Acromegaly hay bệnh to đầu chi (Acromegaly) là bệnh xảy ra do cơ thể có hormone tăng trưởng cao bất thường trong thời gian dài, khiến xương, mô và một số cơ quan to lên. Nhiều người thường không kịp nhận ra nên không được chăm sóc điều trị kịp thời, làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim và ngưng thở khi ngủ.
Bệnh Acromegaly là gì
Bệnh Acromegaly (Acromegaly) là tình trạng hormone tăng trưởng cao bất thường do tuyến yên tiết hormone quá mức, gây ảnh hưởng đến cơ thể và trở thành bệnh mạn tính tác động đến toàn cơ thể, cả sụn, cơ quan và các mô khác nhau, thường gặp ở người trưởng thành cả nam và nữ.
Bệnh Acromegaly do đâu gây ra
Nguyên nhân của bệnh Acromegaly là do u lành tính ở tuyến yên (Pituitary Adenoma) khiến tuyến yên tiết hormone tăng trưởng (Growth Hormone) quá mức, từ đó kích thích gan và mô tạo hormone IGF-1 (Insulin-like Growth Factor-1) tăng lên, làm cho xương và một số mô phát triển bất thường, tăng kích thước từ từ nếu không điều trị sớm có thể gây ảnh hưởng lâu dài.
Bệnh Acromegaly có triệu chứng như thế nào
- Tay to, chân to, nhẫn từng đeo bắt đầu chật, phải đổi sang cỡ giày lớn hơn
- Khuôn mặt thay đổi: hàm nhô ra, mũi và môi dày hơn, khoảng cách giữa các răng tăng lên
- Đau đầu, thị trường thu hẹp, nhìn bất thường
- Da dày, thô ráp, nhờn hơn
- Ngáy nhiều, có tình trạng ngưng thở khi ngủ
- Đau khớp, đau cơ, tê tay do dây thần kinh cổ tay bị chèn ép
- Rối loạn các hormone khác như kinh nguyệt bất thường, giảm chức năng tình dục
Tuy nhiên, triệu chứng của bệnh Acromegaly thường xuất hiện từ từ; người bệnh và người thân có thể nhận thấy sự thay đổi từ ảnh cũ hoặc so sánh hình dáng trong nhiều năm qua.
Chẩn đoán bệnh Acromegaly như thế nào
- Xét nghiệm nồng độ hormone
- Xét nghiệm IGF-1 trong máu
- Nghiệm pháp đánh giá nồng độ hormone tăng trưởng (Growth Hormone)
- Chụp cộng hưởng từ (MRI) vùng tuyến yên
Bệnh Acromegaly điều trị như thế nào
Điều trị bệnh Acromegaly phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ nặng của bệnh bao gồm:
- Phẫu thuật cắt bỏ khối u là phương pháp điều trị tốt nhất nếu người bệnh đến điều trị khi khối u có kích thước không quá 1 cm sẽ càng tăng cơ hội khỏi hoàn toàn Có cả phẫu thuật nội soi qua đường mũi được ưa chuộng, giúp bác sĩ nhìn thấy mọi chi tiết, phẫu thuật đúng vị trí, người bệnh hồi phục nhanh, và phẫu thuật mở hộp sọ trong trường hợp khối u rất lớn khoảng 4 – 5 cm.
- Dùng thuốc để kiểm soát nồng độ hormone và để làm giảm kích thước khối u cũng như giảm hormone trước phẫu thuật
- Xạ trị ở một số người bệnh đã phẫu thuật nhưng vẫn còn sót một phần khối u, hoặc người bệnh không thể phẫu thuật. Ưu điểm là không có vết mổ, nhưng nhược điểm là có khả năng các cơ quan lân cận bị ảnh hưởng bởi tia xạ.
