Hiện nay, các bệnh liên quan đến hệ tim mạch và mạch máu là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu, đặc biệt là “mối nguy thầm lặng” như nhồi máu cơ tim thường ập đến bất ngờ. Việc có kiến thức và hiểu biết về các dấu hiệu trước nhồi máu cơ tim và những hành vi nguy cơ sẽ là “lá chắn” giúp bạn và người thân tránh xa tình trạng nguy kịch có thể dẫn đến mất mát. Hôm nay, chúng tôi sẽ tóm tắt mọi điều cần biết về tình trạng bệnh này.
Nhồi máu cơ tim là gì vì sao cần cảnh giác
Nhồi máu cơ tim hay thiếu máu cơ tim cấp (Heart Attack hoặc Myocardial Infarction) xảy ra do động mạch nuôi cơ tim bị tắc nghẽn cấp tính, khiến máu và oxy không thể cung cấp cho cơ tim đầy đủ. Nếu không được điều trị nhanh chóng, các tế bào cơ tim sẽ bắt đầu tổn thương và chết đi.
Các triệu chứng thường gặp gồm: đau thắt ngực như bị vật nặng đè ép, đau lan ra cánh tay trái, cổ, hàm hoặc lưng, vã mồ hôi nhiều, buồn nôn, khó thở và mệt mỏi bất thường.
Nhồi máu cơ tim được xem là một cấp cứu y khoa. Người bệnh nên đến bệnh viện sớm nhất có thể, vì việc tái thông mạch máu bị tắc càng sớm sẽ giúp giảm tổn thương cơ tim, giảm biến chứng và tăng cơ hội sống sót.
Nguyên nhân nhồi máu cơ tim do đâu
Hiểu nhồi máu cơ tim xuất phát từ điểm nào sẽ giúp chúng ta lập kế hoạch phòng ngừa đúng trọng tâm. Nhồi máu cơ tim hay thiếu máu cơ tim cấp (Heart Attack) xảy ra khi động mạch có nhiệm vụ đưa máu nuôi cơ tim bị tắc nghẽn cấp tính, khiến cơ tim thiếu oxy và bắt đầu tổn thương. Nếu không được điều trị kịp thời, có thể dẫn đến suy tim, rối loạn nhịp tim nặng hoặc tử vong.
1. Nguyên nhân trực tiếp gây nhồi máu cơ tim cấp (Heart Attack)
Phần lớn nhồi máu cơ tim xảy ra do mảng xơ vữa (Plaque Rupture) tích tụ bên trong thành động mạch vành bị vỡ. Khi mảng xơ vữa vỡ, cơ thể sẽ tạo cục máu đông che phủ vùng đó, khiến động mạch vành bị hẹp hoặc tắc nghẽn cấp tính, máu không thể nuôi cơ tim đầy đủ.
Ngoài ra còn có các nguyên nhân khác có thể gặp như:
- Co thắt động mạch vành nghiêm trọng (Coronary Artery Spasm)
- Cục máu đông làm tắc động mạch vành (Coronary embolism)
- Biến chứng từ việc sử dụng một số chất gây nghiện như cocaine hoặc amphetamine
- Rách thành động mạch vành (Spontaneous Coronary Artery Dissection; SCAD)
2. Các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng nhồi máu cơ tim (Heart Attack)
Dù nhồi máu cơ tim xảy ra đột ngột, nhưng quá trình tích tụ bệnh thường kéo dài nhiều năm. Các yếu tố nguy cơ quan trọng gồm:
- Cholesterol hoặc mỡ máu cao, đặc biệt LDL-C cao
- Tăng huyết áp
- Đái tháo đường
- Hút thuốc hoặc thường xuyên hít phải khói thuốc
- Thừa cân và béo phì
- Thiếu vận động
- Căng thẳng mạn tính và nghỉ ngơi không đủ
- Tiền sử gia đình mắc bệnh mạch vành từ khi còn trẻ
- Tuổi cao hơn, đặc biệt nam trên 45 tuổi và nữ sau mãn kinh
Kiểm soát phù hợp các yếu tố nguy cơ này—dù là bỏ thuốc lá, kiểm soát huyết áp, đái tháo đường và mỡ máu, cũng như tập thể dục đều đặn—có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ nhồi máu cơ tim.
