သက်ကြီးရွယ်အိုများ စတင်ဝင်ရောက်ချိန်တွင် ငြင်းလို့မရတဲ့အချက်က အိပ်စက်ခြင်းပြဿနာပါ။ သက်ကြီးရွယ်အိုများစွာသည် ၎င်းတို့၏နေ့စဉ်ဘဝတွင် ဤပြဿနာများကြောင့် အမြဲတစေ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်နေကြသည်။ နေ့ခင်းဘက်တွင် နေထိုင်မှု အားနည်းခြင်း၊ ငိုက်မျဉ်းခြင်းနှင့် နေ့ဘက်တွင် အိပ်စက်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။ မလန်းဆန်းဘူး။ တခါတရံမှာ ခေါင်းကိုက်တတ်ပါတယ်။ တစ်ချို့လူတွေက ခေါင်းထဲမှာ လေးလံတဲ့ ခံစားချက်ကို ခံစားရပြီး ပိုဆိုးလာတဲ့အခါ အိပ်ရာဝင်ချိန်မှာ စိတ်ပူပင်မှုတွေ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ အိပ်မပျော်မှာကို ကြောက်တယ်။ တချို့လူတွေက အိပ်ဆေးကို အားကိုးရတယ်။ ၏အစဟုယူဆသည်။ "အိပ်ဆေးသောက်ခြင်း"
သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အိပ်စက်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ သက်ကြီးရွယ်အိုများအတွင်း ပြောင်းလဲသွားသော ဇီဝကမ္မလက္ခဏာများသည် အောက်ပါအတိုင်း ပြောင်းလဲသွားမည်ဖြစ်သည်။
- အိပ်ပျော်ဖို့ အချိန်ပိုကြာပါတယ်။ ခေါင်းအုံးကို ထိလိုက်တာနဲ့ အမှန်တကယ် အိပ်ပျော်ဖို့ အချိန်အတော်ကြာပါတယ်။
- ညဉ့်နက်သန်းခေါင်မှာ မကြာခဏ အိပ်ရာကထတာ၊ သင့်ထက်စောပြီး နိုးထတာ၊ အိပ်ငိုက်တာ ဒါမှမဟုတ် နေ့ဘက်မှာ မကြာခဏ အိပ်တာလိုမျိုး ထိရောက်မှုနည်းပြီး အိပ်ရေးပျက်ပါလိမ့်မယ်။
သုတေသီများစွာသည် ဤမေးခွန်းကို စတင်မေးလာကြသည်။ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အိပ်မပျော်ခြင်း။ အကြောင်းရင်းက အသက်ကြီးလာလို့သာ ဖြစ်တာလား? အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ခေါင်းအုံးကို ထိမိသောအခါ အလွယ်တကူ အိပ်ပျော်သွားသော သက်ကြီးရွယ်အို အများအပြား ရှိနေပုံပေါ်သည်။ အဖြေမှာ “ဘယ်သူမှ အတိအကျ မပြောနိုင်ပါဘူး။” သို့သော် ဤမေးခွန်းများကို မေးသူ အများအပြားရှိသည်။ ပြီးလျှင် လူများစွာအတွက် အိပ်စက်ခြင်းကို “မလွယ်ကူ” စေသော အကြောင်းရင်းများ ရှိမရှိ ရှာဖွေကြည့်ပါ။
အိပ်ပျော်ရန်ခက်ခဲစေသောအချက်များ
- တိုက်ရိုက်အိပ်စက်ခြင်းရောဂါ
- လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ခန္ဓာကိုယ်နာရီကို ပြောင်းလဲခြင်း။
- အချို့သော ဆေးနှင့် စိတ်ရောဂါများ
- သင်သောက်နေသောဆေးများ
- သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် Dementia
- ဆိုးရွားသော အိပ်စက်ခြင်းအလေ့အထများ
ဒီနေရာမှာ လူတော်တော်များများ မသိတဲ့ သို့မဟုတ် မေ့မရတဲ့ အကြောင်းအရင်းဖြစ်တဲ့ အိပ်ချိန်မမှန်ခြင်းအကြောင်း ပြောပြပါမယ်။ အောက်ပါအတိုင်း ပုံစံများစွာရှိသည်။
- အိပ်မပျော်ဘဲ အသက်ရှူကျပ်ခြင်း (Sleep apnea )
