ပြင်းထန်ပြင်းထန်သောဓာတ်မတည့်မှု အသက်အန္တရာယ်ရှိသည်။

ဓာတ်မတည့်ခြင်း (Allergies) သည် ကျားမ မရွေး အသက်အရွယ်မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်သော လူကြိုက်များသော ရောဂါဖြစ်သည်။ စိတ်ကြွဆေးတွေကို ခန္ဓာကိုယ်က တုံ့ပြန်မှုကြောင့် ပုံမှန်အခြေအနေမှာ ခန္ဓာကိုယ်ကို ထိခိုက်မှုမဖြစ်စေပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ပြင်းထန်တဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ အမျိုးမျိုးသော စနစ်များကို တစ်ချိန်တည်းမှာ အကျိုးသက်ရောက်စေပါတယ်။ ဆောလျင်စွာ မကုသပါက တုန်လှုပ်ချောက်ချားပြီး သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။

စူးရှသောဓာတ်မတည့်မှုအကြောင်းသိပါ။

စူးရှသောမတည့်တုံ့ပြန်မှု (Anaphylaxis) သည် စူးရှသော ဓာတ်မတည့်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အချို့သော အစားအစာ သို့မဟုတ် ဆေးဝါးများ၊ အင်းဆက်ပိုးမွှားကိုက်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် အခြားအရာများကဲ့သို့သော စိတ်ကြွဆေးအချို့ကို ခန္ဓာကိုယ်က လက်ခံရရှိသောအခါ၊ ယင်းမှာ လူတစ်ဦး၏ ခုခံအားစနစ်သည် သာမန်လူများထက် ယင်းစိတ်ကြွဆေးများကို ပိုမိုထိခိုက်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ အမျိုးမျိုးသော စနစ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှုကို တစ်ချိန်တည်းတွင် သက်ရောက်မှုရှိသည်။ ဆောလျင်စွာ မကုသပါက တုန်လှုပ်သွားနိုင်သည်။ ပြင်းထန်ပြီး သေစေနိုင်ပါတယ်။

ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စေတယ်။

တွေ့ရှိနိုင်သော anaphylaxis ကဲ့သို့သော ဓာတ်မတည့်သည့် တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သော လှုံ့ဆော်မှု တွင်-

• အခွံမာသီးနှင့် ပင်လယ်စာကဲ့သို့သော အချို့သောအစားအစာများနှင့် ဓာတ်မတည့်ခြင်း။
• ပဋိဇီဝဆေးများ၊ အက်စပရင်နှင့် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများကဲ့သို့သော အချို့သောဆေးဝါးများနှင့် ဓာတ်မတည့်ခြင်း။
• အင်းဆက်ပိုးမွှားကိုက်ခြင်းနှင့် ဓာတ်မတည့်ခြင်း။
• ရော်ဘာလက်အိတ်၊ မီးပုံးပျံ စသည်တို့ကဲ့သို့သော အပင်အစေးမှ ထုတ်လုပ်ထားသော ထုတ်ကုန်များနှင့် ဓာတ်မတည့်ခြင်း       

ရောဂါဖြစ်ရတဲ့အကြောင်းရင်း

ယေဘူယျအားဖြင့်၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင် အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆသော အရာအမျိုးမျိုးကို ဖယ်ရှားပစ်ရန် ပဋိပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ပဋိပစ္စည်း (Antibodies) ဖန်တီးခြင်းဖြင့် ပြင်ပအရာများကို ကာကွယ်ရန် ယန္တရားတစ်ခုရှိသည်။ ထို့နောက် ခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်းအသီးသီးရှိ တစ်ရှူးများသည် histamine နှင့် အခြားဓာတုပစ္စည်းများကို ထုတ်လွှတ်ခြင်းဖြင့် တုံ့ပြန်သည်။ ၎င်းသည် ဓာတ်မတည့်မှု သို့မဟုတ် ဓာတ်မတည့်သည့် တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်စေသည်။ သို့သော် အချို့သောလူများ၏ ကိုယ်ခံအားစနစ်သည် အခြားအရာများထက် ဤအရာများကို ပိုမိုထိခိုက်နိုင်သောကြောင့် လူတစ်ဦးစီ၏ ခန္ဓာကိုယ်အခြေအနေ မတူညီသောကြောင့် anaphylaxis ကဲ့သို့သော ပြင်းထန်ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ မတူညီသောအရာများအတွက် ဓါတ်မတည့်မှုဖြစ်စေသည်။

