โรงพยาบาลกรุงเทพ
Caret Right
Search
CTA Curve
ค้นหาแพทย์ icon
ค้นหาแพทย์
ทำนัด icon
ทำนัด
ติดต่อ icon
ติดต่อ
โทร 1719
Menu
  • เลือกโรงพยาบาล

  • Language & Currency

Doctor not found
Doctor not found
Doctor not found
Doctor not found
โรงพยาบาลกรุงเทพ
ติดตามข่าวสาร
ดูแผนที่ Google Maps
    นโยบายความเป็นส่วนตัว

    |

    นโยบาย Cookie

    Copyright © 2026 Bangkok Hospital. All right reserved


    เครือข่ายโรงพยาบาลกรุงเทพ
    MEMBER OFBDMS logo
    CHAT

    8 วิธีจัดการความเครียดสะสมด้วยตนเอง ปรับสมดุลกายใจให้สมวัย

    6 นาทีในการอ่าน
    ข้อมูลโดย
    นพ. กีรติกร ว่องไววาณิชย์
    นพ. กีรติกร ว่องไววาณิชย์

    โรงพยาบาลกรุงเทพอินเตอร์ฯ เพื่อสมองและกระดูก

    อัปเดตเมื่อ: 02 ต.ค. 2569
    Dr. Kiratikorn Vongvaivanich
    นพ. กีรติกร ว่องไววาณิชย์
    โรงพยาบาลกรุงเทพอินเตอร์ฯ เพื่อสมองและกระดูก
    แพ็กเกจแนะนำ
    การตรวจอัลตราซาวนด์หลอดเลือดคอที่ไปเลี้ยงสมอง Carotid Doppler Ultrasound
    การตรวจอัลตราซาวนด์หลอดเลือดคอที่ไปเลี้ยงสมอง Carotid Doppler Ultrasound
    8 วิธีจัดการความเครียดสะสมด้วยตนเอง ปรับสมดุลกายใจให้สมวัย
    โรงพยาบาลกรุงเทพอินเตอร์ฯ เพื่อสมองและกระดูก
    อัปเดตเมื่อ: 02 ต.ค. 2569

    การรู้วิธีจัดการความเครียดอย่างถูกวิธี เป็นหนึ่งในเรื่องสำคัญของคนยุคนี้ เพราะในชีวิตที่เต็มไปด้วยความเร่งรีบและการแข่งขัน หลายคนต้องเผชิญกับภาวะกดดันจนเกิดปฏิกิริยาตอบสนองทางอารมณ์ในแง่ลบโดยไม่รู้ตัว ซึ่งความเครียดที่เกิดขึ้นนี้ จะค่อย ๆ เข้าทำลายสมดุลของระบบประสาท และสภาพจิตใจอย่างช้า ๆ หากปล่อยปละละเลยโดยไม่แก้ไข ปัญหาอารมณ์เหล่านี้ก็อาจลุกลามจนกลายเป็นโรคเรื้อรังที่ทำลายสุขภาพกายและใจในระยะยาวได้

    เช็กสัญญาณเตือนภาวะเครียดสะสม ส่งผลกระทบต่อร่างกายอย่างไร

    เช็กสัญญาณเตือนภาวะเครียดสะสม

    เมื่อร่างกายต้องเผชิญกับภาวะเครียด จะเกิดการทำงานของระบบ HPA axis (Hypothalamic-Pituiary-Adreanal axis) ซึ่งเป็นระบบสื่อสารระหว่างสมองและต่อมหมวกไต ระบบประสาทจะสั่งการให้หลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol) จากต่อมหมวกไตในปริมาณมาก เมื่อเกิดความเครียดเรื้อรังสะสม ฮอร์โมนคอร์ติซอลจะมีระดับสูงค้างเป็นเวลานาน จะส่งผลกระทบให้ระบบการทำงานภายในแปรปรวน และแสดงออกผ่านสัญญาณเตือนที่ชัดเจน หากคุณเริ่มมีพฤติกรรมหรืออาการร่วมเหล่านี้สะสมต่อเนื่อง ย่อมเป็นสิ่งบ่งชี้ว่าร่างกายกำลังได้รับความเสียหายจากความเครียดโดยไม่รู้ตัว ซึ่งสามารถสังเกตอาการได้ ดังนี้

    • อาการทางระบบประสาท: 
      • สมองส่วนหน้าทำงานผิดปกติ ทำให้การตัดสินใจและสมาธิแย่ลง 
      • สมองส่วนความจำฝ่อเหี่ยว จากสาร BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor) ที่ลดลง ทำให้มีปัญหาความจำระยะสั้น 
      • สมองส่วน amygdala ที่เกี่ยวกับอารมณ์ เกิดการทำงานที่มากขึ้น ทำให้วิตกกังวล อารมณ์แปรปรวนง่าย หงุดหงิดง่าย 
      • อาจทำให้เกิดปวดหัวไมเกรน หรือ ปวดหัวจากกล้ามเนื้อตึงตัว (tension type headache) ได้ง่ายขึ้น
      • เกิดภาวะนอนไม่หลับ หลับ ๆ ตื่น ๆ จนร่างกายอ่อนเพลีย
    • อาการทางระบบหัวใจและหลอดเลือด: 
      • ระบบประสาท sympathetic ทำงานหนัก มีอาการใจสั่นง่าย หัวใจเต้นเร็ว 
      • ความดันโลหิตสูงขึ้นชั่วคราว 
      • ระยะยาวอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจและหลอดเลือสมอง (stroke)
    • อาการทางระบบทางเดินอาหาร: สมองและลำไส้เชื่อมโยงกันด้วย gut brain axis 
      • เกิดลำไส้ทำงานแปรปรวน มีปัญหาในระบบการย่อยอาหาร ท้องอืด ท้องผูก หรือท้องเสียโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
    • ระบบภูมิคุ้มกัน: เกิดภาวะอักเสบระดับต่ำเรื้อรัง (chronic low grade inflammation) ทำให้ติดเชื้อง่ายขึ้น และอาจกระตุ้นอาการของโรคแพ้ภูมิตนเอง (autoimmune diseases)
    • ระบบต่อมไร้ท่อ: อาจทำให้เกิดภาวะดื้ออินซูลิน เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเบาหวาน
    • การเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์และจิตใจ: อารมณ์แปรปรวนง่าย หงุดหงิด วิตกกังวล รู้สึกกดดัน ซึมเศร้า ไม่มีสมาธิในการทำงาน และร้องไห้ง่าย บางรายมีพฤติกรรมเบื่ออาหารหรือรับประทานอาหารที่มีน้ำตาลมากเกินไป

    วิธีจัดการความเครียดง่าย ๆ

    การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและหันมาใส่ใจดูแลสภาพอารมณ์ของตนเอง ถือเป็นสิ่งสำคัญในการฟื้นฟูระบบประสาทและสมอง โดยเฉพาะระบบระสาท parasympathetic  เพื่อไปลดการทำงานของ HPA axis หากคุณเริ่มรู้สึกมีปัญหาทางอารมณ์หรือมีอาการอ่อนเพลียสะสม การนำวิธีจัดการความเครียดด้วยตนเองทั้ง 8 แนวทางปฏิบัติหลักนี้ไปปรับใช้อย่างสม่ำเสมอ จะช่วยปรับสภาวะจิตใจและร่างกายให้กลับมาดีขึ้นได้

    1. ออกกำลังกายคลายเครียด ปลุกฮอร์โมนแห่งความสุขให้ทำงาน

    เมื่อใดก็ตามที่รู้สึกเครียด ฮอร์โมนคอร์ติซอลจะหลั่งออกมาในระดับสูง สามารถแก้ไขได้โดยการออกกำลังกาย การได้ออกจากโต๊ะทำงานไปยืดเส้นสายหรือเดินปกติสัก 10 นาที เพื่อหันเหความสนใจไปในทางบวกก็สามารถช่วยผ่อนคลายจิตใจได้ดี แต่หากมีเวลาหลังเลิกงานควรออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอ (moderate intensity cario) อย่างน้อยวันละ 30 นาที ประมาณ 5 วันต่อสัปดาห์ เพื่อกระตุ้นการหลัง BDNF ทำให้สมองฟื้นตัว รวมทั้งเกิดการหลั่งฮอร์โมนแห่งความสุข (Endophrine) ซึ่งมีส่วนช่วยผ่อนคลายความเครียดและส่งเสริมสุขภาพโดยรวม

    2. นั่งสมาธิและฝึกลมหายใจเข้าออก ตัดวงจรความคิดวนเวียน

    หากรู้สึกวิตกกังวลมากเกินไป มักจะมีก้อนความคิดบางอย่างวิ่งวนอยู่ในหัวตลอดเวลา ส่งผลให้ต้องคิดซ้ำไปซ้ำมาและเกิดความทุกข์ใจ การทำสมาธิแบบเจริญสติ (minfulness-based stress reduction) ฝึกลมหายใจ โดยกำหนดลมหายใจเข้าออก (box breathing) เพื่อกระตุ้นระบบประสาท parasympathetic ช่วยปรับสภาพจิตใจให้สงบลง ทำให้หัวใจเต้นช้าลง ความดันโลหิตลดลง และลดการหลั่งฮอร์โมนความเครียดได้ 