Sau điều trị Acromegaly cần tự chăm sóc như thế nào
- Sau phẫu thuật, trong tuần đầu cần tránh ho, hắt hơi, rặn mạnh; tránh đồ ăn cay nóng vì niêm mạc mũi sẽ sưng nhiều hơn, khó thở; nên rửa mũi thường xuyên
- Theo dõi nồng độ GH và IGF-1 theo lịch hẹn bác sĩ mỗi lần
- Theo dõi hình ảnh tuyến yên phù hợp theo chỉ định
- Đánh giá các bệnh kèm theo như đái tháo đường, tăng huyết áp và ngưng thở khi ngủ
- Uống thuốc và tái khám liên tục
Mức độ nghiêm trọng của bệnh Acromegaly
Nếu không điều trị sớm bệnh Acromegaly ngoài những thay đổi của cơ thể còn có thể gây biến chứng bao gồm:
- Bệnh tim mạch
- Tăng huyết áp
- Đái tháo đường
- Ngưng thở khi ngủ
- Ung thư đại tràng
Bệnh Acromegaly có thể chữa khỏi hoàn toàn không
Bệnh Acromegaly có thể chữa khỏi hoàn toàn, tùy thuộc vào kích thước khối u được phát hiện; kích thước càng nhỏ thì cơ hội khỏi hoàn toàn càng cao.
Bệnh Acromegaly có phòng ngừa được không
Bệnh Acromegaly không thể phòng ngừa. Khi đã mắc bệnh, nên sớm gặp bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám và điều trị chi tiết; nếu để lâu có thể làm tăng mức độ nặng và giảm cơ hội khỏi bệnh.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Q: Bệnh Acromegaly khác với chứng khổng lồ (Gigantism) như thế nào
A: Chứng khổng lồ (Gigantism) và bệnh Acromegaly đều do cơ thể sản xuất hormone tăng trưởng quá mức, nhưng khác nhau ở chỗ chứng khổng lồ (Gigantism) xảy ra ở trẻ em hoặc thanh thiếu niên trước khi xương phát triển hoàn chỉnh; hormone kích thích xương kéo giãn và dài ra nhanh chóng, nên trẻ cao và có tay chân dài hơn trẻ cùng tuổi. Còn bệnh Acromegaly xảy ra ở người trưởng thành độ tuổi 30 – 50 năm, khi xương đã phát triển hoàn chỉnh; hormone dư thừa làm xương nở rộng sang hai bên và mô to lên: tay to, chân to, trán dày, cằm nhô, gò má nổi, mũi và môi dày hơn, các cơ quan nội tạng to lên.
Q: Bệnh Acromegaly có di truyền không
A: Bệnh Acromegaly đa số không di truyền, mà thường do khối u vùng tuyến yên tiết hormone tăng trưởng (Growth Hormone) cao bất thường. Tuy nhiên, ở một số người bệnh có bất thường di truyền có thể làm tăng nguy cơ hình thành u tuyến yên hoặc rối loạn hormone.
Q: Bệnh Acromegaly có thể tái phát không
A: Bệnh Acromegaly có khả năng tái phát, vì vậy cần theo dõi với bác sĩ chuyên khoa theo đúng lịch hẹn mỗi lần.
Bệnh viện chuyên chăm sóc và điều trị bệnh Acromegaly
Trung tâm Não và Hệ thần kinh, Bangkok Hospital International sẵn sàng chăm sóc và điều trị bệnh Acromegaly bởi các bác sĩ chuyên khoa giàu chuyên môn, cùng công cụ thiết bị hiện đại và đội ngũ đa chuyên ngành giàu kinh nghiệm, để giúp người bệnh trở lại khỏe mạnh và sống có chất lượng mỗi ngày.
Đội ngũ bác sĩ chuyên chăm sóc và điều trị bệnh Acromegaly
Pol..O.Dr.Siraruj Sakoolnamarka Bác sĩ chuyên khoa điều trị u não, bệnh mạch máu não, não úng thủy; phẫu thuật điều trị động kinh và Parkinson; phẫu thuật não ở trẻ em; phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cổ chèn ép thần kinh. Trung tâm Não và Hệ thần kinh, Bangkok Hospital International
Dr.Rungsak Siwanuwatn Bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật thần kinh, Trung tâm Não và Hệ thần kinh, Bangkok Hospital International
