มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักคืออะไร

มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักเกิดจากเซลล์เยื่อบุภายในลำไส้ใหญ่หรือไส้ตรงมีการเปลี่ยนแปลงและแบ่งตัวอย่างผิดปกติจนไม่สามารถควบคุมได้ โดยมะเร็งส่วนใหญ่เป็นชนิด Adenocarcinoma ซึ่งเกิดจากเซลล์ต่อมของเยื่อบุลำไส้

ในผู้ป่วยจำนวนมาก มะเร็งไม่ได้เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน แต่อาจเริ่มจากติ่งเนื้อหรือรอยโรคก่อนเป็นมะเร็ง เช่น Adenomatous Polyp หรือ Serrated Lesion ซึ่งค่อย ๆ สะสมความผิดปกติทางพันธุกรรมจนพัฒนาเป็นเซลล์มะเร็งในเวลาต่อมา

เมื่อมะเร็งมีการลุกลาม เซลล์มะเร็งสามารถแทรกเข้าสู่ผนังลำไส้ แพร่ไปยังต่อมน้ำเหลือง และอาจแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น เช่น ตับ ปอด หรือเยื่อบุช่องท้องได้

ปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งลำไส้ใหญ่

มะเร็งลำไส้ใหญ่ไม่ได้เกิดจากสาเหตุเพียงอย่างเดียว แต่มีหลายปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น ได้แก่

• อายุที่เพิ่มขึ้น แม้ปัจจุบันจะพบโรคในผู้ที่มีอายุน้อยกว่า 50 ปีได้มากขึ้น
• มีญาติสายตรง เช่น บิดา มารดา หรือพี่น้อง เป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่หรือมีติ่งเนื้อชนิดเสี่ยงสูง
• มีโรคทางพันธุกรรม เช่น Lynch Syndrome หรือ Familial Adenomatous Polyposis (FAP)
• เคยตรวจพบติ่งเนื้อชนิด Adenoma หรือ Serrated Lesion ที่มีความเสี่ยงสูง
• มีโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง เช่น Ulcerative Colitis หรือ Crohn’s Disease
• รับประทานเนื้อแดงหรือเนื้อแปรรูปในปริมาณมาก
• รับประทานอาหารที่มีกากใยน้อย
• มีภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน
• ขาดการออกกำลังกาย
• สูบบุหรี่
• ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

การมีปัจจัยเสี่ยงไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นมะเร็ง แต่ผู้ที่มีความเสี่ยงสูงอาจจำเป็นต้องเริ่มตรวจคัดกรองเร็วขึ้นหรือได้รับการตรวจติดตามถี่กว่าบุคคลทั่วไป

สัญญาณเตือนของมะเร็งลำไส้ใหญ่

มะเร็งลำไส้ใหญ่ระยะแรกอาจไม่แสดงอาการ แต่เมื่อโรคมีการเปลี่ยนแปลงมากขึ้น อาจพบอาการต่อไปนี้

การขับถ่ายเปลี่ยนแปลง

อาจมีอาการท้องผูกหรือท้องเสียต่อเนื่อง ท้องผูกสลับท้องเสีย รู้สึกถ่ายไม่สุด หรือรูปแบบการขับถ่ายเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างชัดเจน

มีเลือดปนในอุจจาระ

อาจพบเลือดสด เลือดสีคล้ำ หรืออุจจาระมีสีดำ แม้เลือดออกทางทวารหนักอาจเกิดจากโรคอื่น เช่น ริดสีดวงทวาร แต่หากเป็นซ้ำหรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ควรได้รับการตรวจหาสาเหตุ

ปวดท้องหรือท้องอืดผิดปกติ

อาจมีอาการปวดท้อง ท้องอืด แน่นท้อง หรือปวดบิดเป็นระยะ โดยเฉพาะหากอาการเป็นต่อเนื่องหรือรุนแรงขึ้น

เหนื่อยง่ายหรืออ่อนเพลีย

มะเร็งลำไส้ใหญ่อาจทำให้มีเลือดออกเรื้อรังในปริมาณเล็กน้อย ส่งผลให้เกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก และทำให้มีอาการเหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย ใจสั่น หรือหน้ามืด

น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ

หากน้ำหนักลดลงโดยไม่ได้ตั้งใจ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการเบื่ออาหาร อ่อนเพลีย หรือการขับถ่ายเปลี่ยนแปลงร่วมด้วย ควรเข้ารับการตรวจเพิ่มเติม

การตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่

การตรวจคัดกรอง (Screening) คือการตรวจในผู้ที่ยังไม่มีอาการ เพื่อค้นหาติ่งเนื้อก่อนเป็นมะเร็งหรือมะเร็งในระยะเริ่มต้น

สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงทั่วไป หลายแนวทางในปัจจุบันแนะนำให้เริ่มตรวจคัดกรองตั้งแต่อายุประมาณ 45 ปี ส่วนผู้ที่มีประวัติครอบครัว โรคทางพันธุกรรม ติ่งเนื้อชนิดเสี่ยงสูง หรือโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง อาจจำเป็นต้องเริ่มตรวจเร็วกว่านั้น

การตรวจคัดกรองที่ใช้บ่อย ได้แก่

• การตรวจอุจจาระเพื่อหาเลือดแฝง (FIT)
  Fecal Immunochemical Test หรือ FIT เป็นการตรวจหาเลือดปริมาณเล็กน้อยในอุจจาระที่อาจมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า หากผลผิดปกติควรได้รับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่เพื่อตรวจหาสาเหตุต่อไป
• การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy)
  เป็นการตรวจที่สามารถมองเห็นเยื่อบุภายในลำไส้ใหญ่และไส้ตรงได้โดยตรง
  หากพบติ่งเนื้อ แพทย์สามารถตัดออกได้ในขณะส่องกล้อง และหากพบรอยโรคที่สงสัยมะเร็ง สามารถเก็บชิ้นเนื้อส่งตรวจทางพยาธิวิทยาได้ในคราวเดียวกัน

การตรวจคัดกรองจึงไม่ได้มีเป้าหมายเพียงเพื่อค้นหามะเร็ง แต่ยังช่วยค้นหาและกำจัดติ่งเนื้อบางชนิดก่อนที่จะพัฒนาเป็นมะเร็งในอนาคต

มีอาการแล้ว ไม่ควรรอการตรวจคัดกรอง

ผู้ที่มีอาการผิดปกติ เช่น ถ่ายเป็นเลือด การขับถ่ายเปลี่ยนแปลง น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก ควรเข้ารับการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์โดยตรง

กรณีดังกล่าวถือเป็นการตรวจเพื่อวินิจฉัย (Diagnostic Evaluation) ไม่ใช่การตรวจคัดกรอง และไม่ควรรอจนถึงอายุที่กำหนดสำหรับการตรวจคัดกรอง

ตรวจวินิจฉัยมะเร็งลำไส้ใหญ่

หากพบรอยโรคที่สงสัยจากการส่องกล้อง แพทย์จะเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อส่งตรวจทางพยาธิวิทยา หรือ Biopsy เพื่อยืนยันการวินิจฉัย หลังยืนยันว่าเป็นมะเร็งแล้ว อาจต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อประเมินระยะของโรคและวางแผนการรักษา

• CT Scan
  ใช้ประเมินการลุกลามของมะเร็งและค้นหาการแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น โดยเฉพาะตับและปอด

• MRI Pelvis
  มีบทบาทสำคัญโดยเฉพาะในผู้ป่วยมะเร็งไส้ตรง เพื่อประเมินความลึกของการลุกลาม ความสัมพันธ์ของก้อนกับเนื้อเยื่อโดยรอบ ต่อมน้ำเหลือง และช่วยวางแผนการรักษา

• PET/CT
  อาจใช้ในผู้ป่วยบางรายเมื่อมีข้อสงสัยเรื่องการแพร่กระจาย หรือผลจากการตรวจมาตรฐานยังไม่สามารถสรุปได้ชัดเจน
  PET/CT ไม่จำเป็นต้องทำเป็นประจำในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ทุกราย

• การตรวจเลือด CEA
  CEA หรือ Carcinoembryonic Antigen เป็นสารบ่งชี้มะเร็งที่อาจสูงขึ้นในผู้ป่วยบางราย
  CEA ไม่เหมาะสำหรับใช้วินิจฉัยหรือคัดกรองมะเร็งเพียงอย่างเดียว แต่มีประโยชน์ในการประเมินก่อนเริ่มการรักษาและติดตามหลังการรักษา

ระยะของโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่

การแบ่งระยะโดยทั่วไปอาศัยระบบ TNM ซึ่งประเมินความลึกของก้อนมะเร็ง การแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง และการแพร่กระจายไปยังอวัยวะห่างไกล

