လည်ပင်းမှာ အဖုကို ကိုင်စမ်းတွေ့နိုင်ခြေက အမျိုးသား/အမျိုးသမီး မရွေး၊ အသက်အရွယ် မရွေး တွေ့နိုင်ပြီး အကြောင်းရင်းများစွာကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ မမှန်ကန်မှုကို သတိပြုစောင့်ကြည့်ပြီး အမြန်ဆုံး အတည်ပြုခွဲခြားရေးရောဂါရှာဖွေရန် ဆရာဝန်ကို တွေ့ဆုံခြင်းမှာ အရေးကြီးပါသည်။ အကြောင်းမှာ ရောဂါ၏ ပြင်းထန်မှုကို လျော့ချရန်သာမက 합 complications ဖြစ်ပွားနိုင်မှုအန္တရာယ်ကိုလည်း လျော့ချနိုင်ပြီး နေထိုင်မှုပုံစံအပေါ် ယုံကြည်မှုကို ပြန်လည်ရရှိစေကာ ကျန်းမာရေးကို မှန်ကန်စွာနှင့် အချိန်မီ စနစ်တကျ စောင့်ရှောက်နိုင်စေပါသည်။
လည်ပင်းအဖုဆိုတာဘာလဲ
လည်ပင်းအဖု (Neck Mass) ဆိုသည်မှာ လည်ပင်း၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင် ကိုင်စမ်းတွေ့နိုင်သော သို့မဟုတ် မြင်နိုင်သော အဖုဖြစ်ပြီး ဥပမာ- လည်ပင်းဘေး၊ မေးအောက်၊ နားအောက်၊ လည်ပင်းအရှေ့ဘက် (Adam’s apple) အနီးတွင် တွေ့နိုင်သည်။ အရွယ်အစားက အသေးမှ အကြီးအထိ ရှိနိုင်ပြီး အသက်အရွယ် မရွေး တွေ့နိုင်သည်။ အများအားဖြင့် လည်ပင်းအဖုများသည် လက္ခဏာမပြပြီး အသက်အန္တရာယ်မဖြစ်စေသော်လည်း အချို့အဖုများသည် ရောဂါ၏ သတိပေးလက္ခဏာ ဖြစ်နိုင်၍ အရေးပေါ် ဆရာဝန်ကို တွေ့ဆုံရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
လည်ပင်းအဖု ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲ
လည်ပင်းအဖုသည် အကြောင်းရင်းများစွာကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
- သိုင်းရိုက်အဖု (Thyroid Nodule) အရွယ်ရောက်သူများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရသည်။ အဖုသည် လည်ပင်းအရှေ့ဘက်တွင် ရှိပြီး မနာပါ။ အစားအစာ မျိုချသည့်အခါ အပေါ်အောက် ရွေ့လျားနိုင်သည်။ အများအားဖြင့် မကင်ဆာအဖု ဖြစ်သော်လည်း အချို့ကိစ္စများတွင် သိုင်းရိုက်ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ အဖုနာခြင်း၊ မြန်မြန်ကြီးထွားခြင်း၊ မျိုချရခက်ခြင်း ရှိပါက အမြန်ဆုံး နောက်ထပ် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
- လည်ပင်းလင်ဖ်ဂလန်(ต่อมน้ำเหลือง) ကြီးခြင်း (Lymphadenitis) အဖုသည် လည်ပင်းဘေး၊ မေးရိုးအောက် သို့မဟုတ် ချိုင့်အရိုး (clavicle) အထက်တွင် မကြာခဏ တွေ့ရသည်။ အဖုသည် တင်းမာပြီး မနာတတ်သည်။ အဖုအများအပြား တစ်ပြိုင်နက်တည်း တွေ့နိုင်ပြီး အရွယ်အစားက ဆက်တိုက် ကြီးလာတတ်သည်။ အဖုမြန်မြန်ကြီးလာခြင်းနှင့်အတူ ဖျားနာခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် လျော့ကျခြင်း သို့မဟုတ် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း ရှိပါက ကင်ဆာ၏ သင်္ကေတ ဖြစ်နိုင်သဖြင့် ချက်ချင်း ရောဂါရှာဖွေရန် ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။
