မိုးရာသီမှာ သတိထားသင့်တဲ့ နာတာရှည်ရောဂါ ၄ မျိုး

မိုးရာသီတွင် အပူချိန် ကျဆင်းသည်။ လေထုသည် စိုထိုင်းဆ ပိုရှိသည်။ ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသည်။ အထူးသဖြင့် နာတာရှည်ရောဂါများသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းတွင် ပျံ့နှံ့လွယ်သည်။ ရောဂါအကြောင်းသိပြီး ကျန်းမာအောင် ဂရုစိုက်ပါ။ မိုးရာသီမှာ ရောဂါဘယ ကင်းဝေးအောင် ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။

မိုးရာသီမှာ သတိထားရမယ့် အဖြစ်များတဲ့ နာတာရှည်ရောဂါ (၄) မျိုး

၁) အအေးမိ ခြင်း

အကြောင်းရင်း : Rhinovirus ကဲ့သို့သော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်း ။

ကူးစက်ခြင်း – ဗိုင်းရပ်စ်ကို ရှူရှိုက်ခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ သို့မဟုတ် ချောင်းဆိုး နှာချေခြင်းမှတဆင့် ကူးစက်နိုင်သည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ 1-3 ရက်ခန့် ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရပြီးနောက် နှာချေခြင်း၊ နှာစေးခြင်း၊ ချွဲ၊ အဖျားနည်းခြင်းနှင့် ချောင်းဆိုးခြင်း စသည့် လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည် ။ 

စောင့်ရှောက်မှု – အအေးမိခြင်းကို ရောဂါလက္ခဏာများအလိုက် ကုသပါ။ ရေနွေးပူပူကို မကြာခဏသောက်ပေးသင့်ပါတယ်။အဖျား 38.5 ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ထက် ပိုမြင့်တာ၊ ချောင်းဆိုးတာ၊ သလိပ်ထွက်တာ၊ အသက်ရှူမဝတာ ဒါမှမဟုတ် အစာလျှော့စားရင် ဆေးရုံကို ချက်ချင်းသွားသင့်ပါတယ်။

ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း – လက်ကို မကြာခဏဆေးပါ၊ Mask တပ်ပါ။ တုပ်ကွေးရောဂါလက္ခဏာရှိသူများနှင့် မျှဝေခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။

2) ရာသီ တုပ်ကွေး (Seasonal Influenza)၊

အကြောင်းရင်း : Influenza Virus ပိုးကြောင့်ဖြစ်တာပါ။

ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု – တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် ဖျားနာသူများ၏ ချွဲနှင့် ချွဲများတွင် ရှိနေသောကြောင့် လေဝင်လေထွက်မကောင်းသော နေရာများတွင် အနီးနားရှိ လူများကြားတွင် ကူးစက်နိုင်သည်။ ချောင်းဆိုး နှာချေရင် အသက်ရှုကတစ်ဆင့် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရပြီး ၁-၃ ရက်ခန့်တွင် ရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်လာတတ်သည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ : အဖျား 38 – 39 ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ၊ ခေါင်းကိုက် ၊ ကြွက်သားကိုက်ခဲ , ပင်ပန်းနွမ်းနယ် , ချောင်းဆိုး , လည်ချောင်းနာ , နှာပိတ် , ချွဲ .

ဂရုစိုက်မှု : အဖျားလျော့စေရန် ပါရာစီတမော (Paracetamol) သောက်ပြီး ရောဂါရှာဖွေ ကုသမှုခံယူရန် ဆရာဝန်ထံ အမြန်ပြသပါ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သင့်မှာ တုပ်ကွေးဖြစ်ပြီဆိုတာနဲ့ အဆုတ်အအေးမိနိုင်ခြေရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကလေးသူငယ်များ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါဝေဒနာရှင်များ၊ နှလုံးရောဂါဝေဒနာရှင်များနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များကဲ့သို့သော ဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်မားသောလူနာများတွင်ဖြစ်သည်။

ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း – တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း၊ အထူးသဖြင့် အသက် ၆ လ မှ ၅ နှစ်ကြား ကလေးငယ်များ၊ အသက် ၆၅ နှစ်နှင့်အထက် သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များကဲ့သို့သော ဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်မားသောအုပ်စုများတွင် ထိုးနှံခြင်း။ မွေးရာပါရောဂါများဖြစ်သော နှလုံးရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ ဆီးချို၊ ကင်ဆာဝေဒနာရှင်များ Immunocompromised အဝလွန်သူတွေ၊ 

၃ ) သွေးလွန်တုပ်ကွေး 

အကြောင်းရင်း – Dengue Virus ကြောင့်ဖြစ်တာပါ။

ထိတွေ့မှု – Aedes ခြင် (Aedes Egypti) အကိုက်ခံရခြင်းမှ ရောဂါကူးစက်ခြင်း။ ခြင်က သွေးလွန်တုပ်ကွေး ဗိုင်းရပ်စ် ကိုက်တယ်။ ဤခြင်မျိုးသည် အများအားဖြင့် ရေအိုးထဲတွင် နေထိုင်ကြပြီး နေ့ဘက်တွင် အကိုက်ခံရတတ်သည်။ ရောဂါပိုးသည် ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ၂ ရက်မှ ၇ ရက်ခန့်အထိ ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ : အဖျား 38 – 39 ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ၊ ခေါင်းကိုက် ၊ ကြွက်သားများ ကိုက်ခဲ , အစားအသောက်ပျက် , ပျို့ချင် , အော့အန်ခြင်း ၊အချို့သော အခြေအနေ များတွင် ခန္ဓာကိုယ် ပေါ်တွင် သွေးကွက်များ ရှိနေနိုင်သည်။

ဂရုစိုက်မှု : အဖျားလျော့စေရန် ပါရာစီတမော သောက်ပါ။ Aspirin သောက်တာကို ရပ်လိုက်ပါ။ မြင့်မားသောအဖျားကို လျှော့ချရန် ဆေးဝါးများ၊ ရောင်ရမ်းမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဆေးဝါးများ၊ Ibuprofen ကဲ့သို့သော NSAIDs များ နှင့် စောစီးစွာ ရောဂါရှာဖွေ ကုသရန် ဆေးရုံသို့ သွားပါ။

ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း – Aedes ခြင်များပေါက်ဖွားရာနေရာများကို ရှောင်ကျဉ်ပါ။ အထူးသဖြင့် မတ်တပ်ရေပါသော ကွန်တိန်နာများ။ သွေးလွန်တုပ်ကွေး ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံထားရသော အသက် ၉ နှစ်မှ ၄၅ နှစ်ကြား ရှိသူများတွင် ကာကွယ်ဆေးထိုးရန် အကြံပြုထားသည်။ သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ မဖြစ်ဖူးသူများတွင် ကာကွယ်ရန် ကာကွယ်ဆေးလည်း ရှိနေပြီဖြစ်သည်။

4) RSV (Respiratory Syncytial Virus)၊

အကြောင်းရင်း : RSV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပွား၍ ကလေးရော လူကြီးပါ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ အသက် 2 နှစ် သို့မဟုတ် သူငယ်တန်း ကလေးများတွင် အဖြစ်များသည်။

ထိတွေ့ခြင်း – RSV ဗိုင်းရပ်စ်ရှိလူနာများ၏ ချွဲနှင့် ချွဲကဲ့သို့သော လျှို့ဝှက်အပေါက်များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးနှာချေခြင်းမှတစ်ဆင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအတွင်းသို့ ဗိုင်းရပ်စ်ကို ရှူရှိုက်ခြင်း။

ရောဂါလက္ခဏာများ – ပေါက်ဖွားသည့်ကာလသည် ရောဂါပိုးကူးစက်ပြီး ၃-၅ ရက်ခန့်ဖြစ်သည်။ ကလေးငယ်များတွင် ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ဖျားခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ သလိပ်နှင့် ချွဲများ ပြင်းထန်ပါက ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် မောပန်းခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်ပြီး အဆုတ်ရောင်ခြင်းအထိ ဖြစ်တတ်ပါသည်။

ဂရုစိုက်မှု – အဖျားလျော့စေရန် ပါရာစီတမော သောက်ပါ။ အဖျားလျော့စေရန် သင့်ကိုယ်သင် သုတ်ပေးပါ။ မသက်သာပါက ရောဂါရှာဖွေကုသရန် ဆေးရုံသို့ သွားသင့်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ဆီးချိုရောဂါနှင့် နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါကဲ့သို့သော နာတာရှည်ရောဂါဝေဒနာရှင်များကဲ့သို့သော ဖြစ်နိုင်ချေမြင့်မားသောအုပ်စုများတွင်ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် အသက် 2 နှစ်အောက် ကလေးများသည် အပြင်းဖျားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ 

ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း – လောလောဆယ် ကလေးများအတွက် ကာကွယ်ဆေးမရှိသေးပါ။ သင့်တွင် အဖျားရှိနေပါက ရောဂါကာကွယ်ရန် သင်နေကောင်းလာသည်အထိ ကျောင်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် နေ့ထိန်းကျောင်းခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။

နာတာရှည်ရောဂါဆိုတာ ဘာကိုခေါ်တာလဲ။

နာတာရှည်ဖျားနာမှုကို ညွှန်ပြသော လက္ခဏာများမှာ 3 ပတ် သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ချောင်းဆိုးခြင်း ပါဝင်သည်။ သာမာန်အအေးမိခြင်း သို့မဟုတ် တုပ်ကွေးရောဂါကို ခံစားရပြီးနောက်၊ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ပြီးနောက် လည်ချောင်းပြွန်များကို အလွယ်တကူ နှိုးဆွနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်သည့် နာတာရှည် လည်ချောင်းနာ သို့မဟုတ် Bronchial Hyperresponsiveness (BHR) ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေ ရှိပါသည်။ ယင်းကြောင့် လူနာသည် ၃ပတ်မှ ၄ ပတ် သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ 

ဘယ်အချိန်မှာ ဆရာဝန်နဲ့ ပြသသင့်လဲ။

အနီးကပ်စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်ပြီး ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသသင့်သည့် လက္ခဏာများ ပါဝင်သည်-

• အဖျား 39 ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်လိုမျိုး အဖျားလျော့ဆေးသောက်ရင် ပိုမကောင်းပါဘူး။
• အသက်ရှူမဝသည်အထိ ချောင်းဆိုးခြင်း။ 
• လက်ချောင်းထိပ်များအောက်ဆီဂျင်ကို 95% ထက်နည်းအောင် တိုင်းတာခဲ့သည်။ 
• 3 ပတ် သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်း။

မိုးရာသီမှာ ရောဂါမဖြစ်အောင် ဂရုစိုက်ပါ။

• သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်ပြီး ချက်ပြုတ်ထားတဲ့ အစားအစာတွေကို စားပါ။
• အနွေးထည်အမြဲဝတ်ပါ။
• သန့်ရှင်းသောရေကို နေ့စဉ် လုံလောက်စွာသောက်ပါ။
• လေ့ကျင့်ခန်း မှန်မှန်လုပ်ပါ။
• အနည်းဆုံး 6-8 နာရီ အနားယူပါ။
• မိုးရွာခြင်း သို့မဟုတ် ရေကြီးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ပါ။ 
• အိမ်မှာ မိုးရွာရင် ရေချိုးပြီး ဆံပင်ကို ချက်ချင်းဆေးရမယ်။ 
• ခြင်မကိုက်အောင် သတိထားပါ။ စိုစွတ်သော သို့မဟုတ် ရေစိမ့်သောနေရာများကို ရှောင်ပါ။
• ရောဂါပိုးမွှားတွေကို လျှော့ချဖို့ လက်ကို မကြာခဏဆေးပါ။