• ระยะที่ 0 เซลล์มะเร็งยังอยู่บริเวณเยื่อบุชั้นในสุดของลำไส้

• ระยะที่ 1 มะเร็งลุกลามเข้าสู่ชั้นลึกของผนังลำไส้ แต่ยังไม่แพร่ไปยังต่อมน้ำเหลืองหรืออวัยวะอื่น

• ระยะที่ 2 มะเร็งลุกลามผ่านผนังลำไส้หรือเข้าสู่เนื้อเยื่อหรืออวัยวะข้างเคียง แต่ยังไม่พบการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง

• ระยะที่ 3 พบการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียง แต่ยังไม่มีหลักฐานการแพร่กระจายไปยังอวัยวะห่างไกล

• ระยะที่ 4 มะเร็งแพร่กระจายไปยังอวัยวะห่างไกล เช่น ตับ ปอด หรือเยื่อบุช่องท้อง

รายละเอียดของแต่ละระยะสามารถแบ่งย่อยเพิ่มเติม และมีผลต่อการเลือกวิธีรักษาและการประเมินพยากรณ์โรค

การตรวจ Biomarker ช่วยเลือกการรักษาเฉพาะบุคคล

ปัจจุบันการวางแผนรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่ไม่ได้พิจารณาเฉพาะตำแหน่งและระยะของโรค แต่ยังนำข้อมูลทางชีวโมเลกุลของเซลล์มะเร็งมาประกอบการเลือกการรักษา

การตรวจที่สำคัญอาจประกอบด้วย

• MMR/MSI เพื่อประเมินภาวะ dMMR หรือ MSI-H ซึ่งมีความสำคัญต่อการพิจารณาภูมิคุ้มกันบำบัด และอาจช่วยบ่งชี้ความเสี่ยงของ Lynch Syndrome
• KRAS และ NRAS เพื่อช่วยพิจารณาความเหมาะสมของยามุ่งเป้ากลุ่ม Anti-EGFR
• BRAF โดยเฉพาะ BRAF V600E ซึ่งมีความสำคัญต่อการเลือกการรักษาในผู้ป่วยบางราย
• HER2 อาจมีบทบาทในการเลือกยามุ่งเป้าในมะเร็งระยะแพร่กระจายบางกลุ่ม

การตรวจ Biomarker แต่ละชนิดไม่ได้จำเป็นสำหรับผู้ป่วยทุกราย แพทย์จะพิจารณาตามระยะของโรค ประวัติการรักษา และข้อมูลที่จำเป็นต่อการวางแผนรักษา

การรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

การรักษาขึ้นอยู่กับตำแหน่งของมะเร็ง ระยะของโรค ผลตรวจทางพยาธิวิทยาและชีวโมเลกุล สุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย รวมถึงเป้าหมายของการรักษา

ผู้ป่วยแต่ละรายจึงอาจได้รับการรักษาแตกต่างกัน และหลายกรณีจำเป็นต้องใช้การรักษาหลายวิธีร่วมกัน

1. การผ่าตัด (Surgery) 

การผ่าตัดเป็นการรักษาหลักสำหรับมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่สามารถผ่าตัดออกได้ เป้าหมายคือการตัดก้อนมะเร็งพร้อมลำไส้และต่อมน้ำเหลืองที่เกี่ยวข้องออกอย่างเหมาะสม โดยมุ่งหวังให้ได้ขอบเขตการผ่าตัดที่ปราศจากเซลล์มะเร็ง หรือ R0 Resection

ชนิดของการผ่าตัดขึ้นอยู่กับตำแหน่งของก้อน เช่น

• Right Hemicolectomy
• Left Hemicolectomy
• Sigmoid Colectomy
• การตัดลำไส้ใหญ่บางส่วนตามตำแหน่งของก้อน

การผ่าตัดสามารถทำได้ทั้งการผ่าตัดแบบเปิด การผ่าตัดผ่านกล้อง (Laparoscopic Surgery) หรือการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ (Robotic Surgery) โดยพิจารณาตามตำแหน่งและระยะของโรค สภาพของผู้ป่วย และความเหมาะสมในแต่ละกรณี

2. การใช้เคมีบำบัด (Chemotherapy) 

เคมีบำบัดเป็นการใช้ยาที่ออกฤทธิ์ต่อเซลล์มะเร็งทั่วร่างกาย และมีบทบาทแตกต่างกันตามระยะของโรค

• เคมีบำบัดก่อนผ่าตัด (Neoadjuvant Chemotherapy) อาจใช้เพื่อลดขนาดหรือควบคุมมะเร็ง เพิ่มโอกาสในการผ่าตัด และควบคุมเซลล์มะเร็งที่อาจกระจายออกไป
• เคมีบำบัดหลังผ่าตัด (Adjuvant Chemotherapy) มีเป้าหมายเพื่อลดความเสี่ยงของการกลับเป็นซ้ำ โดยมีบทบาทสำคัญในมะเร็งลำไส้ใหญ่ระยะที่ 3 และอาจพิจารณาในผู้ป่วยระยะที่ 2 บางรายที่มีปัจจัยเสี่ยงสูง

สำหรับมะเร็งระยะแพร่กระจาย เคมีบำบัดอาจใช้เพื่อควบคุมโรค ลดขนาดก้อน บรรเทาอาการ และยืดระยะเวลาการควบคุมโรค โดยอาจให้ร่วมกับยามุ่งเป้าหรือภูมิคุ้มกันบำบัด

3. รังสีรักษา (Radiation Therapy) 

รังสีรักษามีบทบาทสำคัญโดยเฉพาะใน มะเร็งไส้ตรง (Rectal Cancer) และไม่ได้เป็นการรักษาหลักสำหรับมะเร็งลำไส้ใหญ่ทุกกรณี

รังสีรักษาอาจใช้ในรูปแบบต่าง ๆ ได้แก่

• การฉายรังสีก่อนผ่าตัด
  อาจใช้ร่วมกับเคมีบำบัดเพื่อควบคุมโรคในอุ้งเชิงกราน ลดความเสี่ยงของการกลับเป็นซ้ำเฉพาะที่ และช่วยให้สามารถวางแผนการผ่าตัดได้เหมาะสมขึ้น

• การให้เคมีบำบัดร่วมกับรังสีรักษา (Chemoradiotherapy)
  เป็นแนวทางสำคัญสำหรับผู้ป่วยมะเร็งไส้ตรงบางระยะ โดยยาเคมีบำบัดบางชนิดช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของรังสีต่อเซลล์มะเร็ง

• การฉายรังสีหลังผ่าตัด
  อาจพิจารณาในผู้ป่วยบางรายตามระยะของโรค ผลพยาธิวิทยา และการรักษาที่ได้รับก่อนผ่าตัด

• การฉายรังสีเพื่อบรรเทาอาการ
  สามารถใช้ควบคุมอาการจากมะเร็งระยะแพร่กระจาย เช่น อาการปวดจากมะเร็งที่กระจายไปยังกระดูก เลือดออกจากก้อน หรืออาการจากการกดเบียดอวัยวะสำคัญ

ปัจจุบันมีเทคนิคการฉายรังสีที่มีความแม่นยำสูง เช่น Intensity-Modulated Radiation Therapy (IMRT) และ Image-Guided Radiation Therapy (IGRT) ซึ่งช่วยกำหนดเป้าหมายของรังสีได้แม่นยำและลดผลกระทบต่อเนื้อเยื่อปกติโดยรอบ

4. ยามุ่งเป้า (Targeted Therapy) 

ยามุ่งเป้าเป็นการรักษาที่ออกฤทธิ์ต่อโมเลกุลหรือกลไกเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง

ตัวอย่างการรักษา ได้แก่

• ยาต้านการสร้างหลอดเลือด (Anti-angiogenic Therapy) เช่น Bevacizumab, Aflibercept และ Ramucirumab
• ยาที่มุ่งเป้าต่อ EGFR (Anti-EGFR Therapy) เช่น Cetuximab และ Panitumumab โดยต้องพิจารณาร่วมกับผลตรวจ RAS และปัจจัยทางคลินิกอื่น
• ยาที่มุ่งเป้าต่อ BRAF สามารถใช้ในผู้ป่วยบางรายที่ตรวจพบ BRAF V600E
• ยาที่มุ่งเป้าต่อ HER2 อาจพิจารณาในผู้ป่วยมะเร็งระยะแพร่กระจายที่มี HER2 amplification หรือ overexpression

5. ภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy)

ภูมิคุ้มกันบำบัดช่วยเพิ่มความสามารถของระบบภูมิคุ้มกันในการตรวจจับและทำลายเซลล์มะเร็ง โดยมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในผู้ป่วยที่ก้อนมะเร็งมีภาวะ dMMR หรือ MSI-H

