ประเภทของโรคมะเร็งปอดที่ควรรู้และทำความเข้าใจ

โรคมะเร็งปอดสามารถแบ่งออกได้เป็นหลัก 2 ชนิด ตามลักษณะของเซลล์มะเร็ง ดังนี้

1. มะเร็งปอดชนิดเซลล์ไม่เล็ก (Non-Small Cell Lung Cancer) หรือ NSCLC

คือ มะเร็งปอดที่พบบ่อยที่สุด ได้แก่ 

• มะเร็งปอดชนิดอะดีโนคาร์ซิโนมา (Adenocarcinoma): เป็นชนิดที่ตรวจพบได้บ่อยที่สุดของโรคมะเร็งปอดชนิดเซลล์ไม่เล็ก มักเกิดในหลอดลมและถุงลมปอด พบได้ทั้งผู้ที่สูบบุหรี่และผู้ที่ไม่สูบบุหรี่ ที่น่าสนใจคือมักพบในคนเอเชีย เพศหญิง และสามารถพบได้ในคนอายุน้อย แม้ว่าจะอายุ 20 – 40 ปี ก็มีโอกาสพบได้
• มะเร็งปอดชนิดสความัสเซลล์คาร์ซิโนมา (Squamous Cell Carcinoma) เป็นชนิดที่พบได้รองลงมา มักเป็นบริเวณส่วนกลางของปอด ใกล้หลอดลมขั้วปอด พบมากในผู้ที่สูบบุหรี่ปริมาณมาก
• มะเร็งปอดชนิดเซลล์ขนาดใหญ่ (Large Cell Carcinoma) เป็นชนิดที่เกิดได้ทุกที่ในปอดและมักแพร่กระจาย หรือขยายขนาดเร็วกว่ามะเร็งปอดชนิดเซลล์ไม่เล็กอีกสองชนิดข้างต้น

2. มะเร็งปอดชนิดเซลล์เล็ก (Small Cell Lung Cancer) หรือ SCLC

เป็นมะเร็งปอดที่เติบโต และมีแนวโน้มแพร่กระจายไปสู่อวัยวะอื่นอย่างรวดเร็ว พบได้ไม่บ่อยเหมือนกับมะเร็งปอดชนิดเซลล์ไม่เล็ก (Non-small cell carcinoma) มักพบในผู้ที่สูบบุหรี่จัดเป็นเวลานาน แต่ในผู้ป่วยที่ไม่สูบบุหรี่ก็มีโอกาสเป็นมะเร็งปอดชนิดนี้ได้เช่นกัน มะเร็งปอดชนิดนี้ควรได้รับการตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างรวดเร็วเพื่อป้องกันการลุลกามของโรค

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคมะเร็งปอด

• การสูบบุหรี่โดยตรง หรืออยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีควันบุหรี่ (second-hand smoker) เป็นระยะเวลานาน
• การได้รับมลพิษ โดยเฉพาะฝุ่นละอองฝอยขนาดเล็ก (PM 2.5)
  • จากการเผาไหม้ เช่น เผาใบไม้ เผาป่า หรือเขม่าควันรถ เมื่อเข้าไปในหลอดลมจะก่อให้เกิดการระคายเคือง ตามด้วยการอักเสบของเนื้อเยื่อปอด ส่งผลกระทบทั้งทางสุขภาพต่อคนที่มีโรคปอดหรือโรคหัวใจ อีกทั้งยังมีการศึกษาจำนวนมากจากประเทศจีนและสหรัฐอเมริกา พบว่า มีผลต่อการเกิดมะเร็งปอดและการเสียชีวิตจากมะเร็งปอดที่เพิ่มขึ้น
  • การสัมผัสควันธูป หรือการจุดเทียน ซึ่งเขม่าหรือควันธูป/เทียน ก็คือ PM 2.5 เช่นกัน การสัมผัสหรือหายใจนำสารนี้เข้าสู่ร่างกายเป็นระยะเวลานาน ทั้งในแง่ของเวลาและความถี่ มีการศึกษาในประเทศจีนในสัตว์ทดลอง และการเก็บข้อมูลย้อนหลังในประชากรพบว่า การได้รับควันธูปเป็นระยะเวลานาน ทำให้มีผลกระทบกับเนื้อเยื่อปอดและอาจส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงเป็นมะเร็งในอนาคตได้ 
• สัมผัสสารก่อมะเร็ง สารพิษ หรือมลพิษอื่น ๆ เช่น ยูเรเนียม แร่ใยหิน (แอสเบสตอส) ก๊าซเรดอน สารหนู โครเมียม นิกเกิล เป็นต้น
• การมียีนกลายพันธุ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง EGFR Mutation ซึ่งพบได้สูงถึง 60% ของผู้ป่วยมะเร็งปอดในเอเชีย

