ဆီးလမ်းကြောင်းကျောက်တည်ဆိုတာ ဘာလဲ?
အနီးကပ်တွေ့နိုင်တဲ့ ရောဂါဖြစ်လို့ မလျစ်လျူရှုသင့်
သင်မှာ ခါးဘက်အနား (နံဘေး) သို့မဟုတ် ခါးနာခြင်း အဆန်းမဟုတ်ဘဲ ပုံမှန်မဟုတ်သလို ခံစားနေရပါသလား?
သို့မဟုတ် သင်အခုတင် ဆီးလမ်းကြောင်းကျောက်တည်ဖြစ်ကြောင်း စစ်ဆေးအတည်ပြုပြီး၊ ဘယ်လိုကုသရမလဲဆိုတာ စဉ်းစားနေပါသလား? တစ်ခါတလေ… ဖြစ်နေတာက သင်မဟုတ်ပဲ မိသားစုဝင်တစ်ယောက်ယောက် သို့မဟုတ် နီးစပ်သူတစ်ယောက်ယောက်က ဒီရောဂါကို ရင်ဆိုင်နေရနိုင်ပါတယ်။ သင်ဘယ်လိုအခြေအနေမှာပဲရှိရှိ ဆီးလမ်းကြောင်းကျောက်တည်ရောဂါကို မှန်ကန်စွာ နားလည်ထားခြင်းက သင့်လျော်တဲ့ စောင့်ရှောက်မှုနဲ့ ကုသမှုကို ဆုံးဖြတ်နိုင်အောင်ကူညီပေးပြီး အနာဂတ်မှာ ထပ်မံကျောက်တည်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်
လူအများက ကျောက်တည်တာဟာ ရေနည်းနည်းသောက်တာတစ်ခုတည်းကြောင့်ပဲ ဖြစ်တယ်လို့ ယုံကြည်ကြတတ်ပါတယ်။ တချို့က ကျောက်တည်ပြီးရင် အားလုံးက ခွဲစိတ်ရမယ်လို့ ထင်ကြတတ်သလို၊ ဘီယာနဲ့ သံပုရာရည်သောက်ရင် ကျောက်ပျော်မယ်လို့လည်း ယုံကြည်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အမှန်တကယ်တော့ ဒီရောဂါရဲ့ အကြောင်းရင်းနဲ့ ကုသမှုလမ်းညွှန်တွေက အဲဒါထက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးပါတယ်
သတင်းကောင်းကတော့ ယနေ့ခေတ်မှာ ဆီးလမ်းကြောင်းကျောက်တည်ကို ထိရောက်စွာ ကုသနိုင်ပြီး သင့်လျော်စွာ ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုခြင်းနှင့် ကုသမှုရရှိပါက လူနာအများစုက ပုံမှန်ဘဝသို့ ပြန်လည်နေထိုင်နိုင်ပါတယ်
ဒီအခန်းမှာ ကျွန်ုပ်တို့ အခြေခံမေးခွန်းအဖြစ် “ဆီးလမ်းကြောင်းကျောက်တည်ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ်လိုဖြစ်လာတာလဲ?” ကနေ စတင်ပါမယ်
ဆီးလမ်းကြောင်းကျောက်တည်ဆိုတာ ဘာလဲ
ဆီးလမ်းကြောင်းကျောက်တည် (Urinary tract stones) ဆိုတာ ဆီးထဲမှာ ပျော်ဝင်နေတဲ့ သတ္တုဓာတ်များနှင့် အခြားပစ္စည်းများက ကြဲပြားစွာ စိမ့်ကျဲ (crystallization) ဖြစ်ပြီး ထုထည်မာကျပ်သည့် အစိုင်အခဲအုပ်စု တစ်ခုဖြစ်လာတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ ဒီပစ္စည်းတွေက အလွန်အမင်း ထူထဲတောက်ကြွလာတဲ့အခါ သေးငယ်တဲ့ ပုံဆောင်ခဲတွေက တဖြည်းဖြည်း ပေါင်းကပ်ပြီး ကြီးထွားလာကာ နောက်ဆုံးမှာ ကျောက်တုံးအဖြစ် ဖြစ်လာပါတယ်
ကျောက်တည်နိုင်တဲ့ နေရာများကတော့ အမျိုးမျိုး ရှိပါတယ်၊ ဥပမာ
- ကျောက်ကပ်
- ဆီးအိမ်ကနေ ကျောက်ကပ်သို့ ဆီးကို သယ်ပို့သောပြွန် (ureter)
- ဆီးအိမ်
