มะเร็งต่อมลูกหมาก

อาการ

มะเร็งต่อมลูกหมากพบบ่อยในชายอายุเฉลี่ยประมาณ 70 ปี ผู้ป่วยมักมาปรึกษาแพทย์ด้วยอาการ

• ปัสสาวะติดขัด
• ปัสสาวะไม่ออก
• ปัสสาวะมีเลือดปน
• เร่งปัสสาวะจะมีอาการเจ็บเกิดขึ้น

*ดังนั้นหากมีอาการดังต่อไปนี้รีบปรึกษาแพทย์อย่ารอช้า

การวินิจฉัยโรค

• ปัจจุบันสามารถตรวจวินิจฉัยมะเร็งต่อมลูกหมากได้เร็วขึ้นจากการตรวจคัดกรองด้วยการใช้นิ้วคลำทางทวารและการตรวจหาสาร PSA ในเลือด โดยแนะนำให้ตรวจในผู้ชายอายุประมาณ 45 – 50 ปี โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติในครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากตั้งแต่อายุน้อย

รูปที่ 2 Digital Rectal Examination

• การนำชิ้นเนื้อจากต่อมลูกหมากออกมาตรวจทางพยาธิวิทยามีความสำคัญมาก เพื่อวินิจฉัยและเป็นปัจจัยในการพิจารณาการรักษาพบว่า เซลล์มะเร็งต่อมลูกหมากประมาณ 95% เป็นชนิด Adenocarcinoma
• หลังจากวินิจฉัยมะเร็งต่อมลูกหมากแล้ว นอกจากการซักประวัติและตรวจร่างกาย ควรมีการส่งการตรวจอื่น ๆ เพื่อประเมินการลุกลามหรือระยะของโรค ได้แก่ การตรวจต่อมลูกหมากด้วยคลื่นแม่เหล็ก (MRI) การตรวจกระดูกด้วย Bone Scan การตรวจปอดด้วยภาพ X-Ray การตรวจระดับ PSA ในกระแสเลือด ทั้งนี้ขึ้นกับอาการของผู้ป่วยด้วย

รูปที่ 3 MRI of Prostate Cancer

การรักษาโรค

การรักษามะเร็งต่อมลูกหมากประกอบด้วย

• การรักษาด้วยการผ่าตัด
• การรักษาด้วยรังสี (Radiotherapy)
• การรักษาด้วยฮอร์โมน (Hormonal Therapy)
• การรักษาด้วยยาเคมีบำบัด (Chemotherapy)

ทั้งนี้การเลือกการรักษาขึ้นกับระยะของโรค (Staging) และปัจจัยเสี่ยง (Risk Factor) ต่าง ๆ

• ผู้ป่วยที่อยู่ในกลุ่มความเสี่ยงต่ำ (Low Risk Group) การรักษาที่เหมาะสมจะเป็นการรักษาเฉพาะที่ (Local Treatment) ได้แก่ การผ่าตัดต่อมลูกหมาก (Radical Prostatectomy) หรือการใช้รังสีรักษาเฉพาะที่ต่อมลูกหมาก ซึ่งอาจจะเป็นการฉายรังสี (External Beam Irradiation) หรือการฝังแร่ (Brachytherapy)
• กรณีโรคลุกลามมากขึ้นและมีปัจจัยเสี่ยงมากขึ้นจนอยู่ในกลุ่มที่มีความเสี่ยงปานกลาง (Moderate Risk Group) หรือกลุ่มความเสี่ยงสูง (High Risk Group) นอกจากการรักษาเฉพาะที่บริเวณต่อมลูกหมากแล้ว อาจต้องพิจารณาการรักษาในบริเวณข้างเคียง (Regional Treatment) หรือการรักษาทั้งระบบ (Systemic Treatment) ร่วมด้วย
• การรักษาบริเวณข้างเคียง ได้แก่ การผ่าตัดต่อมน้ำเหลืองในบริเวณอุ้งเชิงกราน (Pelvic Lymph Node Dissection) หรือการฉายรังสีคลุมบริเวณอุ้งเชิงกราน (Pelvic Lymph Node Irradiation)
• การรักษาทั้งระบบ ได้แก่ การรักษาด้วยการลดฮอร์โมนเพศชาย (Androgen Deprivation Therapy) หรือการใช้ยาเคมีบำบัด (Chemotherapy)

รูปที่ 4 Linear Accelerator for VMAT and IMRT

รูปที่ 5 VMAT in Prostate Cancer

• ในกรณีที่โรคมะเร็งต่อมลูกหมากลุกลามมาก มีการกระจายไปยังอวัยวะต่าง ๆ หรือตัวผู้ป่วยมีสภาพร่างกายทั่วไปไม่แข็งแรง มีความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียงจากการรักษาได้ง่าย แนวทางการรักษาจะเน้นพิจารณาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเป็นหลัก และขึ้นอยู่กับสภาวะของโรค อาการ และความต้องการของผู้ป่วยและครอบครัว หรือเรียกว่าการดูแลเพื่อบรรเทาอาการ (Palliative Care)
• การรักษาโรคมะเร็งต่อมลูกหมากควรเป็นการดูแลผู้ป่วยร่วมกันเป็นทีม ระหว่างทีมแพทย์ พยาบาล และบุคลากรทางการแพทย์สาขาต่าง ๆ เพื่อพิจารณาแนวทางการรักษาให้รอบด้าน ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสังคม โดยคำนึงถึงความต้องการของผู้ป่วยและครอบครัวเป็นสำคัญ

“โรงพยาบาลมะเร็งกรุงเทพ วัฒโนสถ เป็นโรงพยาบาลสำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็งโดยเฉพาะ มีบริการครบวงจร ตั้งแต่การตรวจคัดกรอง การวินิจฉัยโรคตั้งแต่ระยะเริ่มต้น (Screening and Early Detection Program) การรักษาโรคมะเร็งด้วยเครื่องมือที่ทันสมัย (Hi End Technology) และทีมแพทย์ผู้ชำนาญการ (Multidisciplinary Team) และการดูแลบรรเทาอาการผู้ป่วยแบบครบองค์รวมที่เน้นคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัว (Palliative Care Team)

ผู้เขียน

นพ.ชนวัธน์ เทศะวิบุล แพทย์รังสีรักษา โรงพยาบาลมะเร็งกรุงเทพ วัฒโนสถ