အိပ်ရေးမဝခြင်းမှာ အမျိုးသားများထက် အမျိုးသမီးများတွင် ပိုအဖြစ်များပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ အများအားဖြင့် အမျိုးအစား 3 မျိုးတွင် တွေ့ရတတ်သည်-
- အများကြီးဟောက်တယ်။
- နေ့ဘက်မှာ အိပ်ငိုက်တယ်။ မလန်းဆန်းဘူး။ အလုပ်တွင် အာရုံစူးစိုက်မှု မရှိခြင်း။
- အသက်ရှုနည်းလာတယ်၊ တခါတရံ အိပ်ပျော်နေစဉ် အသက်ရှူရပ်သွားတယ်။ သူအသက်ရှုရပ်လိုက်တိုင်း တစ်ကြိမ်လျှင် အနည်းဆုံး 10 စက္ကန့်ယူပါ။
အသက်ရှုနှုန်း လျော့နည်းသွားပါက သို့မဟုတ် တစ်နာရီလျှင် အိပ်ရေးပျက်ခြင်း ခံစားရတတ်သည်။ (Apnea-hypopnea index; AHI) သို့မဟုတ် AHI ထက် ကြီးသော သို့မဟုတ် 5 ဆ နှင့် ညီမျှသည် ၊ အထက်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း အိပ်မပျော်ခြင်းကို ညွှန်ပြသည့် လက္ခဏာ အနည်းဆုံး 1 ကြိမ် နှင့် အတူ 15 ကြိမ် ထက်ပိုပါသည်။ အိပ်နေစဉ် အသက်ရှူကျပ်ခြင်းကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိလိမ့်မည်။ AHI ကိုတိုင်းတာသည်။ ဒီလိုလုပ်ဖို့, တိကျတဲ့ tool ကိုခေါ် Polysomnography
အိပ်ပျော်နေစဉ် အသက်ရှူကျပ်ခြင်းက သွေးကြောထဲရှိ အောက်ဆီဂျင်ပမာဏကို လျော့ကျစေပါသည်။ မနက်ခင်းမှာ ခေါင်းကိုက်တတ်ပါတယ်။ မလန်းဆန်းဘူး။ အိပ်ရေးမဝသလို ခံစားရတယ်။ နေ့ဘက်မှာ အိပ်ငိုက်တယ်။ အာရုံစူးစိုက်မှုနှင့် မှတ်ဉာဏ်ကို ကျဆင်းစေသည်။ တုံ့ပြန်မှု နှေးကွေးခြင်း စသည်တို့သည် နာတာရှည် ဖြစ်နေပါက သွေးတိုးခြင်းကဲ့သို့ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ဖြစ်လာနိုင်သည်။
Sleep Apnea ကို အကြောင်းအရင်းအရ အဓိက အမျိုးအစား ၃ မျိုး ခွဲခြားထားပါတယ်။
- အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အာရုံကြောစနစ် ချို့ယွင်းမှုကြောင့် အိပ်မပျော်ခြင်း ( central sleep apnea)၊
- အိပ်မပျော်ဘဲ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း ( obstructive sleep apnea) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရောဂါလက္ခဏာမှာ ထင်ရှားသော လက္ခဏာမှာ မကြာခဏ ဟောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် အိပ်နေစဉ် ရင်ကျပ်ခြင်း။ ဒါက အသက်ရှူလမ်းကြောင်းမှာ အဟန့်အတားရှိနေတာကို ညွှန်ပြပါတယ်။ ၎င်းသည် နံနက်အိပ်ရာနိုးချိန်တွင် လန်းဆန်းမှုမရှိဘဲ နေ့ဘက်တွင် မကြာခဏ အိပ်ပျော်သွားတတ်ပါသည်။ထို့ပြင် လူနာသည် အိပ်နေစဉ်တွင် ထူးဆန်းသောအမူအရာများဖြစ်သည့် အိပ်ရာထခြင်း သို့မဟုတ် အိပ်ပျော်နေစဉ် ထူးဆန်းသောအစားအစာများစားခြင်း၊ ခြေထောက်များလှုပ်ယမ်းခြင်း သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုများပြုလုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော ထူးဆန်းသောအမူအကျင့်များ ရှိနေနိုင်သည်။ မင်းအိပ်မက်တွေအရ အိပ်နေစဉ် ဟောက်ခြင်းသည် နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါနှင့် လေဖြတ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ တိုးလာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
