạm quan trọng gây viêm và xơ cứng thành mạch
- Hành vi gây hại sức khỏe: hút thuốc làm co mạch; thiếu vận động; ăn thực phẩm nhiều chất béo bão hòa và thừa cân
- Trạng thái cảm xúc: căng thẳng tích tụ ảnh hưởng đến chuyển hóa và mức mỡ máu, làm tăng nguy cơ cơn thiếu máu cơ tim
Dấu hiệu cảnh báo và triệu chứng tim thiếu máu cục bộ cần gặp bác sĩ ngay
Nếu có đau ngực bên trái lan lên vai, hoặc tức ngực kèm khó thở, không nên chờ theo dõi; hãy gọi xe cấp cứu để được kiểm tra ngay. Các triệu chứng tim thiếu máu cục bộ thường gặp gồm:
- Đau/tức ngực dữ dội: cảm giác khó chịu như bị vật nặng đè ép hoặc bóp siết vùng giữa ngực hoặc bên trái, kéo dài hơn 20 phút
- Đau lan: đau lan lên hàm, góc hàm, cổ, vai hoặc cánh tay trái
- Khó thở: cảm thấy hụt hơi, thở khó, ngay cả khi ngồi nghỉ hoặc nằm ngửa
- Vã mồ hôi lạnh: toát mồ hôi kèm hồi hộp, buồn nôn hoặc nôn
- Choáng, hoa mắt: huyết áp tụt đột ngột gây cảm giác sắp ngất hoặc bất tỉnh
Vì sao tốc độ là yếu tố then chốt trong điều trị nhồi máu cơ tim cấp
Trong điều trị nhồi máu cơ tim cấp, yếu tố quan trọng nhất là thời gian thiếu máu vì mỗi giây trôi qua đồng nghĩa với số lượng tế bào cơ tim chết tăng lên
- Thời gian vàng điều trị: Mở động mạch vành trong vòng 90–120 phút sau khi bệnh nhân đến bệnh viện là chìa khóa để cứu sống và bảo tồn chức năng cơ tim ở mức tối đa
- Giảm biến chứng: điều trị nhanh giúp giảm khả năng xảy ra suy tim rối loạn nhịp tim và giảm nguy cơ tử vong đột ngột
- Phục hồi: người được dùng thuốc hoặc can thiệp sớm sẽ hồi phục nhanh và quay lại sinh hoạt bình thường tốt hơn so với người điều trị muộn
Các phương pháp chẩn đoán bệnh tim thiếu máu cục bộ gồm những gì
Khi bệnh nhân đến với triệu chứng tim thiếu máu cục bộ, bác sĩ sẽ lựa chọn công nghệ hiện đại để xác định mức độ nặng và vị trí tổn thương như sau:
1. Điện tâm đồ (EKG / ECG)
Là xét nghiệm ban đầu quan trọng nhất để đánh giá nhịp tim và phát hiệnnhữngbất thườngtrênsóng điện tim gợi ý tình trạng thiếu máu cơ tim
2. Xét nghiệm máu đo men tim
Khi cơ tim bị tổn thương, một số protein/enzym đặc hiệu sẽ được phóng thích vào máu. Xét nghiệm máu giúp xác nhận rõ ràng tình trạng nhồi máu cơ tim
3. Chụp mạch vành có thuốc cản quang (Coronary Angiography)
Bác sĩ sẽ đưa một ống thông nhỏ qua động mạch để bơm thuốc cản quang và dùng máy X-quang xử lý hình ảnh nhằm thấy vị trí hẹp/tắc của toàn bộ các nhánh động mạch vành
Phương pháp điều trị bệnh tim thiếu máu cục bộ cấp hiện nay
Mục tiêu chính của điều trị là khôi phục dòng máu nuôi tim càng sớm càng tốt; bác sĩ sẽ cân nhắc theo mức độ nặng và tình trạng của người bệnh như sau:
1. Nong mạch bằng bóng và đặt stent (PCI)
Là phương pháp tiêu chuẩn được ưa dùng và hiệu quả nhất hiện nay: luồn ống thông đưa bóng tới vị trí tắc để nong rộng và đặt stent nâng đỡ giúp máu lưu thông bình thường
2. Điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết
Dùng khi người bệnh không thể kịp thời can thiệp nong mạch trong khung thời gian quy định, nhằm giúp làm tan cục máu đông gây tắc
3. Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (Bypass)
Là phẫu thuật tạo đường đi mới cho dòng máu vượt qua vị trí tắc bằng cách lấy mạch máu ở nơi khác của chính người bệnh để nối; thường dùng khi tắc nhiều vị trí hoặc tổn thương mạch phức tạp
