แก๊สหัวเราะหรือ Nitrous Oxide เป็นก๊าซที่ถูกนำมาใช้ทางการแพทย์ต้องอยู่ภายใต้การควบคุมอย่างเคร่งครัด แต่ปัจจุบันกลับถูกนำมาใช้ในทางที่ผิดเพื่อความบันเทิง โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กและวัยรุ่น ทำให้เกิดผลกระทบต่อสมองและระบบประสาท อาจเสี่ยงต่อการพิการหรือเสียชีวิตได้ เด็กและวัยรุ่น รวมถึงพ่อแม่ผู้ปกครองจึงต้องตระหนักถึงอันตรายของแก๊สหัวเราะที่เกิดขึ้นกับร่างกาย
แก๊สหัวเราะคืออะไร
แก๊สหัวเราะ (Nitrous Oxide) คือ แก๊สไม่มีสี มีกลิ่นออกหวานเล็กน้อย ไม่ติดไฟ โดยในทางการแพทย์จะใช้เป็นยาระงับปวดก่อนทำฟัน ยาสลบในการผ่าตัดบางประเภท เพราะออกฤทธิ์ได้รวดเร็ว โดยอยู่ภายใต้การควบคุมของแพทย์และผสมกับออกซิเจนในสัดส่วนที่ไม่เป็นอันตราย แต่ในการนำมาใช้เพื่อความบันเทิงมักสูดดมจากลูกโป่งหรือกระป๋องแก๊สโดยตรงจึงเป็นอันตรายต่อร่างกาย
อาการเมื่อสูดดมแก๊สหัวเราะเป็นอย่างไร
- มึนงง
- ผ่อนคลาย
- หัวเราะง่าย
อาการจะอยู่เพียงไม่กี่นาที ส่งผลให้เกิดการสูดดมหลายครั้งติดต่อกัน
ลักษณะการใช้แก๊สหัวเราะที่พบบ่อย
ผู้ใช้แก๊สหัวเราะมักปล่อยแก๊สจากกระป๋องใส่ลงในลูกโป่งแล้วจึงสูดดมจากลูกโป่ง การใส่ในลูกโป่งช่วยลดแรงดันและความเย็นจากกระป๋องโดยตรง ทำให้เก็บแก๊สไว้สูดดมได้หลายครั้ง ในเด็กหรือวัยรุ่นที่ใช้แก๊สหัวเราะ ครอบครัวหรือผู้ปกครองอาจพบกระป๋องแก๊สขนาดเล็ก แท็งก์แก๊สไนตรัสออกไซด์ขนาดเล็ก ลูกโป่งที่ใช้แล้วในห้องหรือบริเวณบ้าน
อันตรายของแก๊สหัวเราะคืออะไร
- ภาวะขาดออกซิเจน (Hypoxia) หากสูดดมในปริมาณมาก ร่างกายอาจได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน หัวใจเต้นผิดจังหวะ ความดันต่ำ ชัก หมดสติ หากรุนแรงสมองอาจขาดออกซิเจนจนเสียชีวิต
- ทำลายระบบประสาท หากสูดดมติดต่อกันเป็นเวลานานจะรบกวนการทำงานของวิตามินบี 12 ทำให้เกิดอาการคล้ายขาดวิตามินบี 12 ชานิ้วมือนิ้วเท้า รู้สึกเหมือนมีเข็มตำบริเวณผิวหนัง กล้ามเนื้ออ่อนแรง ความจำแย่ลง เส้นประสาทส่วนปลายเสื่อม ร้ายแรงถึงเสียชีวิตเกิด หากใช้เป็นเวลานานอาจเกิดความเสียหายของระบบประสาทถาวร
- การเสพติด แก๊สหัวเราะเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงระบบความสุขในสมอง (Brain Reward System) ทำให้ผู้ใช้รู้สึกอยากใช้ซ้ำและควบคุมตนเองไม่ได้ ในระยะยา; ผู้ใช้บางคนอาจเริ่มใช้สารเสพติดชนิดอื่นร่วมด้วย
แนวทางการรักษาเมื่อเสพติดแก๊สหัวเราะ
- รีบปรึกษาแพทย์อย่างเร่งด่วน เพื่อทำการบำบัดการติดยาเสพติด
