Dengue Fever- ပြင်းထန်သောရောဂါဖြစ်နိုင်ချေကို လျှော့ချရန် သတိထားပါ။

သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါသည် နှစ်စဉ် မိုးရာသီတွင် သတိထားရမည့် ရောဂါဖြစ်သည်။ ယင်းမှာ ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်သည့် Aedes ခြင်အရေအတွက် တိုးလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ လျင်မြန်စွာ ပြန့်နှံ့သွားစေသည်။ ဒီရောဂါက အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်။ ထို့ကြောင့် နှစ်စဉ် သွေးလွန်တုပ်ကွေးကြောင့် သေဆုံးမှု များပြားနေသည်မှာ မထူးဆန်းပါ။ ထို့ကြောင့် ရောဂါအကြောင်း သေချာသိပြီး ကြိုတင်ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ သွေးလွန်တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေး အပါအဝင် သွေးလွန်တုပ်ကွေးဖြစ်နိုင်ချေနှင့် ပြင်းထန်မှုတို့ကို လျှော့ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

သွေးလွန်တုပ်ကွေးဆိုတာဘာလဲ။

Dengue Fever သည် Aedes ခြင်မျိုးမှ သယ်ဆောင်သည့် Dengue Virus ပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်သော ကူးစက်တတ်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည် ။ DENV-1, DENV-2, DENV-3 နှင့် DENV-4 ၊ Aedes ခြင်များ မှ သွေးစုပ်သောအခါ၊ သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါသည် 8-12 ရက်အတွင်း ပေါက်ဖွားလာ၍ သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါပိုးရှိသော ခြင်သည် လူကိုကိုက်သောအခါ၊ ခြင်မှ ဗိုင်းရပ်စ်သည် အကိုက်ခံရသူ၏ သွေးကြောထဲသို့ ဝင်ရောက်သည်။ ၃ ရက်မှ ၁၅ ရက်အတွင်း ရောဂါပိုးကူးစက်ပြီး သွေးလွန်တုပ်ကွေး ဖြစ်စေနိုင်သည်။ 

သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ အဆင့်ဘယ်လောက်ရှိလဲ။

သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါကို အဆင့် ၃ ဆင့် ခွဲထားပါတယ် ။

• အဖျားကာလ (၂ – ၇ ရက် ) လူနာသည် တစ်ချိန်လုံး အဖျားကြီးခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ မျက်လုံးနာခြင်း၊ ကြွက်သားနာခြင်း၊ အရိုးနာခြင်း၊ ချွဲ၊ ချောင်းဆိုးခြင်းမရှိဘဲ တစ်ချိန်လုံး ခံစားရမည်ဖြစ်ပါသည်။ လက်၊ ခြေထောက်၊ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ချိုင်းကြားများတွင် သွေးကွက်လေးများပါရှိသည်။ အစာစားချင်စိတ် ပျောက်ဆုံးခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အောင့်ခြင်းနှင့် ဝမ်းမည်းခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
• အရေးကြီးသောကာလ (24 – 48 နာရီ ) ဤကာလအတွင်း အဖျားကြီးခြင်းစပြီး လျော့ကျသွားပါမည်။ ဒါပေမယ့် အခြေအနေက တည်ငြိမ်လာမယ်။ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများမရှိပါက ရောဂါလက္ခဏာများ စတင်ကောင်းမွန်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဒါပေမယ့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာတွေရှိနေရင် ရောဂါလက္ခဏာတွေက ပိုဆိုးလာမယ်။ ခြေလက်တွေ အေးစက်နေနိုင်တယ်။ သွေးခုန်နှုန်း ပျော့လာခြင်း၊ သွေးပေါင်ကျခြင်း၊ သွေးထွက်လွယ်ခြင်း၊ သွေးအန်ခြင်း စသည်တို့သည် ရှော့ခ်ဖြစ်ပြီး သေဆုံးသည်အထိ ပြင်းထန်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် သင့်တွင် ၂ ရက်ထက်ပို၍ အဖျားကြီးနေပြီး ရောဂါလက္ခဏာများ ဆက်လက်ဆိုးရွားနေပါက၊ ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသရန် အကြံပြုထားသည်။
• ရောဂါလက္ခဏာများ ပြင်းထန်ပြီး သက်သာလာချိန်တွင် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာချိန် ( အဖျားသက်သာ ပြီး 24 နာရီမှ 48 နာရီအတွင်း ) ။ လူနာသည် ပုံမှန်သွေးပေါင်ချိန်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ သွေးခုန်နှုန်းက ပုံမှန်အတိုင်းခုန်နေတယ်။ အစာများများစားပါ။ ဒါပေမယ့် ခန္ဓာကိုယ်မှာ အနီကွက်တွေထွက်တာ၊ ယားယံတာ၊ သွေးကွက်လေးတွေ ပေါ်လာပြီး သူ့ဘာသာသူ တဖြည်းဖြည်း ပျောက်သွားပါလိမ့်မယ်။

သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ ကုသရန် လမ်းညွှန်ချက်များ

သွေးလွန်တုပ်ကွေးအတွက် ကုသဆေးမရှိပါ။ သို့သော် ကုသမှုသည် ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ပြင်းထန်မှုအပေါ် အခြေခံသည်။ မြန်မြန် သတိထားမိရင် မြန်မြန်သိ၊ မြန်မြန် ဂရုစိုက်နိုင်မှာပါ။ အချိန်တိုအတွင်း ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် ကူညီပေးပါမည်။ အသက်အန္တရာယ်ကို ပြင်းထန်စွာကာကွယ်ပါ။ 

• အဖျားလျော့အောင် သုတ်ပေးပါ။ ပုံမှန်အပူချိန်ရေဖြင့် စိုစွတ်သောအ၀တ်ကို အသုံးပြု၍ မျက်နှာ၊ လည်ပင်း၊ ချိုင်းကြား၊ ကောက်ရိုးအဆစ်များနှင့် ပေါင်ခြံများကို သုတ်လိမ်းပေးပါ။ 
• အဖျားလျော့ဆေးသောက်ပါ။ အဖျားကြီးတဲ့ အခါတွေမှာသာ ပါရာစီတမော (Paracetamol) ဖြစ်ရမယ်။ Aspirin သို့မဟုတ် Ibuprofen ကို ဘယ်တော့မှ မသောက်ပါနဲ့။ အသည်းကို အဆိပ်ဖြစ်စေနိုင်တာကြောင့် အလွန်အကျွံမစားသင့်ပါဘူး။ 
• ရေများများသောက်ပါ။ အဖျားကြီးခြင်း သို့မဟုတ် အော့အန်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် ရေနှင့် ဆိုဒီယမ်ကို လျော့နည်းစေသည်။ တစ်ကြိမ်မှာ သတ္တုဓာတ်ပါတဲ့ရေကို နည်းနည်းသောက်နိုင်ပေမယ့် သင့်ခန္ဓာကိုယ်က ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ရေအတွက် မကြာခဏ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ပါတယ်။
• ဆရာဝန်ကို ချက်ချင်းပြသပါ။ ပြင်းထန်စွာ အော့အန်ခြင်း၊ ညာဘက်နံရိုးတွင် ပြင်းထန်စွာ ဝမ်းဗိုက်နာခြင်း၊ ဖိမိသောအခါ နာကျင်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အေးခြင်း၊ လက်နှင့်ခြေဖျားများ အေးခြင်းစသည့် လက္ခဏာများ ပြင်းထန်ပါက ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း။ အကျိအချွဲအမြှေးပါးအမျိုးမျိုးမှ သွေးစိမ့်ထွက်ခြင်း၊ အသက်ရှုကြပ်ခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်းတို့ကို တတ်နိုင်သမျှ အမြန်ဆုံး ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်သင့်ပါသည်။

သွေးလွန်တုပ်ကွေးကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ။

သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ခြင်း။ ခြင်ကိုက်မခံရအောင် ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။ တင်းကျပ်သောအဝတ်ကိုဝတ်ပါ။ ခြင်ဆေးရည် သို့မဟုတ် ဖြန်းဆေးလိမ်းပါ။ အရာတွေကို စနစ်တကျထားပါ။ သယ်ဆောင်သူ အရင်းအမြစ်ကို ဖယ်ရှားပါ။ ရေလှောင်ကန်များတွင် အဖုံးအမြဲရှိသည်။ ပန်းအိုး သို့မဟုတ် အိုးထဲရေကို ၇ ရက်တစ်ကြိမ်ပြောင်းပြီး သင့်ဆရာဝန် အကြံပြုထားသည့်အတိုင်း သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးထိုးပါ။

သွေးလွန်တုပ်ကွေးနှင့် ပြင်းထန်သော လက္ခဏာများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အုပ်စုများ

အသက်အရွယ်မရွေးလူများသည် သွေးလွန်တုပ်ကွေးဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် အခြားအုပ်စုများထက် ရောဂါလက္ခဏာများ ပိုမိုပြင်းထန်မည့် အန္တရာယ်အုပ်စုတွင် ၎င်းတို့တွင် ကိုယ်ခံစွမ်းအားနိမ့်ကျပြီး နာတာရှည်ရောဂါများစွာရှိသောကြောင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများ ပါဝင်သည်။ အဝလွန်သူများ နှင့် ဆီးချို၊ နှလုံးရောဂါ၊ သွေးတိုး၊ သာလာဆီးမီးယားစသည့် နာတာရှည်ရောဂါရှိသူများ ၊ 

သွေးလွန်တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား ဘယ်လောက်ရှိလဲ။

လက်ရှိတွင် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား ၂ မျိုးရှိသည်။

• အမျိုးအစား 1 : သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါမဖြစ်မီက သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ ကူးစက်ခံရသူများတွင် သွေးလွန်တုပ်ကွေးကို ကာကွယ်ရန် ကာကွယ်ဆေး။ အသက် 6 နှစ် မှ 45 နှစ် အတွင်း တွင် အသုံးပြု နိုင် သည် ။ ရောဂါပိုး အတည်ပြု သည့် ရာဇဝင် မရှိ သော ကိစ္စများတွင် ကာကွယ်ဆေး မထိုးမီ သွေးစစ်ရန် အကြံပြု ထားသည်။ စုစုပေါင်း ထိုးဆေး ၃ ကြိမ် ၊ ထိုးတိုင်း ၆ လခြားပါတယ်။
• အမျိုးအစား 2 : သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးသည် ယခင်က သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ မကူးစက်ဖူးသူများ၊ အသက် 4 နှစ်မှ 60 နှစ်အထိ သောက်သုံးနိုင်ပါသည်။ သွေးစစ်စရာမလိုဘဲ မည်သူမဆို ထိုးနိုင်ပါသည်။ စုစုပေါင်း ထိုးဆေး ၂ ကြိမ် ထိုးပြီး ၃ လခြားပါတယ်။ 

သွေးလွန်တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက်တွင် တွေ့ရသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ

ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် သွေးလွန်တုပ်ကွေးကို ကာကွယ်ရန် ကာကွယ်ဆေးထိုးသည့်နေရာ၌ နာကျင်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် ကြွက်သားများ နာကျင်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
1-3 ရက်အတွင်း သူ့အလိုလို ပျောက်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဆရာဝန်မချိန်းခင် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေး၏ ထိရောက်မှု ရှိစေရန် သင်၏ချိန်းဆိုမှုသို့ ရောက်ရှိလာသင့်သည်။

သွေးလွန်တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးရင် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်ထိုးရမလား။

သွေးလွန်တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေးသည် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အပြည့်ထိုးပြီးပါက ထပ်ခါတလဲလဲထိုးရန် မလိုအပ်ဘဲ အမျိုးအစားတစ်မျိုးတည်းဖြင့် လုံလောက်ပါသည်။

သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာပြီးနောက် သွေးလွန်တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေးကို ဘယ်အချိန်မှာ ရနိုင်မလဲ။

သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါမှ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသောအခါ၊ ခန္ဓာကိုယ်သည် ရောဂါပိုးမွှားများကို ခုခံနိုင်စွမ်းရှိသည်။ ထို့ကြောင့် သွေးလွန်တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေး မထိုးမီ အနည်းဆုံး 6 လ ကွာဟသင့်သည်။ ကာကွယ်ဆေးကို အထိရောက်ဆုံးဖြစ်အောင်၊

သွေးလွန်တုပ်ကွေးကို ဘယ်နှစ်ကြိမ် ထပ်ဖြစ်နိုင်မလဲ။

DENV-1၊ DENV-2၊ DENV-3 နှင့် DENV-4 ဟူ၍ ကွဲပြားသောကြောင့် သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ ပြန်ဖြစ်နိုင်ချေ ကွဲပြား သည်။  သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ 4 ကြိမ် ပထမအကြိမ် ဖျားနာပါက ထိုရောဂါပိုးကို ခုခံနိုင်စွမ်းရှိသော်လည်း အခြား 3 မျိုးတွင် အခွင့်အလမ်းရှိပါသေးသည်။ ကိုယ်ခံစွမ်းအားရှိလျှင်ပင် မူလမျိုးကွဲမှ သွေးလွန်တုပ်ကွေးဖြစ်နိုင်ချေ ရှိသေးသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ပြင်းထန်မှုသာ လျော့နည်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် သွေးလွန်တုပ်ကွေး ဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ကြောင့် ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်ပွားပါက ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ပြင်းထန်မှု တိုးလာမည်ဖြစ်သည်။ သေသည်အထိ အန္တရာယ်ရှိသည်။