- လည်ပင်းတွင် စီစ်(အရည်အိတ်) ဖြစ်ခြင်း (Neck Cyst) လည်ပင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရည်အိတ်၊ အရည် သို့မဟုတ် အဆီပါသော အိတ်အဖြစ် တွေ့ရနိုင်ပြီး ရောင်ရမ်းနိုင်သည်။ မွေးရာပါဖြစ်နိုင်သလို ကူးစက်ရောဂါနောက်ဆက်တွဲ၊ အဆီဂလန် ပိတ်ဆို့မှု၊ သိုင်းရိုက်ဂလန် မမှန်ကန်မှုတို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အများအားဖြင့် အသက်ငယ်သူများတွင် တွေ့ရသည်။
- မကင်ဆာအဖုအမျိုးအစား ဥပမာ- အဆီအဖု (Lipoma)၊ ရေခြံဂလန်/တံတွေးဂလန်မှ ဖြစ်သော အဖုများ ဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် နှေးနှေးကြီးထွားကာ လက္ခဏာမပြတတ်သည်။
- ခေါင်းနှင့်လည်ပင်းကင်ဆာ လည်ပင်းအဖုသည် တဖြည်းဖြည်းကြီးလာပြီး မနာပါ။ ပါးစပ်တွင် အနာ မကြာခဏ တည်တံ့နေခြင်း၊ အသံဝဲခြင်း ရေရှည်ဖြစ်ခြင်း၊ မျိုချရခက်ခြင်း စသည်တို့ ပေါင်းတက်နိုင်သည်။ တွေ့ရနိုင်ခြေ နည်းသော်လည်း လက္ခဏာများရှိပါက အမြန်ဆုံး ဆရာဝန်ကို တွေ့ဆုံသင့်သည်၊ အကြောင်းမှာ ပြင်းထန်စွာ ပြန့်ပွားနိုင်ပါသည်။
လည်ပင်းအဖုကို ကိုင်စမ်းတွေ့ရင် ဘယ်လိုအခြေအနေတွေမှာ ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်လဲ
- လည်ပင်းအဖုကို ပထမဆုံးအကြိမ် ကိုင်စမ်းတွေ့ခြင်း
- လည်ပင်းအဖု အရွယ်အစား မြန်မြန်ကြီးလာခြင်း
- လည်ပင်းအဖု တင်းမာပြီး လှုပ်ရှားရွေ့လျားမှု နည်းခြင်း
- လည်ပင်းအဖုနာခြင်း သို့မဟုတ် ဖိနှိပ်လျှင် နာခြင်း
- အသံဝဲခြင်း ရေရှည်ဖြစ်ခြင်း
- အစားအစာ မျိုချရခက်ခြင်း
- အသက်ရှူရခက်ခြင်း
- လင်ဖ်ဂလန်(ต่อมน้ำเหลือง) ကြီးခြင်း
- အကြောင်းမသိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် လျော့ကျခြင်း
လည်ပင်းအဖုကို စောစောကိုင်စမ်းတွေ့သည့် အစောပိုင်းအဆင့်ကတည်းက အမြန်ဆုံး စစ်ဆေးလေ့လာခြင်းသည် အကြောင်းရင်းကို သိရှိနိုင်ပြီး သင့်လျော်စွာ စောင့်ရှောက်မှုအစီအစဉ် ချမှတ်နိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။
လည်ပင်းအဖုကို ကိုင်စမ်းတွေ့ခြင်းက ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေရှိလား
လည်ပင်းအဖုသည် မတော်တဆ ကိုင်စမ်းတွေ့ရလေ့ရှိပြီး သိုင်းရိုက်အဖု သို့မဟုတ် သိုင်းရိုက်ကင်ဆာ ဖြစ်နေမလားဟု စိုးရိမ်စေတတ်သည်။ သို့သော် လည်ပင်းအဖုကို တွေ့ခြင်းက မဖြစ်မနေ ကင်ဆာဟု မဆိုလိုပါ။ သိုင်းရိုက်ဂလန်၊ လင်ဖ်ဂလန်(ต่อมน้ำเหลือง)၊ စီစ်(အရည်အိတ်) သို့မဟုတ် မကင်ဆာအဖုများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သို့ရာတွင် လည်ပင်းအဖုကို ကိုင်စမ်းတွေ့ပါက အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေပြီး သင့်လျော်စွာ ကုသစောင့်ရှောက်ရန် အမြန်ဆုံး ဆရာဝန်ကို တွေ့ဆုံသင့်ပါသည်။
လည်ပင်းအဖုကို ဘယ်လို အတည်ပြုခွဲခြားရေး ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးသလဲ
- ရောဂါရာဇဝင် မေးမြန်းခြင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာ စစ်ဆေးခြင်း အဖုကို တွေ့ရှိခဲ့သော အချိန်ကာလ၊ တွဲဖက်လက္ခဏာများ၊ နဂိုရောဂါများ၊ မိသားစုရောဂါရာဇဝင် စသည်တို့ကို မေးမြန်းပြီး ဆရာဝန်က လည်ပင်းအဖုကို အသေးစိတ် ကိုင်စမ်းစစ်ဆေးပါသည်။
- လည်ပင်းနှင့် သိုင်းရိုက်ဂလန် အာလ်ထရာဆောင်(ultrasound) စစ်ဆေးခြင်း အသံလှိုင်းကြိမ်နှုန်းမြင့်ကို အသုံးပြု၍ အဖု၏ တည်နေရာ၊ အရွယ်အစား၊ အဖု၏ လက္ခဏာ၊ အဖုအရေအတွက်တို့ကို စစ်ဆေးပြီး ရောဂါကို အကဲဖြတ်ကာ ကင်ဆာအန္တရာယ်ကိုလည်း သုံးသပ်ပါသည်။
- သွေးစစ်ဆေးခြင်း သိုင်းရိုက်ရောဂါ သံသယရှိပါက ဆရာဝန်က TSH, Free T4, Free T3 ကဲ့သို့သော ဟော်မုန်းအဆင့်များကို စစ်ဆေး၍ သိုင်းရိုက်ဂလန်၏ လုပ်ဆောင်မှုကို အကဲဖြတ်ပြီး သွေးကဏ္ဍ(혈액) ပြည့်စုံမှုကိုလည်း စစ်ဆေးပါသည်။
- အပ်အသေးဖြင့် ဆဲလ်စုပ်ယူစစ်ဆေးခြင်း Fine Needle Aspiration (FNA) အဖုသည် အကျိတ် သို့မဟုတ် ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆရာဝန်က သံသယရှိပါက အပ်အသေးဖြင့် အဖုမှ ဆဲလ်များကို စုပ်ယူကာ ပတ်သိုလောဂျီ စစ်ဆေးမှုဖြင့် အတည်ပြုပါသည်။
- CT Scan စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် အဖု၏ အရွယ်အစား၊ တည်နေရာ၊ ပြန့်ပွားမှုကို အကဲဖြတ်ပါသည်။
- မက်ဂနက်တစ် ရီဆိုနန့်စ် အီမေ့ဂ် (MRI) အဖုသည် ရှုပ်ထွေးသော နေရာများတွင် လူးလွန့်ပြန့်ပွားနေသည်ဟု ညွှန်ပြချက်ရှိသည့်အခါ စစ်ဆေးပါသည်။
- အသားအိတ် စစ်ဆေးယူခြင်း (Excisional Biopsy) အခြားနည်းလမ်းများဖြင့် အတည်ပြုခွဲခြားရေး ရောဂါရှာဖွေမှုကို ရှင်းလင်းစွာ မပြုနိုင်သည့်အခါ မမှန်ကန်မှုကို အတည်ပြုရန် ပြုလုပ်ပါသည်။
လည်ပင်းအဖုက သိုင်းရိုက်အဖုဖြစ်ရင် ဘယ်လိုကုသနိုင်လဲ
လည်ပင်းအဖုကို သိုင်းရိုက်အဖုဟု အတည်ပြုခွဲခြားရေး ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိပါက ဆရာဝန်က အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် ကုသနိုင်ပါသည်
- လက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်လိုက်နာခြင်း (Active Surveillance)
- ဟော်မုန်း မမှန်ကန်မှုနှင့် ဆက်စပ်သော အခြေအနေများတွင် ဆေးဝါးဖြင့် ကုသခြင်း
- သိုင်းရိုက်အဖုကို အပူဖြင့်ဖျက်ခြင်း (Thyroid Ablation)
- သိုင်းရိုက်အရည်အိတ်(ถุงน้ำไทรอยด์) ဖြစ်သည့်အခါ PEI (Percutaneous Ethalnol Injection) နည်းလမ်းဖြင့် သိုင်းရိုက်ဂလန်၏ အရည်အိတ်အတွင်းသို့ အီသနောလ်ကို ထိုးသွင်းပြီး ခွဲစိတ်မှုမလိုဘဲ အဖုကို ကျုံ့သွားစေရန် ကူညီပေးခြင်း