- หากเกิดอาการอ่อนแรงจากการสูดดมแก๊สหัวเราะ ควรได้รับวิตามินบี 12 ในรูปแบบการฉีดเข้ากล้ามเนื้อ รวมท้้งการรักษาดูแลแบบองค์รวม ร่วมกับการทำกายภาพบำบัด
แก๊สหัวเราะทำลายสมองและระบบประสาทเด็กและวัยรุ่นอย่างไร
แก๊สหัวเราะ (Nitrous Oxide) จะเข้าไปรบกวนการทำงานของวิตามินบี 12 ส่งผลให้ปลอกประสาทเสื่อม การสื่อสารของระบบประสาทไม่มีประสิทธิภาพ เด็กอาจเดินไม่มั่นคง กล้ามเนื้ออ่อนแรง พัฒนาการถดถอย สมาธิลดลง อารมณ์เปลี่ยนแปลง ในผู้ที่ใช้ต่อเนื่องอาจรุนแรงจนเกิดความพิการของระบบประสาท ซึ่งความเสียหายจะสะสมและแย่ลงเรื่อย ๆ
แก๊สหัวเราะมีผลต่ออาการชักในเด็กและวัยรุ่นหรือไม่
แก๊สหัวเราะอาจกระตุ้นความผิดปกติของสมองได้โดยไม่รู้ตัว แม้ไม่ใช่สาเหตุหลักของโรคลมชัก โดยเฉพาะในเด็กที่มีความเสี่ยงลมชัก แก๊สหัวเราะอาจกระตุ้นให้เกิดอาการชักง่ายขึ้นหรือสมองทำงานผิดปกติ อาทิ อ่อนแรง ความจำแย่ลง หากมีอาการควรแพทย์ทันทีก่อนสมองเสียหาย
การใช้แก๊สหัวเราะอันตรายรุนแรงถึงขั้นติดเตียงหรือเสียชีวิตได้ไหม
หากใช้แก๊สหัวเราะในปริมาณมากหรือสูดดมติดต่อกันเป็นเวลานานต่อเนื่องอาจทำให้ขาดออกซิเจน หมดสติ หรือเสียชีวิตได้ ยิ่งใช้ในพื้นที่ปิดหรือใช้ร่วมกับสารอื่น ๆ ยิ่งเพิ่มระดับความรุนแรง นอกจากนี้ยังพบว่าผู้ที่ใช้แก๊สหัวเราะมีโอกาสเกิดภาวะเส้นประสาทเสื่อมรุนแรงจนเดินไม่ได้หรือกลายเป็นผู้ป่วยติดเตียง
พ่อแม่ผู้ปกครองป้องกันเด็กและวัยรุ่นจากการใช้แก๊สหัวเราะได้อย่างไร
การป้องกันการสูดดมแก๊สหัวเราะที่ดีที่สุด คือการไม่ให้เด็กหรือวัยรุ่นเริ่มใช้ตั้งแต่แรก พ่อแม่ผู้ปกครองควรบอกถึงอันตรายและความเสี่ยงของแก๊สหัวเราะ รวมถึงสังเกตพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป เช่น ผลการเรียนแย่ลง อารมณ์เปลี่ยนแปลงผิดปกติ พบอุปกรณ์น่าสงสัย ทั้งนี้ควรดูแลสุขภาพสมองเด็กหรือวัยรุ่นให้แข็งแรง ด้วยการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ สร้างสิ่งแวดล้อมที่ดี เพราะพัฒนาการสมองเป็นรากฐานสำคัญของการเติบโต
โรงพยาบาลที่ชำนาญการดูแลรักษาโรคและสุขภาพเด็ก
ศูนย์กุมารเวช โรงพยาบาลกรุงเทพ พร้อมให้การดูแลรักษาโรคและสุขภาพเด็กทุกช่วงวัย ด้วยทีมแพทย์เฉพาะทางที่มากด้วยประสบการณ์ เครื่องมือที่ทันสมัย และทีมสหสาขาที่พร้อมดูแลให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิด เพื่อให้เจ้าตัวเล็กมีสุขภาพที่แข็งแรง
แพทย์ที่ชำนาญการดูแลรักษาโรคและสุขภาพเด็ก
พญ.สุชาวดี หอสุวรรณ กุมารแพทย์เฉพาะทางด้านระบบประสาทและสมอง ศูนย์กุมารเวช โรงพยาบาลกรุงเทพ
สามารถคลิกที่นี่เพื่อทำนัดหมายได้ด้วยตนเอง