อาการของมะเร็งปอดที่ผิดปกติและพบได้บ่อย

ความน่ากลัวของโรคมะเร็งปอดคือในระยะที่ 1 และ 2 คนไข้เกือบทั้งหมดมักจะไม่มีอาการ เมื่อไรที่คนไข้มีอาการมักเป็นระยะลุกลามหรือระยะแพร่กระจาย (ระยะที่ 3 หรือ 4) ไปแล้ว โดยอาการจะแบ่งเป็น

• อาการของมะเร็งที่โตอยู่ในปอด (มักเป็นระยะที่ 3) ได้แก่ ไอเรื้อรัง ไอมีเลือดปน เสียงแหบ เสียงเปลี่ยนไม่หาย
• อาการที่มะเร็งลุกลามไปยังอวัยวะอื่น (มักเป็นระยะที่ 4) ได้แก่ หอบเหนื่อย หายใจลำบาก เจ็บปวดบริเวณกระดูก อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย น้ำหนักลดแบบไม่มีสาเหตุ

ระยะของโรคมะเร็งปอด

ระยะของโรคมะเร็งปอดแบ่งตามตำแหน่ง ขนาด และการแพร่กระจายของมะเร็งออกเป็น 4 ระยะ ได้แก่

• ระยะที่ 1: มะเร็งปอดระยะแรก พบเฉพาะที่บริเวณเนื้อปอด ขนาดน้อยกว่าหรือเท่ากับ 3 เซนติเมตรและไม่มีการลุกลามไปยังต่อมน้ำเหลืองหรืออวัยวะอื่นใด มักไม่แสดงอาการผิดปกติ
• ระยะที่ 2 และ 3: มะเร็งปอดระยะนี้หากพิจารณาเฉพาะขนาดของตัวก้อน จะมีขนาดใหญ่กว่า 3 เซนติเมตร แต่หากพิจารณาถึงการลุกลามนั้น มะเร็งในระยะที่ 2 จะมีการลุกลามไปยังต่อมน้ำเหลืองขั้วปอด ส่วนมะเร็งในระยะที่ 3 จะมีการลุกลามไปยังต่อมน้ำเหลืองส่วนกลางช่องอก โดยที่ยังไม่มีการกระจายออกไปยังอวัยวะอื่นของร่างกาย
• ระยะที่ 4: มะเร็งปอดระยะนี้ มักจะมีความรุนแรง เนื่องจากตัวมะเร็งได้แพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นนอกปอดแล้ว เช่น ผนังช่องอก ช่องหัวใจ ตับ ต่อมหมวกไต กระดูก สมอง เป็นต้น

การวินิจฉัยและคัดกรองมะเร็งปอดด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์

ใครบ้างที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงเป็นมะเร็งปอดและควรได้รับการตรวจคัดกรองมะเร็งปอด

การตรวจคัดกรองมะเร็งปอดในปัจจุบัน จะใช้การตรวจเอกเรย์ช่องอกแบบรังสีต่ำ (low-dose CT scan) ซึ่งสามารถตรวจเจอจุดขนาดเล็กที่มีโอกาสเป็นมะเร็งปอดได้มากขึ้นก่อนที่จุดนั้นจะมีขนาดใหญ่ขึ้นและก่อให้เกิดอาการหรือเปลี่ยนระยะของโรคในภายหลัง 

การตรวจคัดกรองโดยใช้การเอกเรย์ปอดแบบปกติ (plain X-ray) นั้นไม่สามารถตรวจพบจุดในเนื้อปอดที่มีขนาดเล็กได้ ทำให้อาจพลาดการตรวจเจอมะเร็งปอดระยะเริ่มต้นได้ ปัจจุบันไม่แนะนำการใช้การเอกเรย์ปอดแบบปกติในการตรวจคัดกรองมะเร็งปอด

ในประเทศอเมริกา ทางองค์กรมะเร็งของประเทศอเมริกา (The American Cancer Society) แนะนำให้ผู้ป่วยที่มีอายุ 50-80 ปี ผู้ที่กำลังสูบบุหรี่อยู่ หรือเคยสูบบุหรี่มาก่อนในอดีตมากกว่าหรือเท่ากับ 20 pack-years* ตรวจคัดกรองมะเร็งปอดด้วยเอกเรย์คอมพิวเตอร์ช่องอกรังสีต่ำเป็นประจำทุกปี

ในประเทศแถบเอเชียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เนื่องจากมีการศึกษาพบว่าประชากรในพื้นที่นี้มีโอกาสตรวจพบมะเร็งปอดได้แม้จะไม่ได้สูบบุหรี่เนื่องจากมีการกลายพันธุ์ของยีน EGFR รวมถึงอาจได้รับการสัมผัสปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดมะเร็งปอดมากกว่าในประเทศทางอเมริกาหรือยุโรป ดังนั้น การตรวจคัดกรองมะเร็งปอดด้วยเอกเรย์คอมพิวเตอร์ช่องอกรังสีต่ำเป็นประจำทุกปีนั้น แนะนำให้ทำใน

• ผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป หรือผู้หญิงอายุ 45 ปีขึ้นไป
• กำลังสูบหรือเคยสูบบุหรี่มากกว่าหรือเท่ากับ 20 pack-years
• มีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งปอด

*Pack-year คือหน่วยวัด “ปริมาณการสูบบุหรี่สะสม” โดยคำนวณจาก จำนวนซองที่สูบต่อวัน × จำนวนปีที่สูบ ตัวอย่างเช่น 1 ซอง/วัน นาน 20 ปี = 1 × 20 = 20 pack-years หรือ 2 ซอง/วัน นาน 10 ปี = 2 × 10 = 20 pack-years เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยเองในปัจจุบันยังไม่มีข้อแนะนำชัดเจนในการให้คัดกรองมะเร็งปอดด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ปอดโดยใช้รังสีต่ำ แต่กำลังมีการศึกษาอยู่ ซึ่งทำให้ข้อแนะนำอาจเปลี่ยนแปลงได้ในอนาคตได้

มะเร็งปอดรักษาอย่างไร

ผู้ป่วยหลายท่านที่ตรวจเจอมะเร็งมักเกิดข้อสงสัยว่า มะเร็งปอดมีวิธีการรักษาอย่างไร หรือมีโอกาสหายหรือไม่นั้น คำตอบจะขึ้นอยู่กับระยะของโรคเป็นหลัก โดยหากเป็นมะเร็งในระยะต้นโอกาสการหายขาดจะสูงกว่ามะเร็งในระยะท้าย การรักษามะเร็งปอดในปัจจุบันมี 3 วิธีหลัก ดังนี้