    3. จัดสรรเวลาชีวิตสร้างสมดุลงาน แยกเวลาส่วนตัวให้ชัดเจน

    การจัดสรรเวลาการทำงานและการใช้ชีวิตส่วนตัวให้มีความสมดุล ถือเป็นสิ่งสำคัญที่คนทำงานยุคนี้ต้องใส่ใจ นอกเหนือจากการช่วยให้ชีวิตส่วนตัวดีขึ้นแล้ว ยังเป็นวิธีจัดการความเครียดที่ช่วยป้องกันไม่ให้นำความกดดันจากงานไปส่งต่อให้กับคนในครอบครัว โดยกำหนดเวลาทำงานให้ชัดเจน หลังจากนั้นควรหยุดคิดเรื่องงาน ไม่นำงานไปทำในขณะที่ใช้เวลาพักผ่อน และให้เวลาโฟกัสกับการนอนหลับให้เพียงพอ 

    การนอนหลับเป็นช่วงเวลาที่สมองได้ทำความสะอาดตัวเองผ่านระบบ glyphatic system ควรนอนหลับให้ได้ 7-8 ชั่วโมงต่อวัน และนอนให้เป็นเวลา

    4. ผ่อนคลายสมองด้วยการดูหนังฟังเพลง ทำกิจกรรมที่ชื่นชอบ

    ผ่อนคลายสมองด้วยการดูหนังฟังเพลง

    แม้ว่าจะยังไม่สามารถแก้ไขต้นตอของปัญหาหรือเรื่องเครียดต่าง ๆ ได้ในทันที แต่การนำตัวเองออกมาจากสถานการณ์กดดันเหล่านั้นสักพักถือเป็นเรื่องที่ดี การเลือกทำตามใจตัวเองบ้าง เช่น การนอนดูภาพยนตร์ ฟังเพลงสบาย ๆ หรือออกไปทำกิจกรรมงานอดิเรกที่ชื่นชอบ นอกจากการนั่งจมอยู่กับความวิตกกังวล เป็นวิธีจัดการความเครียดที่ช่วยให้สมองปลอดโปร่ง และผ่อนคลายความเหนื่อยล้าได้เป็นอย่างดี

    5. ปรับเปลี่ยนมุมมองความคิด ฝึกคิดเชิงบวกในการพิจารณาปัญหา

    ในทางวิทยาศาสตร์พบว่าความคิดมีความสัมพันธ์กับสมองโดยตรง เมื่อคิดอย่างหนึ่งสมองก็จะตอบสนองไปตามนั้น หากกำลังตกอยู่ในภาวะเครียดเรื่องงาน สุขภาพ หรือเพื่อนร่วมงาน วิธีจัดการความเครียดคือการปรับเปลี่ยนมุมมองต่อปัญหา โดยลองเอาตัวเองออกมายืนเป็นคนภายนอกดูบ้าง อาจทำให้มองเห็นสาเหตุและวิธีแก้ไขได้ง่ายขึ้น การยอมรับข้อบกพร่องที่เกิดขึ้น และฝึกคิดเชิงบวกจะช่วยป้องกันจิตใจจากความทุกข์ใจได้เร็วขึ้น

    6. ปรับเปลี่ยนสภาพแวดล้อมรอบตัว จัดโต๊ะทำงานและบ้านใหม่

    สภาพแวดล้อมที่จำเจและขาดความเป็นระเบียบสามารถกระตุ้นให้สมองเกิดความอึดอัดและตึงเครียดสะสมได้โดยไม่รู้ตัว การปรับเปลี่ยนสภาพแวดล้อมทางกายภาพรอบตัว เช่น การจัดโต๊ะทำงานใหม่ จัดห้องนอนให้โปร่งสบาย หรือการทำความสะอาดบ้านเพื่อเปลี่ยนภูมิทัศน์ จึงเป็นวิธีจัดการความเครียดที่ช่วยลดความเบื่อหน่าย ช่วยสร้างบรรยากาศที่ผ่อนคลาย และกระตุ้นความรู้สึกสดชื่นในการดำเนินชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น