Hướng dẫn tự chăm sóc và phòng ngừa nguy cơ này
Phòng ngừa để không tái diễn tình trạng tim thiếu máu cục bộ nặng chồng lấp là cách tốt nhất để duy trì sự sống lâu dài; người bệnh có thể thực hiện như sau:
- Điều chỉnh thói quen ăn uống: tránh thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, đồ chiên rán, đồ nhiều dầu mỡ và thức ăn quá ngọt hoặc quá mặn
- Tập thể dục đều đặn: đi bộ nhanh hoặc tập aerobic ít nhất 150 phút/tuần để tăng cường sức khỏe tim
- Ngừng hút thuốc: giảm đáng kể nguy cơ hẹp mạch
- Giảm cân: ở người thừa cân, giảm cân giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp, đái tháo đường và mỡ máu cao, đồng thời giảm viêm trong cơ thể
- Kiểm soát bệnh nền: dùng thuốc và theo dõi đái tháo đường, huyết áp và mỡ máu đúng hẹn một cách nghiêm ngặt
- Thường xuyên kiểm tra tim mạch: khám sức khỏe hằng năm, bao gồm làm Echo hoặc EKG giúp phát hiện nguy cơ trước khi có triệu chứng
Yên tâm để Bệnh viện Tim Bangkok chăm sóc với dịch vụ điều trị toàn diện
Phòng khám Nội tim mạch, Bệnh viện Tim Bangkok có chuyên môn cao nhất trong xử trí nhồi máu cơ tim cấp. Chúng tôi sẵn sàng cung cấp dịch vụ với công nghệ điều trị hiện đại nhất theo tiêu chuẩn quốc tế, cùng đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm và nhóm đa chuyên khoa sẵn sàng hoạt động 24 giờ, nhằm tăng cơ hội sống còn và phục hồi sức khỏe tim mạch để người bệnh trở lại khỏe mạnh hoàn toànอีกครั้ง
- Tìm bác sĩ: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/doctor
- Đặt lịch hẹn: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/appointment/step1
- Liên hệ chúng tôi: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/contact
Bác sĩ chuyên về bệnh tim thiếu máu cục bộ
Liên hệ thêm tại
Tầng 1 Bệnh viện Tim Bangkok
Mở cửa phục vụ hằng ngày
Thời gian 07:00 – 16:00
0 2310 3370
0 2755 1371
@hearthospital
Câu hỏi thường gặp về bệnh tim thiếu máu cục bộ
Làm sao phân biệt đau ngực do bệnh tim với trào ngược dạ dày?
Triệu chứng tim thiếu máu cục bộ thường đau tức như bị vật nặng đè và lan lên hàm hoặc cánh tay; trong khi trào ngược sẽ nóng rát vùng thượng vị sau ăn. Nếu tức ngực dữ dội cần gặp bác sĩ ngay
Nếu phát hiện hẹp mạch nhưng chưa có triệu chứng, nên làm gì?
Cần kiểm soát chặt chẽ các yếu tố nguy cơ, dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ và điều chỉnh hành vi để phòng nhồi máu cơ tim cấp. Dù chưa có triệu chứng cũng không nên chủ quan vì mảng xơ vữa có thể nứt vỡ bất cứ lúc nào
Nong bóng có đau nhiều không và cần nghỉ dưỡng bao lâu?
Chỉ đau nhẹ khi tiêm thuốc tê và luồn ống thông nhỏ. Sau thủ thuật, nằm viện theo dõi khoảng 1–2 ngày; nếu không có biến chứng có thể trở lại làm việc bình thường trong vòng 1 tuần
Người trẻ khỏe mạnh có thể mắc bệnh tim thiếu máu cục bộ không?
Có thể, nếu có yếu tố nguy cơ về di truyền, hút thuốc nhiều hoặc có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao, v.v. Hiện nay, số bệnh nhân nhồi máu cơ tim ở nhóm tuổi lao động ngày càng tăng liên tục
Thuốc ngậm dưới lưỡi có chữa khỏi hoàn toàn bệnh tim không?
Thuốc ngậm dưới lưỡi chỉ giúp giãn mạch và giảm đau ngực tạm thời, không phải điều trị nguyên nhân. Nếu ngậm rồi không đỡ trong 5 phút phải đưa đến bệnh viện ngay để cấp cứu kịp thời