1. การผ่าตัด (surgical treatment): ใช้ในการรักษามะเร็งปอดระยะที่ 1 เป็นหลัก รวมถึงในระยะที่ 2-3 ซึ่งจะใช้การผ่าตัดควบคู่ไปกับการรักษาชนิดอื่น 
2. การใช้ยา (systemic therapy): ประกอบด้วย เคมีบำบัด (chemotherapy), ภูมิคุ้มกันบำบัด (immunotherapy) และยามุ่งเป้า (targeted therapy) ซึ่งการใช้ยาในการรักษามะเร็งปอดในปัจจุบัน มีที่ใช้หลังการรักษาด้วยการผ่าตัดในมะเร็งระยะที่ 1 บางชนิด, การให้ยาก่อนหรือหลังการผ่าตัดในมะเร็งระยะที่ 2 เพื่อเพิ่มโอกาสการหายขาด, การให้ยาควบคู่ไปกับการฉายแสงในมะเร็งระยะที่ 3 และ การให้ยาในการรักษามะเร็งระยะที่ 4 
3. การฉายรังสี (radiotherapy): สามารถใช้ในการรักษามะเร็งปอดระยะที่ 1 ในกรณีที่ผู้ป่วยไม่ต้องการรับการผ่าตัดหรือสภาพร่างกายไม่เหมาะสมต่อการผ่าตัด, รักษามะเร็งปอดระยะที่ 3, ให้หลังผ่าตัดในบางกรณี, หรือใช้ในการควบคุมอาการในกรณีเป็นมะเร็งระยะลุกลาม

วิธีป้องกันมะเร็งปอดและแนวทางดูแลสุขภาพเบื้องต้น

โรคมะเร็งปอดมีวิธีป้องกันที่สามารถปฏิบัติเบื้องต้น เพื่อลดความเสี่ยงด้านสุขภาพได้ ได้แก่

• งดสูบบุหรี่ หรือเลี่ยงการอยู่ใกล้ผู้ที่สูบบุหรี่
• หลีกเลี่ยงการอยู่ในที่ที่มีมลพิษทางอากาศสูง หรือหากหลีกเลี่ยงไม่ได้ สามารถป้องกันโดยการใส่หน้ากากอนามัย ทั้งแบบปกติ หรือแบบ N-95
• ใช้เครื่องฟอกอากาศภายในอาคาร ในห้องที่ปิดมิดชิด ในช่วงที่สภาพมลพิษทางอากาศสูง โดยสามารถใช้เครื่องฟอกอากาศชนิดใดก็ได้ เพียงแค่ใช้ตัวกรองแบบ HEPA (High-Efficiency Particulate Air) ซึ่งคือแผ่นกรองอากาศประสิทธิภาพสูงที่สามารถดักจับอนุภาคขนาดเล็กมากถึง 0.3 ไมครอนได้ถึง 99.97% เช่น ฝุ่น PM2.5 ละอองเกสร ไรฝุ่น สปอร์ของเชื้อรา แบคทีเรีย และไวรัสบางชนิดได้
• รับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ อย่างไรก็ตาม ไม่มีหลักฐานสนับสนุนอาหารที่เพิ่มความเสี่ยงต่อมะเร็งปอด
• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอเพื่อสุขภาพที่ดี แนะนำการออกกำลังกายแบบที่เรียกติดปากกันว่าคาร์ดิโอ (aerobic exercise) ให้ชีพจรอยู่ในโซน 2-3 อย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที
• ตรวจสุขภาพประจำปีตามความเสี่ยง หากมีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งปอดหรือมะเร็งชนิดอื่น ๆ  ละอายุมากกว่า 45-50 ปี อาจพิจารณาทำเอกเรย์คอมพิวเตอร์ช่องอกรังสีต่ำ (low-dose chest CT) ได้ตามความเหมาะสม
• สังเกตความผิดปกติ หากมีอาการให้มาพบแพทย์ทันที

อุ่นใจกว่ากับบริการตรวจและรักษาที่ โรงพยาบาลวัฒโนสถ Cancer Hospital Watthanosoth

ศูนย์มะเร็งเฉพาะโรค โรงพยาบาลวัฒโนสถ (Cancer Hospital Watthanosoth) เราให้ความสำคัญกับการดูแลรักษาแบบองค์รวมเฉพาะบุคคล โดยทีมแพทย์เฉพาะทางด้านมะเร็งที่มีความชำนาญและมากด้วยประสบการณ์ ประกอบกับเครื่องมือและเทคโนโลยีที่ทันสมัย พร้อมให้การตรวจคัดกรองและรักษามะเร็งปอดอย่างมีมาตรฐาน เพื่อการรักษาที่เหมาะกับระยะของโรคในแต่ละบุคคล ไม่ให้การรักษาที่เกินความจำเป็น คำนึงถึงประโยชน์ของผู้รับการรักษาเป็นหลัก ตลอดจนมีทีมสหสาขาคอยดูแลให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิด เพื่อให้ผู้รับการรักษาสามารถกลับไปมีคุณภาพชีวิตที่ดีอีกครั้ง

• ค้นหาแพทย์: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/doctor 
• ทำนัด: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/appointment/step1 
• ติดต่อเรา: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/contact

แพทย์ที่ชำนาญการรักษามะเร็งปอด

นพ.ผดุงเกียรติ ตั้งพิรุฬห์ธรรม ศัลยแพทย์ทรวงอก ชำนาญการผ่าตัดโรคปอดและโรคในช่องอก โรงพยาบาลวัฒโนสถ Cancer Hospital

นพ.กฤษฏิ์ วิกัน ศัลยแพทย์ทรวงอก ชำนาญการผ่าตัดโรคปอดและโรคในช่องอก โรงพยาบาลวัฒโนสถ Cancer Hospital

สามารถคลิกที่นี่เพื่อทำนัดหมายได้ด้วยตนเอง

แพ็กเกจตรวจคัดกรองโรคมะเร็ง

แพ็กเกจตรวจคัดกรองโรคมะเร็ง ราคาเริ่มต้นที่ 6,500 บาท

ดูราคาแพ็กเกจตรวจคัดกรองโรคมะเร็งคลิกที่นี่

สอบถามเพิ่มเติมที่

ศูนย์มะเร็งเฉพาะโรค โรงพยาบาลวัฒโนสถ Cancer Hospital

โทร. 0 2755 1188 (สายด่วนมะเร็ง 8:00 น. – 20:00 น.)
หรือ โทร. 0 2310 3000
หรือ โทร. 1719

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคมะเร็งปอด

การตรวจเอกซเรย์ปอดปกติสามารถยืนยันได้หรือไม่ว่าไม่ได้เป็นมะเร็งปอด

ไม่สามารถยืนยันได้ เอกเรย์ปอดแบบปกติมีความละเอียดไม่เพียงพอที่จะตรวจพบจุดหรือก้อนมะเร็งขนาดเล็กในระยะเริ่มต้นได้ การตรวจด้วยเอกเรย์คอมพิวเตอร์ช่องอกแบบรังสีต่ำ (low-dose CT chest) จึงได้ผลที่ถูกต้องและแม่นยำกว่าในการตรวจหามะเร็งปอดระยะแรก

การตรวจเจอจุดหรือก้อนที่ปอด หมายความว่าเป็นมะเร็งหรือไม่?

อาจไม่ได้หมายความว่าจะเป็นมะเร็งปอดเพียงอย่างเดียว จุดหรือก้อนที่ปอดสามารถเป็นได้ทั้งการอักเสบ การติดเชื้อ เนื้องอกที่ไม่ได้เป็นมะเร็ง หรือมะเร็งปอดได้ การวินิจฉัยจะต้องอาศัยการดูลักษณะของรอยโรค เปรียบเทียบภาพ สอบถามประวัติและความเสี่ยง จำเป็นต้องได้รับคำปรึกษาจากแพทย์เฉพาะทางที่รักษาเกี่ยวกับทางด้านมะเร็งปอดโดยตรง เพื่อให้ได้รับการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาอย่างถูกต้อง

สามารถตรวจคัดกรองมะเร็งปอดด้วยเอกเรย์คอมพิวเตอร์ช่องอกรังสีต่ำ (low-dose CT chest – LDCT) ได้ที่ไหนบ้าง?

สามารถทำได้ทุกที่ ทั้งนี้ควรมีรังสีแพทย์ รวมถึงแพทย์เฉพาะทางที่มีประสบการณ์และชำนาญในการอ่านและแปลผล ถึงจะสามารถให้การวินิจฉัยและแนวทางการสืบค้นเพิ่มเติมหรือรักษาต่อไปได้ดี

การสูบบุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มความเสี่ยงในการเป็นมะเร็งปอดหรือไม่?