    7. ออกไปพบปะผู้คน พูดคุยระบายความในใจกับคนที่ไว้วางใจ

    การเก็บความวิตกกังวลและความทุกข์ใจเอาไว้เพียงลำพัง จะยิ่งเพิ่มแรงกดดันทางความรู้สึกให้รุนแรงยิ่งขึ้น วิธีจัดการความเครียดที่ดีคือการออกไปพบปะผู้คน ไปพูดคุย หรือใช้เวลาร่วมกับสมาชิกในครอบครัวและเพื่อนให้มากขึ้น เพราะการได้ระบายความในใจและปรึกษาปัญหาที่เกิดขึ้นกับคนที่ไว้วางใจ จะช่วยแบ่งเบาความหนักอึ้งในจิตใจ และช่วยผ่อนคลายจิตใจให้มีความเครียดน้อยลงได้

    8. รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ควบคู่กับการนอนหลับเต็มอิ่ม

    เมื่อพยายามดูแลสุขภาพจิตใจแล้ว ก็ต้องไม่ลืมดูแลสุขภาพกายควบคู่กันไปด้วย ควรหันมาใส่ใจเรื่องอาหารที่มีประโยชน์ครบถ้วนตามหลักโภชนาการร่วมด้วย โดยลดการรับประทานอาหารที่มีน้ำตาลมากเกินไป และให้ความสำคัญกับการนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอในแต่ละวัน ซึ่งถือเป็นวิธีจัดการความเครียดที่หลายคนไม่คิดว่าเกี่ยวข้องกัน แต่จริง ๆ แล้วช่วยบรรเทาความเหนื่อยล้าได้ และยังช่วยให้ร่างกายปรับสมดุลทางอารมณ์ให้แจ่มใสขึ้น

    แพทย์ผู้ชำนาญการด้านการรักษาและฟื้นฟูภาวะเครียดสะสม

    นพ. กีรติกร ว่องไววาณิชย์ แพทย์เฉพาะทางด้านโรคปวดศีรษะและไมเกรน
    ศูนย์สมองและระบบประสาท รพ.กรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล 

    รักษาอาการเครียดและปวดศีรษะ ที่ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลกรุงเทพ

    หากคุณได้พยายามปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และทำตามวิธีจัดการความเครียดด้วยตนเองแล้ว แต่ยังคงมีอาการเครียดตลอดเวลา อารมณ์แปรปรวน หรือปวดหัวร่วมด้วยจนส่งผลกระทบต่อการทำงาน และการใช้ชีวิตประจำวัน การเข้ารับการตรวจวินิจฉัยทางการแพทย์คือสิ่งจำเป็น ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลกรุงเทพ พร้อมด้วยทีมแพทย์สหสาขาเฉพาะทาง ทั้งอายุรแพทย์ประสาทวิทยาและศัลยแพทย์ระบบประสาท ที่พร้อมประสานความร่วมมือในการตรวจค้นหาสาเหตุของภาวะสุขภาพอย่างละเอียด เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการวางแผนรักษา และดูแลจัดการความเครียด

    สรุปบทความ

    ความเครียดสะสมไม่ใช่เพียงแค่เรื่องของอารมณ์ชั่วคราวที่ปล่อยทิ้งไว้แล้วจะดีขึ้นเอง แต่มันคือภัยเงียบเรื้อรังที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบประสาทและอวัยวะภายในร่างกาย การเรียนรู้วิธีจัดการความเครียดด้วยตนเองทั้ง 8 วิธี ตั้งแต่การออกกำลังกาย การทำสมาธิฝึกลมหายใจ ไปจนถึงการจัดสรรเวลาชีวิต จะช่วยปรับสมดุลกายใจให้แข็งแรงอยู่เสมอ และหากอาการเหล่านั้นเริ่มรุนแรงจนเกิดอาการนอนไม่หลับเรื้อรัง การเข้าพบแพทย์เพื่อตรวจเช็กภาวะสมดุลทางสมอง จึงเป็นสิ่งที่ไม่ควรละเลยเพื่อสุขภาพที่ดี

    คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับภาวะความเครียด

    1. สัญญาณเตือนของภาวะเครียดสะสม ที่ส่งผลต่อร่างกายมีอะไรบ้าง

    ผู้ป่วยมักมีอาการกล้ามเนื้อคอบ่าไหล่หดเกร็ง ปวดหัว ไมเกรน มีปัญหาในระบบย่อยอาหาร เช่น ท้องผูก ท้องเสีย หัวใจเต้นเร็ว อ่อนล้าเรื้อรัง และเผชิญภาวะนอนไม่หลับหรือหลับยากผิดปกติจากเดิม