- ဆီးထုတ်ပြွန် (urethra)
အထူးသဖြင့် အများဆုံးတွေ့ရတဲ့ နေရာက ကျောက်ကပ်နှင့် ureter ပါ
ကျောက်ကပ်အတွင်းရှိ ကျောက်တည်ခြင်းက အချိန်ကြာကြာ လက္ခဏာမပြနိုင်ပေမယ့် ကျောက်တုံးက ureter သို့ ဆင်းလာပြီး ဆီးစီးဆင်းမှုကို ပိတ်ဆို့သွားတဲ့အခါ ကျောက်ကပ်အတွင်း ဖိအားမြင့်တက်လာပြီး နံဘေးဘက်မှာ ဗိုက်လိမ်နာသလို နာကျင်ခြင်း ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါက ဒီရောဂါရဲ့ ထင်ရှားတဲ့ လက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်
ကျောက်တည်ခြင်း ဘယ်လိုဖြစ်လာသလဲ
ပုံမှန်အားဖြင့် ဆီးထဲရှိ သတ္တုဓာတ်တွေက ပျော်ဝင်နေနိုင်ပါတယ်။ သို့သော် ကိုယ်ခန္ဓာမှာ ရေမလုံလောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးထဲမှာ အချို့ပစ္စည်းတွေ အလွန်များလွန်းခြင်း ဖြစ်လာတဲ့အခါ ပုံဆောင်ခဲအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်ပြီး တဖြည်းဖြည်း စုပေါင်းကာ ကျောက်တုံးအဖြစ် ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်
ကိုယ်ခန္ဓာမှာ ကျောက်တည်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးနိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ ရှိနေပါတယ်၊ ဥပမာ စီထရိတ် (Citrate) ပါ။ အဲဒီပစ္စည်းလျော့ကျသွားရင် ကျောက်တည်နိုင်ခြေက တိုးလာပါတယ်
ရိုးရိုးပြောရရင် ကျောက်တည်ခြင်းဟာ “ကျောက်တည်စေတဲ့ ပစ္စည်းတွေ များလွန်းတာ” သို့မဟုတ် “ကျောက်တည်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ ပစ္စည်းတွေ နည်းလွန်းတာ” ကြောင့် ဆီးရဲ့ ညီမျှမှုကို ကိုယ်ခန္ဓာက မထိန်းထားနိုင်တော့တဲ့အခါ ဖြစ်လာတာပါ
ဆီးလမ်းကြောင်းကျောက်တည် ဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းနှင့် အန္တရာယ်အချက်များ
ကျောက်တည်ခြင်းဟာ အကြောင်းရင်းတစ်ခုတည်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ လူနေမှုပုံစံ၊ အစားအသောက်၊ နာတာရှည်ရောဂါများနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ စတဲ့ အချက်များ ပေါင်းစည်းမှုကြောင့် ဖြစ်လာတာပါ။ အချို့အချက်တွေက မပြောင်းလဲနိုင်ပေမယ့် အများစုကတော့ ကာကွယ်နိုင်ပြီး အန္တရာယ်ကိုလည်း လျှော့ချနိုင်ပါတယ်
ရေမလုံလောက်အောင် သောက်ခြင်း
ရေမလုံလောက်အောင် သောက်ခြင်းက ကျောက်တည်ဖြစ်ခြင်းအတွက် အရေးကြီးဆုံး အန္တရာယ်အချက်ပါ။ ဆီးပမာဏလျော့သွားတဲ့အခါ သတ္တုဓာတ်များနှင့် အခြားပစ္စည်းများရဲ့ ထူထဲတောက်ကြွမှုက မြင့်တက်လာပြီး ပုံဆောင်ခဲဖြစ်ကာ ကျောက်တုံးအဖြစ် စုပေါင်းရန် လွယ်ကူလာပါတယ်
ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ရာသီဥတုပူပြင်းတာကြောင့် ပြင်ပလုပ်ငန်းလုပ်သူများ၊ ပုံမှန်အားကစားလုပ်သူများ သို့မဟုတ် ချွေးထွက်များသူများအတွက် ကိုယ်ခန္ဓာရေဆုံးရှုံးမှုကို ဖြည့်ဆည်းရန် ရေကို လုံလောက်အောင် သောက်သင့်ပါတယ်
အစားအစာချဉ်ငံများ စားသုံးခြင်း
လူအများက မသိကြသေးတာက အစားအစာချဉ်ငံများ စားသုံးခြင်းဟာ ကိုယ်ခန္ဓာမှာ ဆိုဒီယမ်ပိုရတာတင်မကဘဲ ကျောက်ကပ်က ကယ်လစီယမ်ကို ဆီးမှတစ်ဆင့် ပိုမိုထုတ်လွှတ်စေတတ် ပါတယ်
ဆီးထဲက ကယ်လစီယမ်ပမာဏ မြင့်လာတဲ့အခါ အခြားပစ္စည်းတွေ နဲ့ ပေါင်းကပ်ပြီး ပုံဆောင်ခဲဖြစ်ကာ ကျောက်တည်ရန် လွယ်ကူလာပါတယ်
အစားအစာချဉ်ငံကို လျှော့ချခြင်းဟာ ကျောက်တည်ဖြစ်နိုင်ခြေကို ထိရောက်စွာ လျှော့ချနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်
တိရစ္ဆာန်အသားပရိုတိန်း အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်း
အသားနီနှင့် တိရစ္ဆာန်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ (အော်ဂန်) သည် ယူရစ်အက်စစ် အဆင့်ကို မြင့်စေပြီး ဆီးထဲရှိ Citrate ကို လျှော့စေကာ ဆီးကို ပိုမို အက်ဆစ်ဆန်လာစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျောက်တည်စေနိုင်ပါတယ်။ သင့်တော်တဲ့ ပမာဏဖြင့် စားသုံးရန်နှင့် အစားအစာကို အုပ်စု ၅ မျိုး ပြည့်စုံအောင် စားသုံးရန် အကြံပြုပါတယ်
အောက်ဆာလိတ် (oxalate) မြင့်တဲ့ အစားအစာများ
သဘာဝအတိုင်း အောက်ဆာလိတ် ပါဝင်တဲ့ အစားအစာများကို ပမာဏများများ စားသုံးပြီး ရေသောက်နည်းပါးပါက အချို့လူများတွင် ကျောက်တည်အန္တရာယ်ကို တိုးစေနိုင်ပါတယ်
ဥပမာ
- စပိုင်နက် (Spinach)
- လက်ဖက်ရည်
- ကိုကိုး
- ချောကလက်
- အယ်လ်မန့် (Almond)
သို့သော် အဲဒီအစားအစာတွေကို အပြည့်အဝ လုံးဝရှောင်ရန် မလိုအပ်ဘဲ သင့်တော်တဲ့ ပမာဏနဲ့ စားသုံးသင့်ပါတယ်
အစားအစာမှ ကယ်လစီယမ် မလုံလောက်ခြင်း
လူအများက နို့ သို့မဟုတ် နို့ထွက်ပစ္စည်းတွေကို စားသောက်ရင် ကျောက်တည်မယ်လို့ ကြောက်ပြီး ရှောင်ကြတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ်တော့ အစားအစာမှ ရရှိတဲ့ ကယ်လစီယမ်က အူတွင်းမှာ အောက်ဆာလိတ်နဲ့ ပေါင်းကပ်ပေးနိုင်လို့ ကိုယ်ခန္ဓာက အောက်ဆာလိတ် စုပ်ယူမှု လျော့ကျစေပြီး ကျောက်တည်အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်ပါတယ်
ဒါကြောင့် ကျောက်တည်ဖူးသူအများစုအတွက် အစားအစာမှ ကယ်လစီယမ်ကို မဖြတ်တောက်သင့် ပါ၊ ဆရာဝန်က အထူးကိစ္စအဖြစ် အကြံပြုမှသာ ချန်လှပ်သင့်ပါတယ်