Dấu hiệu cảnh báo trước nhồi máu cơ tim mà cơ thể đang cố nói với bạn
Mặc dù nhồi máu cơ tim hay thiếu máu cơ tim cấp (Heart Attack) thường xảy ra đột ngột, nhưng một số người bệnh có thể có dấu hiệu cảnh báo trước vài ngày hoặc vài tuần trước khi sự kiện thực sự xảy ra. Các triệu chứng này do động mạch vành bắt đầu hẹp nhiều hơn, khiến máu nuôi cơ tim không đủ.
- Đau thắt ngực khi gắng sức Cảm giác thắt, tức, khó chịu hoặc như bị vật nặng đè ở giữa ngực, đặc biệt khi đi nhanh, tập thể dục, leo cầu thang hoặc làm hoạt động dùng sức và giảm khi nghỉ.
- Dễ mệt bất thường Những hoạt động trước đây làm bình thường như đi quãng ngắn, leo cầu thang hoặc làm việc nhà lại khiến mệt hơn bình thường, không giải thích được bằng nguyên nhân khác.
- Đau lan sang vùng khác Cơn đau hoặc tức ngực có thể lan đến cánh tay trái, vai, cổ, hàm, lưng hoặc vùng thượng vị—những vị trí hay gặp ở người bệnh mạch vành.
- Không đủ hơi hoặc khó thở khi gắng sức Một số người có thể không đau ngực rõ, nhưng mệt hoặc khó thở tăng lên, đặc biệt ở người cao tuổi, người bệnh đái tháo đường và phụ nữ.
- Hồi hộp, chóng mặt hoặc choáng Có thể do thiếu máu cơ tim ảnh hưởng đến hệ thống điện tim, gây rối loạn nhịp tạm thời.
- Vã mồ hôi nhiều bất thường, buồn nôn hoặc mệt lả đột ngột Đặc biệt khi xảy ra cùng với tức ngực hoặc khó thở, cần đi khám bác sĩ ngay.
Tuy nhiên, một số người bệnh, đặc biệt là người đái tháo đường, người cao tuổi và phụ nữ, có thể không có triệu chứng đau ngực điển hình mà chỉ biểu hiện dễ mệt, kiệt sức hoặc đầy bụng, khiến việc chẩn đoán bị chậm trễ.
Kiểm tra tầm soát để phòng ngừa nhồi máu cơ tim
Đối với người từ 35 tuổi trở lên, động mạch vành có xu hướng thay đổi và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe trong tương lai. Vì vậy khuyến nghị nên kiểm tra sức khỏe tim mạch để tìm các yếu tố nguy cơ có thể phòng ngừa từ sớm. Khi biết nguy cơ bệnh tim sớm, bạn sẽ có thể điều chỉnh hành vi phù hợp, gặp bác sĩ để theo dõi tim mạch liên tục, giúp tim khỏe mạnh về lâu dài.
Kiểm tra mảng vôi hóa mạch vành (CAC Score) để phòng ngừa trước khi quá muộn
Một trong các phương pháp giảm nguy cơ là kiểm tra mảng vôi hóa ở động mạch vành (Coronary Artery Calcium Score hoặc CAC) để tìm mảng vôi bám theo thành động mạch vành mà không cần tiêm thuốc cản quang và chỉ mất 10–15 phút. Điểm số thu được không nên từ 400 điểm trở lên; nếu cao hơn sẽcho thấy nguy cơ hẹp động mạch vành hoặc thiếu máu cơ tim cấp, hoặc bệnh mạch vành hẹp/tắc nặng là yếu tố chínhcó thể dẫn đến nhồi máu cơ tim nặng. Xét nghiệm này giúp bác sĩ đánh giá vàphòng ngừa tử vong do bệnh tim trước tuổimột cách hiệu quả.
