หากเคยรู้สึกปวดกระบอกตาข้างเดียวอย่างรุนแรงจนอยู่เฉยไม่ได้ในช่วงเวลาเดิม ๆ ซ้ำ ๆ ทุกวันอาจไม่ได้เป็นแค่ไมเกรน แต่เป็นสัญญาณของโรคปวดศีรษะคลัสเตอร์ (Cluster Headache) หนึ่งในโรคปวดศีรษะที่ปวดมากที่สุด หรือมีอีกชื่อหนึ่งว่า Suicidal Headache ปวดหัวจนแทบไม่อยากมีชีวิต
โรคปวดศีรษะคลัสเตอร์คืออะไร
โรคปวดศีรษะคลัสเตอร์ (Cluster Headache) คือ ความผิดปกติของระบบประสาทที่ทำให้เกิดอาการปวดศีรษะอย่างรุนแรงข้างเดียว โดยมักจะปวดเป็นชุด ๆ (Cluster) ในช่วงเวลาใดช่วงเวลาหนึ่งของปี เช่น ปวดทุกวันต่อเนื่องกันหลายสัปดาห์ไปจนถึง 3 เดือน แล้วหายเงียบไปนานเป็นปีก่อนจะกลับมาเป็นใหม่
โรคปวดศีรษะคลัสเตอร์พบได้บ่อยแค่ไหน
โรคปวดศีรษะคลัสเตอร์ (Cluster Headache) พบในผู้ชายมากกว่าผู้หญิงประมาณ 3 เท่า และมักเริ่มมีอาการในช่วงอายุ 20 – 40 ปี
โรคปวดศีรษะคลัสเตอร์เกิดจากอะไร
ในทางการแพทย์ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของโรคปวดศีรษะคลัสเตอร์ แต่เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับการทำงานที่ผิดปกติของสมองส่วนไฮโปทาลามัส (Hypothalamus) ซึ่งควบคุมนาฬิกาชีวิตของร่างกาย โดยปัจจัยกระตุ้นปวดศีรษะคลัสเตอร์ที่ควรระวัง คือ การดื่มแอลกอฮอล์, การสูบบุหรี่, กลิ่นฉุน, อากาศร้อนจัด, ความเครียด เป็นต้น
โรคปวดศีรษะคลัสเตอร์อาการเป็นอย่างไร
- ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน
- ปวดกระบอกตา เบ้าตา หลังลูกตา ขมับ หน้าผากเพียงข้างเดียว
- ตาแดง น้ำตาไหล เปลือกตาตก บวม
- คัดจมูก น้ำมูกไหล กระสับกระส่าย
- เหงื่อออกที่หน้าผากหรือใบหน้า
โรคปวดศีรษะคลัสเตอร์ต่างจากปวดศีรษะไมเกรนอย่างไร
หลายคนมักเข้าใจผิดว่าเป็นโรคไมเกรนจึงไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง ซึ่งโรคปวดศีรษะคลัสเตอร์ (Cluster Headache) ต่างจากโรคปวดศีรษะไมเกรน (Migraine) ดังนี้
|
โรคปวดศีรษะคลัสเตอร์ (Cluster Headache) |
โรคปวดศีรษะไมเกรน (Migraine) |
|
ปวดศีรษะรุนแรงแต่ไม่นาน หายได้ภายใน 3 ชั่วโมง |
ปวดตุบ ๆ ปวดศีรษะข้างใดข้างหนึ่งนานถึง 3 วัน |
|
ปวดกระบอกตา เบ้าตา หลังลูกตา ขมับ หน้าผากเพียงข้างเดียวเสมอ |
ปวดหัวข้างเดียว อาจสลับข้างซ้ายหรือข้างขวา แต่มักเป็นทีละข้าง |
|
อาการทางระบบประสาทอัตโนมัติเด่นชัดขณะปวด มีอาการข้างเดียวกับที่ปวด ได้แก่ ตาแดง น้ำตาไหล เปลือกตาตก บวม คัดจมูก น้ำมูกไหล กระสับกระส่าย |
พบอาการทางระบบประสาทอัตโนมัติเล็กน้อย อาจมีอาการเตือน (Aura) ก่อนปวด เช่น เห็นแสงระยิบระยับ เส้นซิกแซก เห็นภาพเบลอ เป็นต้น |
|
ผู้ป่วยมักอยู่เฉยไม่ได้ ต้องเดินไปมาหรือโยก |
ผู้ป่วยอยากนอนนิ่ง ๆ ในที่มืดและเงียบ |
|
วงจรความปวดเป็นแบบตรงต่อเวลา (Alarm Clock Headache) มักปวดเวลาเดิมทุกวัน เช่น หลังหลับ 1 – 2 ชั่วโมง หรือช่วงเช้ามืด แต่ละครั้งนานประมาณ 15 นาที – 3 ชั่วโมง อาจเกิดขึ้นได้ตั้งแต่ 1 ครั้งจนถึง 8 ครั้งต่อวัน และอาจนานเป็นเดือนหรือเป็นปีตามความรุนแรง |