ဗီတာမင် C အမြင့်ဒိုစ်
ဗီတာမင် C ကို အမြင့်ဒိုစ်ဖြင့် သောက်သုံးခြင်း၊ အထူးသဖြင့် တစ်နေ့လျှင် 1,000 မီလီဂရမ်ထက်ပို ကို အချိန်ကြာကြာ ဆက်တိုက် သောက်သုံးပါက ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း အောက်ဆာလိတ် ဖွဲ့စည်းမှုကို တိုးစေနိုင်ပြီး အချို့လူများတွင် ကျောက်တည်အန္တရာယ်ကို မြင့်စေနိုင်ပါတယ်
ထို့ကြောင့် ကျောက်တည်ဖူးသည့် မှတ်တမ်းရှိသူများအနေဖြင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ညွှန်ပြချက်မရှိပါက ဗီတာမင် C အမြင့်ဒိုစ်ကို ဆက်တိုက် သောက်သုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်
ရောဂါအချို့နှင့် ဆေးအချို့
ဥပမာ
- ဂေါက်ရောဂါ
- အဝလွန်မှု
- ပါရာသိုင်းရိုက်ဂလန် လှုပ်ရှားမှု မမှန်ကန်ဘဲ အလွန်အကျွံ တက်ကြွနေခြင်း
- အူရောင်ရမ်းရောဂါ ရေရှည်ဖြစ်ခြင်း နှင့် ဆီးလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ရောဂါ ရေရှည်ဖြစ်ခြင်း
ဤရောဂါတွေဟာ ကျောက်တည်ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေနိုင်ပြီး၊ အချို့ဆေးဝါးများနှင့် အချို့အာဟာရဖြည့်စွက်ပစ္စည်းများလည်း လူနာအချို့တွင် ကျောက်တည်ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေနိုင်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ဆရာဝန်အကြံပြုချက်အောက်မှာသာ အသုံးပြုသင့်ပါတယ်
ဆီးလမ်းကြောင်းကျောက်တည်သည် အတွေ့များသော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး အကြောင်းရင်းအမျိုးမျိုး ပေါင်းစည်းမှုကြောင့် ဖြစ်လာတာဖြစ်ပြီး ရေသောက်နည်းတာတစ်ခုတည်းကြောင့်သာ မဟုတ်ပါ။ မျိုးရိုးဗီဇကဲ့သို့ အချို့အချက်တွေက မပြောင်းလဲနိုင်ပေမယ့် အများစုသောအချက်များကို လူနေမှုပုံစံ ပြင်ဆင်ခြင်းဖြင့် ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်—ဥပမာ ရေကို လုံလောက်အောင် သောက်ခြင်း၊ အစားအစာချဉ်ငံကို လျှော့ခြင်း၊ အာဟာရကို ညီမျှစွာ စားသုံးခြင်းနှင့် နာတာရှည်ရောဂါများကို သင့်တော်စွာ ထိန်းချုပ်စောင့်ရှောက်ခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်ပါတယ်
ရောဂါဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေကို နားလည်ပြီးနောက် နောက်အခန်းမှာတော့ ဆီးလမ်းကြောင်းကျောက်တည်၏ လက္ခဏာများ ကို သိရှိနိုင်အောင် ဆက်လက်လေ့လာပြီး သတိပေးလက္ခဏာတွေကို စောင့်ကြည့်နိုင်သလို ဘယ်အချိန်မှာ ဆရာဝန်ကို အမြန်တွေ့သင့်တယ်ဆိုတာလည်း သိနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်
