အဝလွန်ခြင်းသည် ဆီးချိုရောဂါအတွက် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော အချက်တစ်ချက်ဖြစ်သည်။ သွေးတိုး သွေးတွင်းအဆီများခြင်း။ နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါနှင့် ကင်ဆာရောဂါ။သုတေသနပြုချက်များအရ ဝမ်းဗိုက်အဝလွန်ခြင်းသည် အင်ဆူလင်ခုခံနိုင်မှု၊ ဆီးချိုရောဂါနှင့် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါတို့နှင့် ဆက်နွှယ်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် နာတာရှည်ရောဂါနှင့် အရွယ်မတိုင်မီ သေဆုံးခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။ ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းခြင်းနှင့် သကြားထိန်းထိုးခြင်းများသည် လူနာများအား သဘာဝအတိုင်း ကိုယ်အလေးချိန်မထိန်းနိုင်ဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချသည့်အခါတွင် ထိရောက်သောကုသမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။
အဝလွန်ခြင်းနှင့် ဆီးချိုရောဂါ
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အသက် ၃၇ နှစ်နှင့်အထက် အဝလွန်ခြင်းမှာ ၁၅.၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး အမျိုးသားများတွင် ၃၂.၄ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အမျိုးသမီးများတွင် ၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ အချိုးအစား အများဆုံးရှိသည်။ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ အချိုးအစားက သိပ်မကွာပါဘူး။ အဝလွန်သူများ၏ 24% မှ 52% သည် အမျိုးအစား 2 ဆီးချိုရောဂါရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
ဆီးချိုရောဂါအတွက် လက်ရှိတွင် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ (၅)သန်းခန့်မှာ ဤရောဂါကို ခံစားနေရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် လူနာအများအပြားမှာ နောက်ဆက်တွဲရောဂါများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ယနေ့ မြို့ပြလူနေမှုပုံစံသည် ဆီးချိုရောဂါကဲ့သို့သော မကူးစက်နိုင်သော နာတာရှည်ရောဂါများ တိုးပွားလာစေသည်။ဆီးချိုရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်းသည် 2040 ခုနှစ်တွင် လူ 9 သန်းအထိ တိုးလာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းခြင်းနှင့် သကြားလျော့ချခြင်းအတွက် ထိုးဆေး
လက်ရှိတွင်၊ အဝလွန်သောလူနာများတွင် ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းရန်နှင့် အမျိုးအစား 2 ဆီးချိုရောဂါရှိလူနာများတွင် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ထိန်းချုပ်ရန် ထိုးဆေးများကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချရန်အတွက် နောက်ထပ်ကောင်းမွန်ပြီး အဆင်ပြေသောရွေးချယ်မှုဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်သည် ပေါင်၊ ဝမ်းဗိုက်နှင့် လက်မောင်းများအပါအဝင် အရေပြားနေရာအမျိုးမျိုးအောက်တွင် ဆေးကို သင့်လျော်သလို ထိုးသွင်းပြီး အစားအသောက်နှင့် လေ့ကျင့်ခန်းများ ထိန်းညှိပေးမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဆရာဝန်၏ အနီးကပ် ကြီးကြပ်မှုနှင့် အကြံဉာဏ်အောက်တွင် ရှိရမည်ဖြစ်သည်။
ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းခြင်းနှင့် သကြားထိန်းခြင်းအတွက် ထိုးဆေးအသုံးပြုခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများ မှာ-
- သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏကို လျှော့ချပါ။
- အစာစားချင်စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ပါ။
- ဗိုက်ပြည့်တယ်၊ ဗိုက်ဆာတယ်။
- စဉ်ဆက်မပြတ်ကိုယ်အလေးချိန်
- ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအနည်းငယ်
လုံး၀စောင့်ရှောက်မှု