Bệnh viện Tim Bangkok có quy trình chăm sóc người bệnh theo tiêu chuẩn quốc tế, với bác sĩ chuyên khoa tim mạch và đội ngũ nhân sự giàu kinh nghiệm, sẵn sàng chăm sóc 24 giờ. Trang thiết bị hiện đại, có thể thực hiện thủ thuật hoặc phẫu thuật cấp cứu ngay lập tức để giảm mức độ nặng của bệnh và giúp người bệnh trở lại cuộc sống hạnh phúc một lần nữa.
- Tìm bác sĩ: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/doctor
- Đặt lịch hẹn: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/appointment/step1
- Liên hệ chúng tôi: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/contact
Lời khuyên từchuyên gia để có trái tim khỏe mạnh
Từ kinh nghiệm theo dõi sát sao người bệnh tim mạch, nhận thấy việcnghỉ ngơi ít và bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo của cơ thể là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch
Tôi muốn mọi người chăm sóc sức khỏe song song với việc thận trọng với các hành vi nguy cơ, đặc biệt là ăn thực phẩm có natri hoặc chất béo quá cao, vì có thể kích thích tim phải làm việc nặng dẫn đến tình trạng nguy kịch. Đối với người có tiền sử bệnh tim, điều quan trọng nhất là luôn mang thuốc theo bên mình và dùng thuốc nghiêm ngặt theo chỉ định của bác sĩ”
Câu hỏi thường gặp về nhồi máu cơ tim
Nhồi máu cơ tim khác gì so với ngừng tim
Nhồi máu cơ tim (Heart Attack) xảy ra do tắc động mạch vành làm cơ tim thiếu máu. Còn ngừng tim (Cardiac Arrest) là tình trạng tim ngừng bơm máu đột ngột do bất thường hệ thống điện tim, là cấp cứu cần thực hiện CPR và dùng máy AED ngay lập tức. Cả hai tình trạng đều đe dọa tính mạng và cần được điều trị nhanh chóng bởi bác sĩ chuyên khoa.
Dấu hiệu cảnh báo 1 tháng trước nhồi máu cơ tim thường gặp nhất là gì
Các triệu chứng thường gặp gồm: đau thắt ngực khi gắng sức, dễ mệt bất thường, không đủ hơi hoặc đau lan ra cánh tay, cổ, hàm hoặc lưng. Tuy nhiên, một số người bệnh có thể không có dấu hiệu cảnh báo trước và khởi phát cấp tính.
Nếu người thân có triệu chứng nhồi máu cơ tim cấp thì nên làm gì ban đầu
Nếu có triệu chứng đau thắt ngực kéo dài hơn 10–15 phút, vã mồ hôi nhiều hoặc khó thở, cần gọi xe cấp cứu 1179 để được hỗ trợ khẩn cấp. Nếu người bệnh bất tỉnh và không thở bình thường, hãy bắt đầu CPR và dùng máy AED ngay lập tức để tăng cơ hội sống sót.
Kiểm tra mảng vôi hóa mạch vành hay CAC Score cần thiết đến mức nào
Rất quan trọng trong đánh giá nguy cơ trước khi bệnh xảy ra, vì giúp thấy rõ sự tích tụ vôi hóa trong mạch máu mà không cần tiêm thuốc cản quang đặc biệt ở người có nguy cơ trung bình. Nếu phát hiện điểm số cao hơn ngưỡng, bác sĩ có thể lập kế hoạch phòng ngừa để giảm khả năng thiếu máu cơ tim cấp trong tương lai.
Người bệnh nhồi máu cơ tim có thể trở lại sinh hoạt bình thường không
Có thể trở lại sinh hoạt nếu được điều trị đúng và liên tục. Người bệnh cần điều chỉnh hành vi ăn uống, tập luyện theo khuyến nghị của bác sĩ và dùng thuốc nghiêm ngặt. Theo dõi với đội ngũ đa chuyên khoa sẽ giúp phục hồi chức năng tim để khỏe mạnh trở lại.
