ความรุนแรงของโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็ก (Meningitis) เป็นสิ่งที่พ่อแม่ผู้ปกครองกังวล เพราะมีความรุนแรงส่งผลกระทบต่อพัฒนาการ และอาจถึงขั้นเสียชีวิตได้ การรู้เท่าทัน หมั่นสังเกตความผิดปกติ และป้องกันอย่างถูกวิธี ช่วยลดความเสี่ยงของเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กได้ในระยะยาว
โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กคืออะไร
เยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็ก (Meningitis) คือ การบวมหรืออักเสบของเยื่อหุ้มสมองและไขสันหลังในเด็ก ส่วนใหญ่ในเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปี มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ได้แก่ เชื้อ Streptococcus pneumoniae เชื้อ Haemophilus Influenzae Type B เชื้อ Neisseria Meningitidis และเชื้อ Salmonella หากรักษาไม่ทันอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เพราะเด็กเล็กภูมิคุ้มกันต่ำ เชื้อโรคกระจายไปสู่อวัยวะต่าง ๆ ได้ง่ายกว่า เมื่อพบอาการมักรุนแรงมาก อาจเกิดความพิการหรือรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้
สาเหตุเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็ก
โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กสามารถเกิดได้จากการติดเชื้อแบคทีเรีย เชื้อไวรัส เชื้อรา แต่พบการติดเชื้อแบคทีเรียมากที่สุด ส่วนการติดเชื้อราพบได้บ่อยในเด็กที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอหรือภูมิคุ้มกันบกพร่อง
เด็กกลุ่มใดเสี่ยงต่อการเป็นโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ
เด็กที่มีระบบภูมิคุ้มกันไม่แข็งแรงสมบูรณ์มีความเสี่ยงสูงมากที่จะเป็นโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ ได้แก่ เด็กทารกและเด็กอายุน้อยกว่า 1 ปี รวมถึงเด็กที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกันหรือมีโรคประจำตัวต่าง ๆ
อาการเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กคืออะไร
อาการเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กขึ้นอยู่กับสาเหตุการติดเชื้อและอายุของเด็ก ในเด็กเล็กจะแสดงอาการเร็วมาก พ่อแม่ผู้ปกครองควรสังเกตความผิดปกติอย่างใกล้ชิด
- ทารกอาการที่อาจพบได้แก่ไข้นอนหลับมากกว่าปกติดูดนมได้น้อยอาเจียนซึมชักผื่นแดงอมม่วงร้องเสียงแหลมหรือร้องครางเบาๆ
- เด็ก 1 ขวบขึ้นไป อาการที่อาจพบ ได้แก่ ไข้ ปวดคอ ปวดหลัง ปวดศีรษะ ง่วงนอน สับสน หงุดหงิด เบื่ออาหาร ความรู้สึกตัวลดลง ชัก ดวงตาไวต่อแสง คลื่นไส้ อาเจียน คอแข็งตึง ผื่นแดงม่วงเป็นจุด ๆ กระสับกระส่าย
การติดต่อเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็ก
- สัมผัสใกล้ชิดผู้ติดเชื้อ จากละอองน้ำลายผ่านการจามหรือการรับประทานอาหารร่วมกัน
- สัมผัสสิ่งของปนเปื้อนเชื้อโรค เช่น ของเล่น ลูกบิดประตู พื้นผิวแข็ง แล้วไปสัมผัสจมูก ปาก ตา
ตรวจวินิจฉัยเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กอย่างไร
- ซักประวัติ ตรวจร่างกาย ตรวจเลือด
- เจาะน้ำไขสันหลังเพื่อวินิจฉัยโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ โดยใช้เข็มทิ่มเข้าไปในช่องไขสันหลัง วัดความดันในช่องไขสันหลังและสมอง ดูดน้ำไขสันหลังออกมาเล็กน้อยเพื่อส่งตรวจการติดเชื้อ
- ตรวจคอมพิวเตอร์สมอง (Computerized Tomography: CT Scan)
- ตรวจสมองด้วยคลื่นสนามแม่เหล็กไฟฟ้า (Magnetic Resonance: MRI)
รักษาเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กอย่างไร
การรักษาเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กขึ้นอยู่กับอาการ ระดับความรุนแรง อายุ และสุขภาพของเด็ก แบ่งออกเป็น
- เยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กจากเชื้อแบคทีเรีย แพทย์ให้ยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำเพื่อฆ่าเชื้อแบคทีเรีย รวมถึงยาสเตียรอยด์เพื่อลดอาการบวมหรืออักเสบสำหรับเชื้อบางชนิด เพื่อลดแรงดันในสมอง และลดความเสี่ยงสูญเสียการได้ยิน
- เยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กจากเชื้อไวรัสส่วนใหญ่เด็กสามารถหายได้เองยกเว้นไวรัสเริมหรือไวรัสไข้หวัดใหญ่ต้องให้ยารักษาไวรัสอย่างทันท่วงทีเพื่อลดความรุนแรงของเยื่อหุ้มสมองอักเสบในทารกและเด็กที่มีภูมิคุ้มกันต่ำต้องรักษาในโรงพยาบาลเพื่อดูแลอย่างใกล้ชิด
- เยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กจากเชื้อรา แพทย์ให้ยาต้านเชื้อราทางหลอดเลือดดำ
- เยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กจากวัณโรค (TB) แพทย์ให้ยารักษาวัณโรคจำนวนหลายชนิด ร่วมกับยา
สเตียรอยด์ เพื่อลดการอักเสบ ใช้เวลารักษานานเป็นปี
ภาวะแทรกซ้อนจากโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็ก
โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว ได้แก่
- ชัก
- สมองเสียหาย
- สูญเสียการได้ยิน
- ความบกพร่องทางด้านสติปัญญา
- ความพิการด้านร่างกาย
ป้องกันเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็ก
- ฉีดวัคซีนป้องกันโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็ก
- เลี่ยงพาเด็กเล็กไปในที่ชุมชนสถานที่แออัด
- รับประทานอาหารครบ 5 หมู่ปรุงสุกสดใหม่
- หมั่นล้างมือให้สะอาด รักษาสุขอนามัยสม่ำเสมอ
- ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม
โรงพยาบาลที่ชำนาญการรักษาโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กที่ไหนดี
ศูนย์กุมารเวช โรงพยาบาลกรุงเทพ พร้อมให้การตรวจประเมิน วินิจฉัย วางแผนการดูแลรักษาโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็ก ตลอดจนให้คำปรึกษาและคำแนะนำที่ถูกต้อง ด้วยทีมแพทย์เฉพาะทางและทีมสหสาขาที่มีความชำนาญและมากด้วยประสบการณ์เพื่อให้กลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีอีกครั้ง
แพทย์ที่ชำนาญการรักษาโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็ก
นพ.พรเทพ สวนดอก กุมารแพทย์สาขาโรคติดเชื้อ ศูนย์กุมารเวช โรงพยาบาลกรุงเทพ
สามารถคลิกที่นี่เพื่อทำนัดหมายได้ด้วยตนเอง