วงจรความปวด (The migraine phases) แบ่งเป็นระยะก่อนปวด (Prodrome) 1 – 2 วัน ระยะเตือนนำ (Aura) ก่อนปวด 5 – 60 นาที ระยะปวดหัวไมเกรน (Headache) ตั้งแต่ 4 – 72 ชั่วโมง ระยะหลังปวด (Postdrome) อาจอ่อนเพลีย หมดแรง หายได้เองใน 48 ชั่วโมง |
แนวทางการรักษาโรคปวดศีรษะคลัสเตอร์
- การรักษาช่วงเฉียบพลัน (Acute Treatment) เมื่อมีอาการปวดเกิดขึ้น แพทย์จะทำการรักษาโดยมีเป้าหมายคือหยุดความทรมานให้เร็วที่สุด ได้แก่
- การดมออกซิเจน 100% (High Flow Oxygen 12 – 15 L/Minute) ผ่านหน้ากากแบบ Non – Rebreathing Mask ช่วยให้หายปวดได้มากถึง 80%
- ยากลุ่ม Triptans (Sumatriptan) ชนิดฉีดหรือพ่นจมูกเพื่อยับยั้งความปวด
- การตัดวงจรปวดช่วงเปลี่ยนผ่าน (Transitional Therapy) เนื่องจากยาป้องกันหลักต้องใช้เวลาออกฤทธิ์ ดังนั้นจึงต้องมีการใช้ยาเพื่อหยุดอาการปวดในระหว่างนั้น ได้แก่
- Corticosteroids การกินสเตียรอยด์ขนาดสูงในช่วงสั้น ๆ เพื่อหยุดวงจรความปวด
- Greater Occipital Nerve Block (GON Block) การฉีดยาชาผสมสเตียรอยด์ไปที่เส้นประสาทท้ายทอยข้างที่ปวด ซึ่งช่วยลดความถี่และความรุนแรงได้อย่างรวดเร็ว
ป้องกันอาการปวดระยะยาวได้อย่างไร
การป้องกันอาการปวดระยะยาว (Preventive Therapy) เช่น Verapamil, Topiramate, Melatonin, Lithium รวมถึงยาที่ยับยั้งสาร CGRP (Galcanezumab ขนาด 240 – 300 mg) ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง ซึ่งสามารถช่วยลดจำนวนครั้งของการปวดในกลุ่มที่เป็นครั้งคราว (Episodic Cluster Headache) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
แม้โรคปวดศีรษะคลัสเตอร์จะไม่อันตรายถึงชีวิต แต่บั่นทอนคุณภาพชีวิต หากมีอาการปวดหัวข้างเดียวรุนแรงพร้อมน้ำตาไหลหรือคัดจมูก ไม่ควรซื้อยารับประทานเอง ควรไปพบแพทย์เฉพาะทางสมองและระบบประสาทเพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้อง ช่วยให้กลับมาใช้ชีวิตได้เป็นปกติและมีคุณภาพชีวิตที่ดี
แพทย์ผู้ชำนาญด้านการรักษาโรคปวดศีรษะคลัสเตอร์ (Cluster Headache)
นพ.กีรติกร ว่องไววาณิชย์ อายุรแพทย์สมองและระบบประสาท ชำนาญด้านรักษาโรคปวดศีรษะและไมเกรน โรงพยาบาลกรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล โรงพยาบาลเพื่อสมองและกระดูก
สามารถคลิกที่นี่เพื่อทำนัดหมายได้ด้วยตนเอง
โรงพยาบาลที่ชำนาญด้านการรักษาโรคปวดศีรษะคลัสเตอร์ (Cluster Headache)
ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลกรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล โรงพยาบาลเพื่อสมองและกระดูก พร้อมให้การตรวจวินิจฉัยและดูแลรักษาโรคปวดศีรษะคลัสเตอร์ (Cluster Headache) ด้วยทีมแพทย์เฉพาะทาง รวมถึงแพทย์สหสาขาที่มีความชำนาญและเทคโนโลยีการรักษาที่ทันสมัย เพื่อให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพในทุกวัน
