หลอดเลือดสมองโป่งพองเป็นโรคที่พบได้บ่อย มักไม่มีสัญญาณเตือน กว่าจะรู้ตัวอีกทีอาการก็มักรุนแรงจนตั้งตัวไม่ทัน สิ่งสำคัญคือต้องรีบรักษาให้เร็วที่สุดก่อนสายเกินไป เพราะอันตรายร้ายแรงถึงขั้นอัมพฤกษ์ อัมพาต และเสียชีวิต
หลอดเลือดสมองโป่งพองคืออะไร
หลอดเลือดสมองโป่งพอง (Cerebral Aneurysm หรือ Brain Aneurysm) คือ ภาวะที่ผนังหลอดเลือดแดงในสมองเสื่อมลง ส่งผลให้ผนังหลอดเลือดแดงในบริเวณนั้นบางลง หากมีแรงดันจากการไหลเวียนเลือดในส่วนนั้น ผนังหลอดเลือดจะเกิดการโป่งพอง เมื่อขนาดใหญ่ขึ้น ๆ จากการรับแรงดันในหลอดเลือดจะนำไปสู่การแตกและเลือดออกบริเวณชั้นใต้เยื่อหุ้มสมอง หากมีอาการแตกของเส้นเลือด ผู้ป่วยประมาณครึ่งหนึ่งมีโอกาสเสียชีวิตเมื่อมีอาการ และผู้ป่วยที่เหลือจะต้องทำการวินิจฉัยให้ได้อย่างรวดเร็ว หากปล่อยไว้ไม่รีบรักษาโดยเร็วอาจถึงแก่ชีวิต
หลอดเลือดสมองโป่งพองเกิดจากอะไร
สำหรับหลอดเลือดในสมองโป่งพอง เกิดได้จากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งปัจจัยทางร่างกาย พฤติกรรม และสภาพแวดล้อม ดังนี้
- กรรมพันธุ์หรือมีประวัติบุคคลในครอบครัวป่วยเป็น โรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง
- ความเสื่อมของหลอดเลือดตามวัย
- ความดันโลหิตสูง
- เบาหวาน
- ประวัติอุบัติเหตุทางสมอง
- สูบบุหรี่ การใช้สารเสพติดบางชนิด
หลอดเลือดสมองโป่งพองมีอาการเป็นอย่างไร
ความน่ากลัวของหลอดเลือดสมองโป่งพองคือ ในช่วงแรกอาจไม่พบอาการเตือน หรือมีอาการปวดศีรษะที่ไม่จำเพาะเจาะจง จนกระทั่งหลอดเลือดโป่งพองมีขนาดใหญ่ไปกดเบียดเนื้อสมอง อุดหลอดเลือด เส้นเลือดแตก และมีเลือดออกที่ชั้นใต้เยื่อหุ้มสมอง ส่งผลให้มีอาการดังนี้
หลอดเลือดสมองโป่งพองใหญ่จนไปกดเบียดเนื้อสมองหรือเส้นประสาทสมอง
อาการกดเบียดขึ้นกับตำแหน่งของเนื้อสมองที่ใกล้เคียงกับตำแหน่งหลอดเลือดโป่งพอง
- ปวดศีรษะ
- หนังตาตก
- เห็นภาพซ้อน
หลอดเลือดสมองโป่งพองอุดตันหลอดเลือดส่วนปลาย
เกิดจากหลอดเลือดสมองโป่งพองขนาดใหญ่ และพบลิ่มเลือดด้านในหลุดไปอุดหลอดเลือดสมองส่วนปลาย
- ชา
- แขนขาอ่อนแรง
- ลิ้นแข็ง
- ปากเบี้ยว
หลอดเลือดสมองโป่งพองแตกและเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง
อาการกลุ่มนี้มักเป็นภาวะฉุกเฉินที่นำผู้ป่วยมาพบแพทย์
- ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน
- ปวดต้นคอเฉียบพลัน
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ชัก หมดสติ
ตรวจวินิจฉัยโรคหลอดเลือดสมองโป่งพองอย่างไร
การวินิจฉัยอย่างรวดเร็วเป็นสิ่งสำคัญ แพทย์จะประเมินและเลือกวิธีการตรวจอย่างเหมาะสม ได้แก่
- ตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) เพื่อตรวจรายละเอียดความผิดปกติของเลือดที่ออกในชั้นเยื่อหุ้มสมองและในเนื้อสมอง
- ตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าสมอง (MRI – Magnetic Resonance Imaging) วินิจฉัยความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง หลอดเลือดสมองตีบและแตก
- การตรวจหลอดเลือดที่ผิดปกติเพื่อวินิจฉัยเบื้องต้น โดยแพทย์ผู้รักษาจะเป็นผู้พิจารณาจากอาการและอาการแสดงของผู้ป่วย และทำการเลือกวิธีการตรวจอย่างเหมาะสม ได้แก่ CT-Angiogram, MRI-Angiogram และการฉีดสีเส้นเลือด
- การฉีดสีหลอดเลือดในสมอง (Cerebral Angiogram) เป็นการตรวจมาตรฐานในปัจจุบัน ซึ่งสามารถบอกถึงตำแหน่ง ขนาด และรูปร่างของหลอดเลือดแดงที่โป่งพองผิดปกติ ในปัจจุบันการตรวจชนิดนี้สามารถใช้วิเคราะห์ลักษณะ กระแสการไหลเวียนที่ผิดปกติของเลือดในหลอดเลือดแดงและสามารถใช้เป็นวิธีหนึ่งในการรักษาหลอดเลือดแดงโป่งพองได้โดยไม่ต้องผ่าตัดสมอง ทั้งนี้ขึ้นกับอาการของผู้ป่วยและตำแหน่งผิดปกติของเส้นเลือดเป็นสำคัญ
การรักษาหลอดเลือดสมองโป่งพอง
การรักษาหลอดเลือดสมองโป่งพองขึ้นกับอาการแสดงของผู้ป่วย
- หากผู้ป่วยตรวจพบหลอดเลือดแดงโป่งพองโดยบังเอิญ สามารถเข้ารับการปรึกษาแพทย์ผู้ชำนาญการเพื่อวางแผนการรักษาตั้งแต่หลอดเลือดที่โป่งแต่ยังไม่แตก เพื่อผลการรักษาที่ดีและเพื่อคุณภาพชีวิตให้ดีในระดับเดิม
- หากผู้ป่วยมาโรงพยาบาลด้วยอาการแสดงของเส้นเลือดสมองโป่งพองแตก ถือเป็นภาวะวิกฤตทางสมอง และจะต้องทำการรักษาโดยเร่งด่วน
- เข้าพักรักษาเป็นผู้ป่วยในหอผู้ป่วยวิกฤตทางสมอง
- ตรวจวินิจฉัยหาตำแหน่งของเส้นเลือดที่โป่งพองและแตกเพื่อวางแผนในการรักษา
- การให้การดูแลความเสียหายของสมองซึ่งเกิดจากเลือดที่ออก ทั้งภาวะน้ำคั่งในโพรงสมองเฉียบพลัน, อาการชัก, อาการสมองขาดเลือดจากเส้นเลือดในสมองหดเกร็ง ตามหลังการมีเลือดออก และภาวะไม่รู้สึกตัว ซึ่งสามารถนำมาถึงอันตรายแก่ชีวิตของผู้ป่วยได้
รักษาโรคหลอดเลือดสมองโป่งพองอย่างไร
วิธีการรักษาโรคหลอดเลือดสมองโป่งพองขึ้นอยู่กับตำแหน่งของการโป่งพอง อาการแสดงของผู้ป่วย อายุ ปริมาณเลือดที่ออกในสมอง ความแข็งแรงของผู้ป่วย และโรคร่วมของผู้ป่วย ซึ่งการรักษาในปัจจุบัน มี 2 วิธี
การผ่าตัดหนีบหลอดเลือดสมองโป่งพอง (Clipping Aneurysm)
ทีมประสาทศัลยแพทย์จะเป็นผู้ผ่าตัดเพื่อทำการหนีบบริเวณหลอดเลือดสมองโป่งพอง โดยความยากง่ายจะขึ้นอยู่กับขนาด รูปร่าง ตำแหน่ง และความกว้างฐานหลอดเลือดสมองโป่งพอง การรักษาด้วยวิธีนี้สามารถนำเลือดที่ออกในสมองออกและสามารถระบายน้ำที่คั่งในโพรงสมองไปในเวลาเดียวกัน รวมถึงการใช้เครื่องมือเฉพาะหนีบบริเวณของหลอดเลือดที่ผิดปกติ สามารถป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ
การรักษาผ่านสายสวนหลอดเลือด (Endovascular treatment)
แพทย์เฉพาะทางการรักษาผ่านสายสวนหลอดเลือด จะฉีดสารรังสีทึบแสงเพื่อเอกซเรย์ ก่อนจะทำการอุดหลอดเลือดโป่งพองด้วยขดลวด (Endovascular Coiling) โดยใส่สายสวนหลอดเลือดผ่านหลอดเลือดที่ขาหนีบ จากนั้นเมื่อระบุตำแหน่งหลอดเลือดสมองโป่งพองได้แล้ว แพทย์จะทำการใส่ขดลวด (Platinum Coil) ผ่านทางสายสวนหลอดเลือด เพื่อกระตุ้นให้เกิดลิ่มเลือด อุดบริเวณตำแหน่งที่โป่งพอง
ป้องกันหลอดเลือดสมองโป่งพอง
- ตรวจคัดกรองหลอดเลือดสมองโป่งพอง ด้วยการทำการตรวจด้วย คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าประเมินหลอดเลือดสมอง (MR-angiography) เนื่องจากโรคนี้ไม่มีอาการ หากยังไม่มีการแตกของหลอดเลือด
- เลี่ยงอาหารหวาน มัน เค็ม
- ควบคุมความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- งดสูบบุหรี่ ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และไม่ใช้สารเสพติด
- ตรวจสุขภาพเป็นประจำทุกปี
- หากมีโรคประจำตัวให้รับประทานยาและพบแพทย์ตามนัดหมายเสมอ
แพทย์ที่ชำนาญการรักษาโรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง
- นพ.ยอดรัก ประเสริฐ ศัลยแพทย์ระบบประสาท โรงพยาบาลเพื่อกระดูกและสมอง
- นพ.นันทศักดิ์ ทิศาวิภาต ศัลยแพทย์ระบบประสาท โรงพยาบาลเพื่อกระดูกและสมอง
- นพ.สิรรุจน์ สกุลณะมรรคา ศัลยแพทย์ระบบประสาท โรงพยาบาลเพื่อกระดูกและสมอง
- นพ.สุรเชษฐ์ ศรีแก้ว ศัลยแพทย์ระบบประสาท โรงพยาบาลเพื่อกระดูกและสมอง
โรงพยาบาลที่ชำนาญด้านการรักษาโรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง
โรงพยาบาลเพื่อสมองและกระดูกมีความพร้อมให้การดูแลรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองโป่งพองในทุกภาวะวิกฤติ ด้วยทีมแพทย์เฉพาะทางที่มากด้วยประสบการณ์และเทคโนโลยีที่ทันสมัย เพื่อคืนคุณภาพชีวิตที่ดีให้กลับมาอีกครั้ง
สรุปบทความ
โรคหลอดเลือดสมองโป่งพองเป็นภัยเงียบที่ต้องอาศัยการหมั่นสังเกตอาการและการตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ หากมีอาการปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน ควรรีบพบแพทย์ทันที การได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที โดยทีมแพทย์เฉพาะทาง จะช่วยลดความเสี่ยงจากภาวะแทรกซ้อนและเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัวกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับโรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง
1. โรคหลอดเลือดในสมองโป่งรักษาหายไหม
สามารถรักษาเพื่อป้องกันไม่ให้หลอดเลือดแตกได้ หากตรวจพบก่อนและทำการรักษาด้วยการหนีบหลอดเลือด (Clipping) หรือการใส่อุปกรณ์อุดหลอดเลือด (Coiling) ผู้ป่วยสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยยังต้องดูแลสุขภาพและควบคุมความดันโลหิตเพื่อป้องกันการเกิดหลอดเลือดโป่งพองใน
ตำแหน่งอื่นตามมา
2. ผ่าตัดโรคหลอดเลือดโป่งพองในสมองอันตรายไหม
การผ่าตัดสมองทุกชนิดมีความเสี่ยง แต่ด้วยวิวัฒนาการทางการแพทย์ ทีมประสาทศัลยแพทย์ที่มีประสบการณ์ และเครื่องมือที่ทันสมัยในปัจจุบัน ทำให้ความปลอดภัยในการผ่าตัดมีสูงขึ้นมาก ซึ่งถือเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าการปล่อยให้หลอดเลือดโป่งพองแตกเอง
3. A Com Aneurysm คืออะไร
A Com Aneurysm ย่อมาจาก Anterior Communicating Artery Aneurysm หมายถึง หลอดเลือดสมองโป่งพองที่เกิดขึ้นบริเวณหลอดเลือดแดง ที่เชื่อมต่อหลอดเลือดส่วนหน้าทั้งสองข้างของสมอง ซึ่งเป็นหนึ่งในตำแหน่งที่พบความผิดปกติของการโป่งพองได้บ่อยที่สุด
4. Ruptured Aneurysm คืออะไร
Ruptured Aneurysm คือ ภาวะที่หลอดเลือดที่โป่งพองไม่สามารถทนต่อแรงดันเลือดได้อีกต่อไปจนเกิดการปริแตก ทำให้มีเลือดออกในเยื่อหุ้มสมองชั้นกลาง ถือเป็นภาวะฉุกเฉินวิกฤตทางสมองที่ต้องได้รับการช่วยชีวิตอย่างเร่งด่วน