    2. การฝึกลมหายใจเข้า-ออก ช่วยเรื่องความเครียดอย่างไร

    การฝึกลมหายใจอย่างช้า ๆ ช่วยลดอัตราการเต้นของชีพจรและทำให้หัวใจเต้นช้าลง เป็นการดึงความสนใจออกจากเรื่องวิตกกังวล ทำให้สมองผ่อนคลายและลดภาวะตื่นตระหนกของระบบประสาทอัตโนมัติ

    3. หากใช้วิธีจัดการความเครียดแล้วไม่ดีขึ้น ควรทำอย่างไร

    หากปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้นใน 2 – 3 สัปดาห์ หรือมีอารมณ์แปรปรวนรุนแรงจนนอนไม่หลับ ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทางด้านสมองและระบบประสาทหรือจิตแพทย์เพื่อเข้ารับตรวจวินิจฉัยโดยเร็ว

    4. สารอาหารประเภทใดที่ช่วยบรรเทาความเครียดได้บ้าง

    การรับประทานอาหารที่มีส่วนช่วยในการทำงานของระบบประสาทและสมองสามารถช่วยลดความเครียดได้ เช่น อาหารที่มีกรดไขมันโอเมก้า-3 (ปลาทะเล) อาหารที่อุดมด้วยวิตามินบี (ธัญพืชไม่ขัดสี ไข่) และกล้วยหรือดาร์กช็อกโกแลต ซึ่งมีส่วนช่วยกระตุ้นการหลั่งสารเซโรโทนินที่ทำให้รู้สึกผ่อนคลาย

    5. ความเครียดสะสมส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายอย่างไร

    เมื่อเกิดความเครียดเรื้อรัง ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอลออกมาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งฮอร์โมนนี้มีฤทธิ์กดการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้เม็ดเลือดขาวทำงานได้ลดลง ส่งผลให้ร่างกายอ่อนแอ ติดเชื้อง่าย เจ็บป่วยบ่อย และแผลหายช้ากว่าปกติ

    ข้อมูลโดย

    Doctor Image

    นพ. กีรติกร ว่องไววาณิชย์

    ประสาทวิทยา

    นพ. กีรติกร ว่องไววาณิชย์

    ประสาทวิทยา

    Doctor profileDoctor profile

    สอบถามเพิ่มเติมที่

    ศูนย์สมองและระบบประสาท

    ชั้น 1 และชั้น 2 โรงพยาบาลกรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล

    ทุกวัน
    จันทร์ - ศุกร์ 07:00 - 19:00 น.
    เสาร์ - อาทิตย์ 07:00 - 16.00 น.

    0 2310 3011

    1719

    [email protected]

    ประหยัดเวลาค้นหาแพทย์ด้วยตัวเอง

    ให้ AI ช่วยประเมินอาการและแนะนำแพทย์ที่เหมาะสม

    AI เลือกแพทย์ให้

    เลือกปรึกษากับแพทย์เฉพาะทาง

    ดูแพทย์ทั้งหมด

    แพ็กเกจและโปรโมชั่น

    การตรวจอัลตราซาวนด์หลอดเลือดคอที่ไปเลี้ยงสมอง Carotid Doppler Ultrasoundการตรวจอัลตราซาวนด์หลอดเลือดคอที่ไปเลี้ยงสมอง Carotid Doppler Ultrasound
    การตรวจอัลตราซาวนด์หลอดเลือดคอที่ไปเลี้ยงสมอง Carotid Doppler Ultrasound

    4,700 บาท

    5,290 บาท

    รายละเอียด
    แพ็กเกจตรวจความเสี่ยงอัลไซเมอร์แพ็กเกจตรวจความเสี่ยงอัลไซเมอร์
    แพ็กเกจตรวจความเสี่ยงอัลไซเมอร์

    38,100 บาท

    41,970 บาท

    รายละเอียด
    แพ็กเกจตรวจสุขภาพสมอง Stop Strokeแพ็กเกจตรวจสุขภาพสมอง Stop Stroke
    แพ็กเกจตรวจสุขภาพสมอง Stop Stroke

    29,000 บาท

    43,055 บาท

    รายละเอียด
    ดูแพ็กเกจอื่น ๆ

    ข้อมูลสุขภาพ

    ดูข้อมูลสุขภาพอื่น ๆ