သတိပြုရမည့် လက္ခဏာများ

ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်မှု တုံ့ပြန်မှုကို ညွှန်ပြသော လက္ခဏာများ မှာ-

• အရေပြားနီမြန်းခြင်း၊ အင်ပျဉ်ထခြင်း၊ ယားယံခြင်း၊ အနီရောင် သို့မဟုတ် ဖျော့တော့သော အရေပြား။
• မူးဝေခြင်း။ မူးလဲ မူးလဲသလိုမျိုး
• ပျို့အန်ခြင်း။
• ဗိုက်နာခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းလျှောခြင်း။
• သွေးပေါင်ကျသည်။
• လျှာ၊ ပါးစပ် သို့မဟုတ် လည်ချောင်း ရောင်ရမ်းခြင်း။
• အသက်ရှုကြပ်ခြင်း။
• လေချွန်သံ ရှိနိုင်သည်။
• မျိုချရခက်ခြင်း လည်ချောင်းတွင် ပိတ်ဆို့နေသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း။
• ရင်ဘတ်တွင် တင်းကျပ်ခြင်း၊ နှလုံးတုန်ခြင်း။
• သွေးခုန်နှုန်းအားနည်းခြင်း၊ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း။
• ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာချေခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း။

*** ကလေးများတွင် Anaphylaxis သည် များသောအားဖြင့် အစားအသောက် ဓာတ်မတည့်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်ပါသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးသူများတွင် မကြာခဏ ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်ခြင်း နှင့် အခြားအကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်တတ်သည်။

ပြင်းထန်သောဓာတ်မတည့်မှုကို ကုသပါ။

စူးရှသောမတည့်မှုများအတွက် အဓိကကုသမှုမှာ ပေါင်ကြွက်သားထဲသို့ ထိုးသွင်းသည့် Epinephrine ဆေးဖြစ်သည်။ ABC စည်းမျဉ်းများနှင့်အညီ လူနာ၏ ရောဂါလက္ခဏာများကို အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့်အတူ အခြားကုသမှုနည်းလမ်းများသည် လူနာ၏ ဓာတ်မတည့်မှုနှင့် တုံ့ပြန်မှုအပေါ် မူတည်ပါသည်။ အရင်က အပျော့စား ဓါတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှု ရှိဖူးရင်၊ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ လက္ခဏာတွေကို သတိထားသင့်ပါတယ်။

မည်သည့်ဓာတ်မတည့်မှု အမျိုးအစားကိုမဆို ဓါတ်မတည့်မှု ရာဇဝင်ရှိသူများ ဓာတ်မတည့်မှု တုံ့ပြန်မှု ပိုဆိုးမလာစေရန် ထိုကဲ့သို့သော ပစ္စည်းများမှ ရှောင်ကြဉ်ပြီး မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်သင့်သည်။ အစားအသောက်နှင့် ဓာတ်မတည့်သူများသည် ကုန်ပစ္စည်း၏ ပါဝင်ပစ္စည်း အညွှန်းများကို အမြဲဖတ်ရန် သို့မဟုတ် မဝယ်ယူမီ ရောင်းချသူကို မေးမြန်းသင့်သည်။ ဓါတ်မတည့်မှုဖြစ်နိုင်ချေရှိသူများအတွက် သို့မဟုတ် မည်သည့်ပစ္စည်းကိုမဆို ဓါတ်မတည့်မှုဖြစ်နိုင်ချေကို သိရှိလိုပါက ခန္ဓာကိုယ်ကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော ဓာတ်မတည့်မှုများအတွက် စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ကာကွယ်နိုင်ပါသည်။

ဓာတ်မတည့်မှုနှင့် ပန်းနာရင်ကျပ်စင်တာ ဘန်ကောက်ဆေးရုံ လူနာတွေကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ဖို့ အပြည့်အဝ ပြင်ဆင်ထားပါ။ ဓာတ်မတည့်ခြင်းနှင့် ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သော ကလေးအထူးကု ဆရာဝန်များနှင့် အလုပ်သင်များ ရှိပါသည်။ အရေပြားစမ်းသပ်ခြင်း (Skin Test) ကဲ့သို့သော လူနာများအား အပြည့်အဝ ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးနိုင်စွမ်းရှိခြင်း၊  Patch စမ်းသပ်ခြင်း။  သွေးစစ်  အရေးကြီးတာက အစားအသောက်စိန်ခေါ်မှု (Oral food Challenge) နဲ့ ဆေးဝါး (Oral drug challenge) နဲ့ စမ်းသပ်မှု အမျိုးမျိုးကိုလုပ်ဖို့ပါပဲ။