เหนื่อยง่าย น้ำหนักขึ้นง่าย ทั้งที่รับประทานอาหารเท่าเดิม หนาวง่าย ท้องผูกเรื้อรัง อาจเป็นสัญญาณของภาวะไทรอยด์ต่ำ (Hypothyroidism) หรือไฮโปไทรอยด์ หรือภาวะที่ต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนได้ไม่เพียงพอกับความต้องการของร่างกาย ส่งผลให้กระบวนการเผาผลาญพลังงานและการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ ช้าลง ควรรีบพบแพทย์เพื่อทำการรักษาก่อนรุนแรง
ไทรอยด์ต่ำคืออะไร
ภาวะไทรอยด์ต่ำ (Hypothyroidism) หรือไฮโปไทรอยด์ คือ ภาวะที่ต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนได้ไม่เพียงพอกับความต้องการของร่างกาย โดยฮอร์โมนหลักที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ไทรอกซิน (Thyroxine: T4) และไตรไอโอโดไทโรนีน (Triiodothyronine: T3) ส่งผลให้ระบบเมตาบอลิซึมทำงานช้าลง กระบวนการต่าง ๆ ทำงานช้าลง สามารถเกิดขึ้นได้ในทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะในผู้หญิงและผู้สูงวัย ซึ่งอาการและความรุนแรงจะแตกต่างกันออกไปในแต่ละบุคคล
ไทรอยด์ต่ำเกิดจากอะไร
- โรค Hashimoto’s Thyroiditis ต่อมไทรอยด์อักเสบเรื้อรังจากภูมิต้านทานที่ร่างกายสร้างขึ้นมาทำลายต่อมไทรอยด์ สาเหตุของภาวะฮอร์โมนไทรอยด์ต่ำหรือไฮโปไทรอยด์ที่พบได้บ่อยที่สุดทำให้ต่อมไทรอยด์อักเสบเรื้อรังและทำงานได้ลดลงอย่างต่อเนื่อง
- การอักเสบของต่อมไทรอยด์ ทำให้ฮอร์โมนที่สะสมในต่อมไทรอยด์เกิดการรั่วออกมา ทำให้ระดับฮอร์โมนสูงขึ้นก่อนจะลดลงจนเกิดภาวะไทรอยด์ต่ำ มักเกิดจากการอักเสบของต่อมไทรอยด์ที่มักเกิดจากภาวะไทรอยด์อักเสบกึ่งเฉียบพลัน (Subacute Thyroiditis) มักเกิดภายหลังจากติดเชื้อไวรัส ส่งผลให้ร่างกายสร้างภูมิต้านทานมาทำลายต่อมไทรอยด์เอง หรือการอักเสบของต่อมไทรอยด์ในช่วงหลังคลอด ส่งผลให้ภาวะไทรอยด์ต่ำต่อเนื่องได้
- ความผิดปกติของต่อมใต้สมอง (Pituitary Gland) หรือไฮโปทาลามัส (Hypothalamus) ซึ่งทำหน้าที่หลั่งฮอร์โมนกระตุ้นต่อมไทรอยด์ เมื่อหลั่งออกมาไม่เพียงพอ ส่งผลให้ต่อมไทรอยด์สร้างฮอร์โมนไทรอยด์ได้ลดลง
- การได้รับไอโอดีนไม่เพียงพอ ทำให้การทำงานของต่อมไทรอยด์ผิดปกติ เพราะไอโอดีนเป็นสารอาหารตั้งต้นที่สำคัญจำเป็นในการสร้างฮอร์โมนไทรอยด์
- การผ่าตัดต่อมไทรอยด์หรือรักษาด้วยไอโอดีนกัมมันตรังสี อาจมีเนื้อเยื่อต่อมไทรอยด์เหลือไม่เพียงพอที่จะผลิตฮอร์โมนได้ตามความต้องการของร่างกาย
- ผลข้างเคียงจากยาบางชนิดที่รบกวนการสร้างฮอร์โมนไทรอยด์ เช่น ยารักษาโรคหัวใจ ยารักษาโรคทางจิตเวช ยารักษาโรคมะเร็ง ซึ่งต้องอยู่ภายใต้การดูแลและคำแนะนำของแพทย์
ไทรอยด์ต่ำอาการเป็นอย่างไร
- เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย ไม่มีแรง
- น้ำหนักขึ้นหรือควบคุมน้ำหนักได้ยาก
- หนาวง่ายกว่าปกติ
- ผิวแห้ง ผมแห้ง ผมร่วง
- ท้องผูกเรื้อรัง
- หน้าบวมตัวบวมผิวหนังหนาขึ้น
- เสียงแหบ
- ความจำลดลง สมาธิลดลง อารมณ์เปลี่ยนแปลง
- หัวใจเต้นช้าลง
- ปวดกล้ามเนื้อ ปวดข้อ กล้ามเนื้ออ่อนแรง
- ประจำเดือนผิดปกติ มีบุตรยาก
- ไขมันในเลือดสูง
- ซึมหรือมีการเปลี่ยนแปลงของระดับการรู้สึกตัวในรายที่เป็นรุนแรงมาก
ใครเสี่ยงภาวะไทรอยด์ต่ำ
- ผู้หญิงเสี่ยงไทรอยด์ต่ำหรือไฮโปไทรอยด์มากกว่าผู้ชาย ยิ่งอายุมากขึ้นยิ่งเสี่ยงเพิ่มขึ้น
- ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคเกี่ยวกับต่อมไทรอยด์
- ผู้ป่วยโรคภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง (Autoimmune Diseases) เช่น โรคเบาหวานชนิดที่ 1 โรคภูมิคุ้มกันบางชนิด
- ผู้ที่เคยผ่าตัดรักษาต่อมไทรอยด์หรือรักษาด้วยการกลืนแร่ไอโอดีนกัมมันตรังสี (Iodine-131 หรือ I-131)
- ผู้ที่เคยได้รับการฉายรังสีรักษาบริเวณลำคอหรือทรวงอก
- ผู้หญิงที่เพิ่งตั้งครรภ์ในช่วง 6 เดือนแรกหรือผู้หญิงที่อยู่ในช่วงหลังคลอด
- ผู้ที่ใช้ยาบางชนิดซึ่งมีผลต่อการทำงานของต่อมไทรอยด์
- ผู้สูงอายุ อาจซึมเศร้าหรือความจำเสื่อมร่วมด้วย
- ผู้ที่ขาดสารไอโอดีนร่างกายได้รับไม่เพียงพอ
ตรวจวินิจฉัยไทรอยด์ต่ำอย่างไร
- ตรวจ TSH (Thyroid – Stimulating Hormone) เพื่อวัดการทำงานของต่อมใต้สมอง โดยตรวจเลือดเพื่อประเมินการทำงานของต่อมไทรอยด์ หากต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนได้น้อย ต่อมใต้สมองจะเพิ่มการหลั่ง TSH เพื่อกระตุ้นการทำงานของต่อมไทรอยด์
- ตรวจ F4 หรือ T4 เพื่อประเมินระดับฮอร์โมนไทรอยด์ในร่างกาย โดยมักตรวจร่วมกับค่า TSH เพื่อประเมินภาวะไทรอยด์ต่ำ
ไทรอยด์ต่ำรักษาอย่างไร
- รับประทานยาฮอร์โมนไทรอยด์ทดแทน เพื่อทดแทนฮอร์โมนที่ร่างกายผลิตได้ไม่เพียงพอ โดยต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ ห้ามปรับขนาดยา หยุดยา หรือเปลี่ยนยาด้วยตนเองเด็ดขาดแม้อาการจะดีขึ้น
- ตรวจเลือดเพื่อติดตามระดับฮอร์โมนตามที่แพทย์นัด
ผู้ป่วยไทรอยด์ต่ำดูแลตัวเองอย่างไร
- รับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์
- รับประทานอาหารให้สมดุล หลากหลาย ได้รับไอโอดีนในปริมาณที่เหมาะสม