- လည်ပင်းအဖု အရွယ်အစားကြီး၍ အနီးအနားအင်္ဂါများကို ဖိနှိပ်နေခြင်း သို့မဟုတ် ကင်ဆာ သံသယရှိသည့်အခါ သိုင်းရိုက်ခွဲစိတ်ခြင်း
- ညွှန်ပြချက်ရှိသော လူနာများတွင် ရေဒီယိုအိုင်အိုဒင်းဖြင့် ကုသခြင်း
လည်ပင်းအဖုတိုင်း ခွဲစိတ်ရန် လိုအပ်ပါသလား
လည်ပင်းအဖုသည် အမြဲတမ်း ခွဲစိတ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ အကြောင်းရင်းနှင့် လက္ခဏာများအပေါ် မူတည်ပြီး အထူးပြုဆရာဝန်က အကဲဖြတ်သည့်အရာသည် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်ပါသည်။ ပြင်းထန်မှု မများပါက အာလ်ထရာဆောင်ဖြင့် ကာလလိုက် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။ ပြင်းထန်လာပါက ဆရာဝန်က သိုင်းရိုက်အဖုကို အပူဖြင့်ဖျက်ခြင်း (Thyroid Ablation) ပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသခြင်းဖြင့် လက္ခဏာကောင်းမွန်လာစေရန် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်။
လည်ပင်းအဖုက အလိုအလျောက် ပျောက်နိုင်ပါသလား
လည်ပင်းအဖုသည် အလိုအလျောက် ပျောက်နိုင်ခြင်း/မပျောက်နိုင်ခြင်းမှာ အကြောင်းရင်းအပေါ် မူတည်ပါသည်။ ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ကူးစက်ရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပါက (ဥပမာ- လင်ဖ်ဂလန်(ต่อมน้ำเหลือง) ဖောင်းခြင်း) အလိုအလျောက် ကျုံ့သွားနိုင်သည်။ သို့သော် သိုင်းရိုက်ဂလန် မမှန်ကန်မှု၊ စီစ်(အရည်အိတ်) သို့မဟုတ် အကျိတ်ကြောင့် ဖြစ်ပါက အမြန်ဆုံး မှန်ကန်သော ကုသမှုရရှိရန် အထူးပြုဆရာဝန်မှ အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှု ခံယူသင့်ပါသည်။
သိုင်းရိုက်ရောဂါကို စွမ်းဆောင်ရည်မြင့် ကုသစောင့်ရှောက်နိုင်သော ဆေးရုံ
THYROID COMPLETE CARE ဆီးချို၊ သိုင်းရိုက်နှင့် အင်ဒိုခရိုင်(ဟော်မုန်း) စင်တာ Bangkok Hospital သည် အတွေ့အကြုံကြ丰富သော မျိုးစုံပညာရပ်ဆိုင်ရာ အထူးပြုဆရာဝန်အဖွဲ့ (Multidisciplinary Thyroid Team)၊ ခေတ်မီနည်းပညာနှင့် စုပေါင်းပညာရပ်အဖွဲ့တို့ဖြင့် သိုင်းရိုက်ဆိုင်ရာ ပြည့်စုံစွာ စောင့်ရှောက်ပေးပါသည်။ ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်း၊ ကုသခြင်းမှ စ၍ ရေရှည်လိုက်နာစောင့်ကြည့်ခြင်းအထိ နီးကပ်စွာ အကြံပေးလမ်းညွှန်ကာ စောင့်ရှောက်မှုအစီအစဉ် ချမှတ်ပေးနိုင်ပြီး လူနာများအား ကောင်းမွန်သော ဘဝအရည်အသွေးကို ပြန်လည်ရရှိစေ၍ ယုံကြည်မှုဖြင့် နေထိုင်နိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။
သိုင်းရိုက်ရောဂါကို စွမ်းဆောင်ရည်မြင့် ကုသစောင့်ရှောက်နိုင်သော ဆရာဝန်
Dr. Natthanon Maneesathien အင်ဒိုခရိုင်(ဟော်မုန်း)နှင့် မက်တာဘိုလစ်ဇမ် အထူးကု အတွင်းဆေးဆရာဝန်၊ Bangkok Hospital
ချိန်းဆိုရန် ဒီမှာနှိပ်ပါပြီး ကိုယ်တိုင် ချိန်းဆိုနိုင်ပါသည်။