บุหรี่ไฟฟ้า (Electronic Cigarettes, E – Cigarettes) นั้นมีส่วนประกอบหลักคือ นิโคติน และผสมด้วยตัวทำละลาย (Propylene Glycol) กลิ่น และรสต่าง มีจุดประสงค์คือ ลดการใช้บุหรี่ที่มีส่วนผสมของสารพิษคือ สารหนู (Arsenic) ตะกั่ว (Lead) และอื่น ๆ อีกมากมาย ปัจจุบันยังไม่มีการศึกษาโดยตรงที่ทดสอบการเกิดมะเร็งปอดกับ E – Cigarettes แต่มีการศึกษาว่าการใช้ E – Cigarettes ก่อให้เกิดการอักเสบกับทางเดินหายใจได้ ถึงแม้ว่าเมื่อเทียบกับบุหรี่แล้วน้อยกว่ามาก อย่างไรก็ตามมีความกังวลสำหรับการที่ E – Cigarettes มีผลเสียต่อสุขภาพน้อยกว่า ทำให้ประชากรวัยรุ่นตัดสินใจลองใช้ได้ง่ายขึ้นและนำไปสู่การใช้สารเสพติดอื่นในอนาคต แนะนำว่าควรหลีกเลี่ยงเพื่อลดโอกาสการเกิดโรคปอดชนิดอื่นๆ

โรคมะเร็งปอดรักษาหายไหมและอยู่ได้นานแค่ไหน.

ขึ้นอยู่กับระยะที่ตรวจพบ หากตรวจพบตั้งแต่ระยะแรก การรักษามักได้ผลดีและมีโอกาสหายขาดสูง ส่วนในกรณีที่ตรวจพบว่าเป็นมะเร็งระยะลุกลาม แพทย์จะมุ่งเน้นการรักษาเพื่อควบคุมโรคและประคับประคองอาการเพื่อให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น และมีอายุยืนยาวที่สุด

ที่มา : 

• Lam DC, Liam CK, Andarini S, Park S, Tan DSW, Singh N, Jang SH, Vardhanabhuti V, Ramos AB, Nakayama T, Nhung NV, Ashizawa K, Chang YC, Tscheikuna J, Van CC, Chan WY, Lai YH, Yang PC. Lung Cancer Screening in Asia: An Expert Consensus Report. J Thorac Oncol. 2023 Oct;18(10):1303-1322. doi: 10.1016/j.jtho.2023.06.014. Epub 2023 Jun 28. PMID: 37390982.
• Wolf AMD,  Oeffinger KC,  Shih TY-C, et al. Screening for lung cancer: 2023 guideline update from the American Cancer Society. CA Cancer J Clin. 2024;74(1):50-81. doi:10.3322/caac.21811
• Wood DE, Kazerooni EA, Aberle DR, Argento C, Baines J, Boer B, Brown LM, Donington J, Eapen GA, Ferguson JS, Hou L, Klippenstein D, Kolansky AS, Kumar R, Leard LE, Leung ANC, Mazzone P, Merritt RE, Norris K, Onaitis M, Pipavath S, Puri V, Raz D, Reddy C, Reid ME, Sandler KL, Sands J, Schabath MB, Sears CR, Studts JL, Tanoue L, Thacker AL, Tong BC, Travis WD, Wei B, Westover K, McCullough B, Ramakrishnan S. NCCN Guidelines® Insights: Lung Cancer Screening, Version 1.2025. J Natl Compr Canc Netw. 2025 Jan;23(1):e250002. doi: 10.6004/jnccn.2025.0002. PMID: 39819601.
• Riely GJ, Wood DE, Aisner DL, Loo BW Jr, Axtell AL, Bauman JR, et al. Non–Small Cell Lung Cancer, Version 4.2026, NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology. J Natl Compr Canc Netw. 2026;24(4):e260017. doi:10.6004/jnccn.2026.0017.