- ออกกำลังกายให้เหมาะสมตามสภาพร่างกายและระดับความเหนื่อย
- พักผ่อนให้เพียงพอ หากอ่อนเพลียมากควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม
- ตรวจติดตามฮอร์โมนตามนัดหมายแพทย์ทุกครั้ง
- หากวางแผนตั้งครรภ์ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนตั้งครรภ์และติดตามอย่างใกล้ชิด
ไทรอยด์ต่ำกับไทรอยด์เป็นพิษต่างกันอย่างไร
ไทรอยด์ต่ำเป็นภาวะที่ฮอร์โมนไทรอยด์ไม่เพียงพอ ทำให้กระบวนการทำงานของร่างกายช้าลง ส่วนไทรอยด์เป็นพิษเป็นภาวะที่ร่างกายหลั่งฮอร์โมนไทรอยด์มากเกินไป ทำให้ระบบเผาผลาญของร่างกายทำงานเร็วกว่าปกติ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: ไทรอยด์ต่ำหรือไฮโปไทรอยด์ทำให้อ้วนจริงไหม
A: ไทรอยด์ต่ำอาจส่งผลให้น้ำหนักเพิ่มขึ้นจากการเผาผลาญพลังงานลดลงและการคั่งของน้ำในร่างกายจึงควรเข้ารับการตรวจรักษาโดยเร็วกับแพทย์เฉพาะทางและปฏิบัติตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด
Q: ไทรอยด์ต่ำหรือไฮโปไทรอยด์ต้องกินยาตลอดชีวิตหรือไม่
A: ไม่ใช่ผู้ป่วยไทรอยด์ต่ำทุกคนที่ต้องรับประทานยาไปตลอดชีวิต หากแพทย์ตรวจติดตามแล้วพบว่าต่อมไทรอยด์สามารถผลิตฮอร์โมนได้เพียงพออาจไม่จำเป็นต้องรับประทานยาต่อ แต่ต้องอยู่ภายใต้การประเมินของแพทย์เท่านั้น
Q: ไทรอยด์ต่ำรักษาแล้วหายขาดไหม
A: การรักษาภาวะ ไทรอยด์ต่ำหรือไฮโปไทรอยด์จะหายขาดหรือไม่ขึ้นอยู่กับสาเหตุ ผู้ป่วยที่มีภาวะไทรอยด์ต่ำชั่วคราว เมื่อรักษาแล้วต่อมไทรอยด์สามารถกลับมาทำงานเป็นปกติได้ ในขณะที่ผู้ป่วยที่มีภาวะไทรอยด์ต่ำถาวรอาจต้องใช้ฮอร์โมนทดแทนต่อเนื่องในระยะยาว ขึ้นอยู่กับอาการและความรุนแรงของผู้ป่วยเป็นสำคัญ
โรงพยาบาลที่ชำนาญการรักษาไทรอยด์ต่ำ
THYROID COMPLETE CARE ศูนย์เบาหวาน ไทรอยด์ และต่อมไร้ท่อ โรงพยาบาลกรุงเทพ ดูแลไทรอยด์ต่ำด้วย ทีมแพทย์เฉพาะทางหลายสาขา (Multidisciplinary Thyroid Team) ที่มากด้วยประสบการณ์ เทคโนโลยีที่ทันสมัย และทีม สหสาขาที่พร้อมวางแผนการดูแลรักษาและให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิด ตั้งแต่การตรวจวินิจฉัย ไปจนถึงวางแผนการรักษา ดูแลติดตามระยะยาว พร้อมคืนคุณภาพชีวิตที่ดีให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตอย่างมั่นใจอีกครั้ง
แพทย์ที่ชำนาญการดูแลรักษาไทรอยด์ต่ำ
พญ.สมโชดก ชาครียรัตน์ อายุรแพทย์เฉพาะทาง เบาหวาน ไทรอยด์ และต่อมไร้ท่อ โรงพยาบาลกรุงเทพ
สามารถคลิกที่นี่เพื่อทำนัดหมายได้ด้วยตนเอง