- Sleep apnea သည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ထိန်းချုပ်သည့် အာရုံကြောစနစ်၏ ချို့ယွင်းမှုနှစ်ခုလုံးကြောင့် ဖြစ်ရခြင်း ( mixed sleep apnea) ကြောင့် ဖြစ်ရခြင်းအကြောင်းရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
– ကိုယ်အလေးချိန်တိုးခြင်းနှင့် အဝလွန်ခြင်း။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဆီပိုတွေက အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ပိတ်ဆို့စေလို့ပါပဲ။ ဒါပေမယ့် သက်ကြီးရွယ်အိုတွေအတွက်ပါ။ ပိန်တာကလည်း ဒီအခြေအနေကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
– ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း ကြောင့် ပါးစပ်တစ်ခုလုံးကို ယားယံစေတဲ့အပြင် စီးကရက်မှာပါတဲ့ နီကိုတင်းဓာတ်ကလည်း ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်ကို အပျက်သဘောဆောင်စေပါတယ်။ ဆေးလိပ်သောက်သူတွေဟာ ဆေးလိပ်မသောက်သူတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် အိပ်မပျော်တဲ့ အသက်ရှူကျပ်မှု ဖြစ်ပွားနှုန်း ၃ ဆ တိုးလာပါတယ်။
– အရက်သောက်ပြီး အိပ်ဆေးသောက်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းရှိ ကြွက်သားများကို လျော့ပါးစေပြီး ပြေလျော့စေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ လေလမ်းကြောင်းကို ပိုမိုပိတ်ဆို့စေတယ်။
– မေးစေ့နှင့် မျက်နှာ၏ ခန္ဓာဗေဒလက္ခဏာများ ဥပမာ၊ လူနာတွင် မေးစေ့သေးသေး သို့မဟုတ် မေးစေ့ချောင်နေပါက လေလမ်းကြောင်းကို ပိုမိုပိတ်ဆို့သွားနိုင်သည်။
– အသက်အရွယ်ကြီးလာခြင်း။ အများအားဖြင့် အသက် 60 နှင့် 70 ကြားတွင် ပိုဖြစ်တတ်ပါသည်။ အသက်များလာသည်နှင့်အမျှ အိပ်ရေးမဝနိုင်ခြေ များလာသည်နှင့်အမျှ တိုးလာပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ အဆီများလာခြင်းကဲ့သို့သော ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာပြောင်းလဲမှုများသည် ထိုသို့သောအခြေအနေများကို ဖြစ်ပေါ်စေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အလုံးစုံ ကြွက်သား ကြံ့ခိုင်မှု ကျဆင်းခြင်း။ လေလမ်းကြောင်း၏ ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ ယင်းက လေလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်းကို ပိုဖြစ်စေသည်။ သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်းများ ကျဆင်းခြင်းနှင့် အဆုတ်တစ်ခုလုံး ထုထည်ကျဆင်းခြင်း။
– ပုံမှန်မဟုတ်သော adenoids သို့မဟုတ် အာသီးများ ကျယ်လာခြင်း။ နှာခေါင်း ဆီးအိမ်နှင့် နှာခေါင်းတွင်းရှိ ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများ ပါဝင်သည်။