ဆီးချိုနှင့် အဝလွန်ခြင်းအတွက် လုံး၀ စောင့်ရှောက်မှု (Multidisciplinary Team) နှင့် တစ်ဦးချင်း ဝိသေသလက္ခဏာများအလိုက်၊ (Personalized Care) သည် ကုသမှု ပေါင်းစပ်မှု အမျိုးအစားသစ် ဖြစ်သည်။ အနာဂတ်လမ်းကြောင်းများကို ပိုင်းခြားစိတ်ဖြာရန် အတိတ်နှင့် ပစ္စုပ္ပန်ဒေတာကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့ကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာတွင် အများဆုံးအကျိုးရှိစေရန် အသုံးပြုပါ။ ကုသရန်အကြံပြုသည်။ အနာဂါတ်ဖြစ်ပွားမှုနှင့် ရောဂါတိုးတက်မှုကို ခန့်မှန်းပါ။ ထိရောက်သော စောင့်ရှောက်မှုအတွက် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများနှင့်အညီ (JCI) နှင့် ကိုက်ညီသော ရောဂါကုသမှုကို ပံ့ပိုးပေးရန်အတွက် ဘက်စုံနယ်ပယ်အသီးသီးရှိ ကျွမ်းကျင်သူများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု (Center of Excellent) သည် အောက်ပါတို့ပါဝင်ပါသည်။
- အိမ်မှာနေရင်း သတိထား၊ တားဆီး၊ ဂရုစိုက်ဖို့ အသိပညာတွေ ပေးတယ် (Self-Management)
- သင်ကြားရေးနယ်ပယ်အားလုံးတွင် ကျွမ်းကျင်သူများအဖွဲ့များ (ဆွေးနွေးပွဲနှင့် စခန်း) တွင် ပြင်ပသင်တန်းအတွက် လူနာအုပ်စုများကို စုစည်းပါ။
- အာဟာရပညာရှင်၊ အာဟာရပညာရှင် တစ်ဦးချင်း စရိုက်လက္ခဏာများအလိုက် အစားအသောက်ကို ဂရုစိုက်ပြီး အကြံပေးခြင်းတွင် ပါဝင်ပါ။
- ဆီးချိုရောဂါနှင့် အဝလွန်ခြင်းဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများနှင့်ပတ်သက်၍ ဘက်စုံကုသမှု (One Stop Services) ပေးပါသည်။
- ခေတ်မီဆေးဝါးများကို အမျိုးအစားနှင့် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ရရှိနိုင်ပါသည်။ ပါးစပ်၊ အရေပြားနှင့် အင်ဆူလင်ပန့်များကဲ့သို့ အင်ဆူလင်ထိုးခြင်း နှစ်မျိုးလုံးသည် ကိုယ်အလေးချိန်နှင့် သကြားကို တစ်ချိန်တည်းတွင် လျှော့ချပေးသည့် အရေပြားအောက် ထိုးဆေးများပါရှိသည်။ နှလုံးရောဂါကို လျော့ချရာတွင်လည်း အကျိုးပြုသည်။ ဆေးဝါးစီမံအုပ်ချုပ်မှုတွင် သက်တောင့်သက်သာရှိသော လူနာများအား စဉ်ဆက်မပြတ်နှင့် ပုံမှန်ဆေးဝါးများ ရရှိနိုင်စေခြင်း။
- သွေးပေါင်ချိန်တိုင်းကိရိယာ (IOMTs) ကဲ့သို့သော Internet of Medical Things (IOMTs) ကို အသုံးပြု၍ လက်ချောင်းထိပ်သကြားစမ်းသပ်ခြင်း (Self – Monitoring Blood Sugar (SMBG))၊ Continuous Glucose Monitoring System (CGMS) ကဲ့သို့သော အွန်လိုင်းချိတ်ဆက်ထားသော ကိရိယာများမှတစ်ဆင့် ဒေတာပေးပို့ခြင်းဖြင့် အိမ်တွင် ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း . အလေးချိန်စကေး စတာတွေ၊
- အီလက်ထရွန်းနစ်ကျန်းမာရေးဒေတာစုဆောင်းခြင်း။ လူနာ၏ဆေးဘက်ဆိုင်ရာမှတ်တမ်း (Electronic Medical Records) ကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ကုသမှုနှင့် လွှဲပြောင်းပေးပို့ရာတွင် အသုံးပြုရန်။
- ဆေးရုံပြင်ပရှိ ဆရာဝန်များနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများအား လူနာများအား ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးသည့်စနစ် (Telemedicine) အဆက်မပြတ် ကုသခြင်း။ ချိန်းဆိုမှုများပြုလုပ်ရာတွင် အဆင်ပြေစေပါသည်။ အခြေခံလူနာစောင့်ရှောက်မှု သွေးရလဒ်များကို စောင့်ကြည့်ပါ။ ဆေးဝါးများကို သင့်အိမ်သို့ နေ့စဉ် ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ပါသည်။ မလိုအပ်ဘဲ ခရီးသွားခြင်းကို လျှော့ချပါ။ နှင့် နေရာများတွင် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုကို လျှော့ချပါ။
သို့သော် ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချရန် ရေရှည်တည်တံ့ဆုံးနည်းလမ်းမှာ သင်၏စားသောက်မှုပုံစံကို ချိန်ညှိရန်ဖြစ်သည်။ မှန်ကန်သောပမာဏကို ထိန်းချုပ်ပါ။ လေ့ကျင့်ခန်း မှန်မှန်လုပ်ပါ။ ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းခြင်းနှင့် သကြားထိန်းခြင်းအတွက် ထိုးဆေးများအသုံးပြုခြင်းသည် ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ ရောဂါကာကွယ်ခြင်းနှင့် ရောဂါပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချရန် အခြားရွေးချယ်မှုတစ်ခုသာဖြစ်သည်။ ကိုယ်အလေးချိန်နှင့် သကြားကို လျှော့ချရာတွင် ထိရောက်မှုမှာ လူတစ်ဦးစီ၏ ဝိသေသလက္ခဏာများနှင့် ရည်ရွယ်ချက်များပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။