ยากลุ่ม Immune Checkpoint Inhibitors (เช่น ยาที่ออกฤทธิ์ต่อ PD-1) สามารถให้ผลการรักษาที่ดีในผู้ป่วยที่มี Biomarker เหมาะสม ด้วยเหตุนี้ การตรวจ MMR/MSI จึงมีความสำคัญอย่างมากต่อการวางแผนรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักในปัจจุบัน

อย่างไรก็ตาม การรักษานี้ยังคงอยู่ในขั้นตอนการพัฒนา และจำเป็นต้องได้รับการติดตามรวมถึงประเมินผลอย่างละเอียด ทั้งนี้ การรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่ให้มีประสิทธิภาพสูงสุดและเหมาะสมกับสภาพของผู้ป่วยมากที่สุด ต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของทีมแพทย์หลายสาขา ทั้งแพทย์ผู้ชำนาญการด้านโรคมะเร็ง นักโภชนาการ นักจิตวิทยา และพยาบาล

มะเร็งไส้ตรงรักษาแตกต่างจากมะเร็งลำไส้ใหญ่อย่างไร

แม้มะเร็งลำไส้ใหญ่และมะเร็งไส้ตรงจะอยู่ในกลุ่ม Colorectal Cancer เหมือนกัน แต่แนวทางการรักษามีความแตกต่างกันในหลายประเด็น 

มะเร็งไส้ตรงที่มีการลุกลามเฉพาะที่บางระยะอาจต้องได้รับการรักษาก่อนผ่าตัดด้วยเคมีบำบัด รังสีรักษา หรือการรักษาแบบ Total Neoadjuvant Therapy (TNT) 

เป้าหมายคือควบคุมโรคในบริเวณอุ้งเชิงกราน ลดความเสี่ยงของการกลับเป็นซ้ำ และรักษาโรคที่อาจกระจายออกไปในระดับจุลภาค

หลังการรักษาก่อนผ่าตัด ผู้ป่วยจะได้รับการประเมินการตอบสนองอีกครั้ง เพื่อวางแผนการรักษาขั้นต่อไป

ผู้ป่วยบางรายที่ตอบสนองต่อการรักษาอย่างสมบูรณ์อาจสามารถพิจารณาแนวทาง Watch-and-Wait แทนการผ่าตัดทันทีได้ แต่ต้องได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสมและติดตามอย่างใกล้ชิดโดยทีมที่มีประสบการณ์

มะเร็งระยะที่ 4 ยังรักษาได้หรือไม่

มะเร็งลำไส้ใหญ่ระยะที่ 4 หมายถึงมะเร็งที่แพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น เช่น ตับ ปอด หรือเยื่อบุช่องท้อง

อย่างไรก็ตาม มะเร็งระยะที่ 4 ไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยทุกรายจะสามารถรักษาได้เพียงแบบประคับประคองเท่านั้น

ในผู้ป่วยบางรายที่มีการแพร่กระจายจำกัด โดยเฉพาะที่ตับหรือปอด และสามารถกำจัดรอยโรคทั้งหมดได้ อาจพิจารณาการรักษาหลายวิธีร่วมกัน เช่น เคมีบำบัด การผ่าตัด หรือการรักษาเฉพาะที่ โดยอาจยังมีเป้าหมายเพื่อการรักษาให้หายขาดในผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสม

หากไม่สามารถกำจัดโรคทั้งหมดได้ เป้าหมายของการรักษาจะเน้นการควบคุมโรค ลดอาการ ยืดระยะเวลาการมีชีวิต และรักษาคุณภาพชีวิตให้ดีที่สุด

วิธีลดความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่

แม้ไม่สามารถป้องกันมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้ทั้งหมด แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสม

• รับประทานอาหารให้สมดุล
  ควรรับประทานผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และอาหารที่มีกากใยอย่างเหมาะสม ลดการรับประทานเนื้อแดง และจำกัดเนื้อแปรรูป เช่น ไส้กรอก เบคอน แฮม และเนื้อรมควัน

• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
  การมีกิจกรรมทางกายอย่างต่อเนื่องช่วยควบคุมน้ำหนักและมีส่วนช่วยลดความเสี่ยงของมะเร็งลำไส้ใหญ่

• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม
  ภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วนสัมพันธ์กับความเสี่ยงของมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่เพิ่มขึ้น

• งดสูบบุหรี่และจำกัดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
  การสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์สัมพันธ์กับความเสี่ยงของมะเร็งหลายชนิด รวมถึงมะเร็งลำไส้ใหญ่

• เข้ารับการตรวจคัดกรองตามความเสี่ยง
  สำหรับผู้ที่ไม่มีอาการและมีความเสี่ยงทั่วไป ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการเริ่มตรวจคัดกรองตั้งแต่อายุประมาณ 45 ปี

ผู้ที่มีประวัติครอบครัว โรคทางพันธุกรรม โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง หรือเคยมีติ่งเนื้อชนิดเสี่ยงสูง อาจจำเป็นต้องเริ่มตรวจเร็วกว่าบุคคลทั่วไป

โรงพยาบาลที่ชำนาญการรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่

โรงพยาบาลมะเร็งกรุงเทพ วัฒโนสถ พร้อมด้วยแพทย์เฉพาะทางมะเร็งที่มีความชำนาญและมากด้วยประสบการณ์ เครื่องมือและเทคโนโลยีทันสมัย พร้อมให้การตรวจเช็กมะเร็งลำไส้ใหญ่และเลือกวิธีรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่ที่เหมาะกับอาการและความรุนแรงของผู้ป่วยในแต่ละบุคคล ตลอดจนมีทีมสหสาขาคอยดูแลให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิดเพื่อให้กลับไปมีคุณภาพชีวิตที่ดีอีกครั้ง

การวางแผนรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักควรพิจารณาโดยทีมสหสาขาวิชาชีพ (Multidisciplinary Team) โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีโรคซับซ้อน มะเร็งไส้ตรง หรือมะเร็งระยะแพร่กระจาย

ทีมรักษาอาจประกอบด้วยศัลยแพทย์มะเร็ง อายุรแพทย์มะเร็ง แพทย์รังสีรักษา แพทย์รังสีวินิจฉัย พยาธิแพทย์ แพทย์ระบบทางเดินอาหาร นักโภชนาการ พยาบาล และบุคลากรทางการแพทย์ที่เกี่ยวข้อง

การวางแผนร่วมกันช่วยให้สามารถเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับระยะ ตำแหน่ง ลักษณะทางชีววิทยาของมะเร็ง สภาพร่างกาย และความต้องการของผู้ป่วยแต่ละราย

อาการที่ควรไปโรงพยาบาลโดยเร็ว

มะเร็งลำไส้ใหญ่บางรายอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน เช่น

• ปวดท้องและท้องอืดมาก ร่วมกับอาเจียน ไม่สามารถถ่ายอุจจาระหรือผายลมได้ ซึ่งอาจเกิดจากลำไส้อุดตัน
• ถ่ายเป็นเลือดหรือมีเลือดออกทางลำไส้ในปริมาณมาก
• ปวดท้องรุนแรงเฉียบพลันหรือมีไข้ ซึ่งอาจเกิดจากลำไส้ทะลุหรือการติดเชื้อในช่องท้อง
• หน้ามืด ใจสั่น เหนื่อยมาก หรืออ่อนเพลียผิดปกติจากภาวะโลหิตจาง

หากมีอาการเหล่านี้ควรไปโรงพยาบาลโดยเร็ว เนื่องจากบางกรณีอาจจำเป็นต้องได้รับการรักษาหรือผ่าตัดฉุกเฉิน

การติดตามหลังรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่

หลังสิ้นสุดการรักษา ผู้ป่วยยังจำเป็นต้องได้รับการติดตามอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากโรคมีโอกาสกลับเป็นซ้ำได้ โดยเฉพาะในช่วงหลายปีแรกหลังการรักษา

การติดตามอาจประกอบด้วย

• การซักประวัติและตรวจร่างกาย
• การตรวจระดับ CEA
• การตรวจ CT หรือการตรวจทางรังสีตามความเหมาะสม
• การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ตามระยะเวลาที่กำหนด
• การประเมินผลข้างเคียงระยะยาวจากการรักษา
• การดูแลด้านโภชนาการ การขับถ่าย การออกกำลังกาย และคุณภาพชีวิต

แผนการติดตามของผู้ป่วยแต่ละรายจะแตกต่างกันตามระยะของโรค ผลพยาธิวิทยา วิธีการรักษาที่ได้รับ และระดับความเสี่ยงของการกลับเป็นซ้ำ