– သွေးဆုံးခြင်းသို့ ရောက်ခြင်း။ သွေးဆုံးချိန်စတင်သောအခါတွင် အီစထရိုဂျင်နှင့် ပရိုဂျက်စတီရုန်းအဆင့်များ အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့်၊ perimenopause တွင်၊ ဤဟော်မုန်းနှစ်ခုသည် ထိရောက်သောအိပ်စက်ခြင်းကိုသေချာစေရန်အတွက် ညီညွတ်စွာအလုပ်လုပ်ပါသည်။ သို့သော် သွေးဆုံးပြီးနောက်တွင် ဟော်မုန်းနှစ်မျိုးလုံးသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဟန်ချက်မညီတော့ပေ။ အရင်ကလို အိပ်မပျော်စေဘူး။
– အခြားဆေးဘက်ဆိုင်ရာရောဂါများ ဖြစ်သော နှလုံးဖောက်ခြင်း၊ အဆုတ်ရောင်ခြင်း၊ နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ပျက်ကွက်ခြင်း။ သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်းနည်းခြင်း၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ ပန်းနာရင်ကျပ်၊ အဆုတ် fibrosis၊ acromegaly။ လေဖြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဦးနှောက်အတွင်းရှိ သွေးကြောများ ပေါက်ပြဲခြင်း။
– ကိုယ်ဝန်
အိပ်စက်ခြင်း အသက်ရှူကျပ်ခြင်းကို ကုသခြင်း။
- positive pressure ventilator ကိုအသုံးပြုခြင်း။ ယနေ့ခေတ်တွင် အလွန်ထိရောက်သော ကုသမှုဟု ယူဆပါသည်။
2. အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် မျက်နှာအရိုးများ တစ်ခုလုံး၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော ခန္ဓာဗေဒကို ကုသရန် ခွဲစိတ်မှု (လက်ရှိတွင် ထိရောက်မှုမှာ 50%) ထက်နည်းပါသည်။ အသေးစားကိစ္စများတွင် အသုံးပြုရန် အကြံပြုထားသည်။ သို့မဟုတ် ဟောက်ခြင်းသာ ရှိပါသလား။
3. ပါးစပ်အတွင်း အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်းကို တားဆီးပေးသည့် ကိရိယာကို ဝတ်ဆင်ပါ။ (လက်ရှိတွင် ထိရောက်မှုမှာ 50%) ထက်နည်းပါသည်။ ဟောက်အနည်းငယ်သာ သို့မဟုတ် အနည်းငယ်သာ ဟောက်သည့်ကိစ္စများတွင် အသုံးပြုရန် အကြံပြုထားသည်။ သို့မဟုတ် ကျောပြင်ပေါ်တွင် လှဲလျောင်းနေမှသာ အသက်ရှုရပ်သွားနိုင်သည်။
4. ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်း၊ အရက်ဖြတ်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်းနှင့် အိပ်ငိုက်စေသော မူးယစ်ဆေးဝါးများကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းစသည့် နေ့စဉ်ဘဝကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲပါ။ ပက်လက်အိပ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းကဲ့သို့သော သင်၏အိပ်စက်သည့် အနေအထားကို ပြောင်းလဲပါ။ အိပ်တဲ့အခါ သင်ဝတ်တဲ့ ရှပ်အင်္ကျီနောက်ကျောမှာ အိတ်ကပ်သေးသေးလေး ချုပ်ပြီး တင်းနစ်ဘောလုံးကို ထည့်တဲ့နည်းကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ကျောပေါ်မှာအိပ်တာ စတာတွေကို ကာကွယ်ဖို့၊