ตรวจพบเร็ว เพิ่มโอกาสรักษาให้หายขาด

มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักสามารถเกิดขึ้นได้โดยไม่มีอาการในระยะแรก ดังนั้น การไม่มีอาการไม่ได้หมายความว่าไม่มีความเสี่ยง

การตรวจคัดกรองอย่างเหมาะสมสามารถช่วยค้นหาและตัดติ่งเนื้อก่อนที่จะพัฒนาเป็นมะเร็ง รวมถึงตรวจพบมะเร็งตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ซึ่งช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาด

หากมีอาการถ่ายเป็นเลือด การขับถ่ายเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง ปวดท้องผิดปกติ น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก ควรพบแพทย์เพื่อประเมินหาสาเหตุโดยเร็ว

การวินิจฉัยที่ถูกต้อง การประเมินระยะของโรคอย่างครบถ้วน การตรวจ Biomarker ที่เหมาะสม และการวางแผนรักษาโดยทีมสหสาขาวิชาชีพ มีส่วนสำคัญในการเพิ่มโอกาสควบคุมหรือรักษาโรคให้หายขาด และช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว

แพทย์ที่ชำนาญการรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่

นพ.วุฒิ สุเมธโชติเมธา ศัลยแพทย์ด้านมะเร็งสำไส้ โรงพยาบาลมะเร็งกรุงเทพ วัฒโนสถ

สามารถคลิกที่นี่เพื่อทำนัดหมายได้ด้วยตนเอง

สอบถามเพิ่มเติมที่

โรงพยาบาลมะเร็งกรุงเทพ วัฒโนสถ

โทร. 0 2755 1188 (สายด่วนมะเร็ง 8:00 น. – 20:00 น.)
หรือ โทร. 0 2310 3000
หรือ โทร. 1719

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่

1. มะเร็งลำไส้ใหญ่เกิดจากอะไร และใครคือกลุ่มเสี่ยงสำคัญ

มะเร็งลำไส้ใหญ่เกิดได้จากหลายปัจจัย โดยกลุ่มที่มีความเสี่ยง ได้แก่

• อายุเพิ่มขึ้น แม้ปัจจุบันพบในคนอายุน้อยกว่า 50 ปีมากขึ้น
• มีประวัติครอบครัว เป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่หรือติ่งเนื้อชนิดเสี่ยง
• มีโรคทางพันธุกรรม เช่น Lynch Syndrome หรือ FAP
• เคยพบติ่งเนื้อในลำไส้ชนิดเสี่ยงสูง
• มีโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง
• กินเนื้อแดงหรือเนื้อแปรรูปมาก และอาหารกากใยน้อย
• น้ำหนักเกิน ไม่ค่อยออกกำลังกาย
• สูบบุหรี่ หรือดื่มแอลกอฮอล์

2. สังเกตอย่างไรว่าอาการปวดท้องแบบไหนคือสัญญาณของมะเร็งลำไส้ใหญ่

อาการปวดท้อง ท้องอืด แน่นท้อง หรือปวดบิดเป็นระยะ โดยเฉพาะหากอาการเป็นต่อเนื่องหรือรุนแรงขึ้น

3. การส่องกล้องลำไส้ใหญ่เจ็บไหม และควรทำบ่อยแค่ไหน

การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ในปัจจุบันมีการใช้ยานอนหลับหรือการดมยาสลบร่วมด้วย ทำให้คนไข้ไม่รู้สึกเจ็บในระหว่างทำ

สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงทั่วไป หลายแนวทางในปัจจุบันแนะนำให้เริ่มตรวจคัดกรองตั้งแต่อายุประมาณ 45 ปี ส่วนผู้ที่มีประวัติครอบครัว โรคทางพันธุกรรม ติ่งเนื้อชนิดเสี่ยงสูง หรือโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง อาจจำเป็นต้องเริ่มตรวจเร็วกว่านั้น 

4. มะเร็งลำไส้ใหญ่ระยะที่ 4 สามารถรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัดได้หรือไม่

สามารถใช้ได้ในผู้ป่วยบางราย โดยแพทย์จะพิจารณาจากผลตรวจทางชีวโมเลกุลของเซลล์มะเร็ง เช่น MMR/MSI หากพบลักษณะ dMMR หรือ MSI-H อาจพิจารณาการรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy) ตามความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละราย