Nội soi siêu âm dạ dày hoặc đường tiêu hóa là gì

Khi xảy ra bất thường của hệ tiêu hóa, dù ở cơ quan nào cũng đều ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Dù triệu chứng có thể không nghiêm trọng, nhưng lại gây cản trở cuộc sống nhiều hơn bạn nghĩ. Vì vậy, nội soi siêu âm dạ dày để kiểm tra bất thường của hệ tiêu hóa (Endoscopic Ultrasound – EUS) không chỉ giúp chẩn đoán bệnh mà còn giúp giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh trước khi quá muộn.

Nội soi siêu âm đường tiêu hóa (EUS) là gì

Nội soi siêu âm đường tiêu hóa (Endoscopic Ultrasound – EUS) là một thủ thuật y khoa đặc biệt kết hợp công nghệ nội soi (Endoscopy) và siêu âm (Ultrasound) để tạo hình ảnh chi tiết của đường tiêu hóa và các cơ quan xung quanh. Thường được sử dụng để đánh giá, chẩn đoán vàhỗ trợ điều trị, cung cấp thông tin quan trọng mà chụp X-quang hoặc các phương pháp thăm khám khác có thể không cho được chi tiết rõ ràng bằng

Siêu âm dạ dày thông thường và EUS khác nhau như thế nào

Mặc dù cả hai phương pháp đều sử dụng sóng âm tần số cao để tạo hình ảnh giống nhau, nhưng có những khác biệt quan trọng về cách thực hiện và độ chi tiết của thông tin thu được như sau

Ai cần nội soi siêu âm để kiểm tra hệ tiêu hóa (EUS) 

Bác sĩ thường cân nhắc chỉ định nội soi siêu âm đường tiêu hóa khi cần đánh giá bất thường ở mức sâu, bao gồm

• Người cần chẩn đoán và xác định giai đoạn ung thư, đặc biệt là ung thư thực quản, dạ dày, tụy và trực tràng
• Người cần kiểm tra tình trạng tụy: chẩn đoán nang, viêm tụy mạn tính hoặc khối u
• Người cần kiểm tra tình trạng ống mật: đánh giá sỏi ống mật hoặc hẹp/tắc
• Người cần kiểm tra u dưới niêm mạc: đánh giá khối u dưới lớp niêm mạc của đường tiêu hóa
• Người cần đánh giá hạch bạch huyết, đặc biệt là hạch trong lồng ngực hoặc hạch trong ổ bụng

Nội soi siêu âm dạ dày EUS có thể phát hiện những bệnh gì

Nội soi siêu âm đường tiêu hóa (EUS) nổi bật trong việc đánh giá các bất thường ẩn sâu dưới lớp thành ống tiêu hóa hoặc tổn thương nhỏ mà siêu âm thông thường có thể nhìn không rõ. Các bệnh lý và tình trạng thường dùng EUS để đánh giá gồm

• Ung thư hệ tiêu hóa: dùng để đánh giá giai đoạn ung thư như ung thư thực quản, ung thư dạ dày, ung thư tụy và ung thư trực tràng, nhằm xem khối ung thư xâm lấn sâu đến lớp nào của thành ruột hoặc có lan đến hạch bạch huyết xung quanh hay không—đây là thông tin quan trọng để lập kế hoạch điều trị
• Tổn thương dưới biểu mô đường tiêu hóa (Subepithelial lesions) : giúp đánh giá các khối ẩn dưới lớp niêm mạc đường tiêu hóa ở thực quản, dạ dày hoặc ruột, xem đó chỉ là khối mỡ, nang dịch hay khối u có thể tiến triển thành ác tính
• Bệnh lý tụy: cho hình ảnh tụy rõ nét, hỗ trợ chẩn đoán viêm tụy mạn, nang tụy (Pancreatic Cysts) và khối u vùng tụy
• Bệnh lý đường mật và túi mật : có thể phát hiện sỏi ống mật nhỏ mà các phương tiện khác có thể không nhìn thấy, đồng thời đánh giá tình trạng hẹp/tắc ống mật hoặc u trong ống mật
• Bất thường hạch bạch huyết: dùng để đánh giá các hạch to bất thường trong lồng ngực hoặc ổ bụng, và có thể dùng kim nhỏ chọc lấy mô từ hạch để gửi giải phẫu bệnh

Ưu điểm của nội soi siêu âm kiểm tra hệ tiêu hóa (EUS) 

• Hình ảnh đường tiêu hóa và các cơ quan xung quanh có độ phân giải cao
• Ngoài chẩn đoán, còn có thể điều trị và lấy sinh thiết tại vùng nghi ngờ để xét nghiệm thêm và lập kế hoạch điều trị ở bước tiếp theo
• Xác định giai đoạn chính xác, quan trọng trong việc định giai đoạn của một số loại ung thư để lên kế hoạch điều trị
• Ứng dụng điều trị: giúp dẫn lưu nang hoặc mủ, đặt ống dẫn lưu như dẫn lưu mật tại vị trí tắc nghẽn tương đương phẫu thuật bắc cầu nhưng không có vết mổ thành bụng; ngoài ra còn có thể xử trí tình trạng tắc nghẽn đường tiêu hóa đoạn trên

Chuẩn bị trước khi nội soi siêu âm kiểm tra hệ tiêu hóa (EUS) như thế nào

Chuẩn bị đúng cách là điều quan trọng để nội soi siêu âm dạ dày (EUS) diễn ra thuận lợi và an toàn

• Nhịn ăn: người bệnh phải ngừng ăn và uống ít nhất 6–8 giờ trước khi kiểm tra để hình ảnh rõ ràng và giảm nguy cơ sặc khi dùng thuốc gây mê
• Rà soát thuốc: trao đổi với bác sĩ về tất cả các thuốc đang dùng; thuốc chống đông, thuốc điều trị đái tháo đường và một số thực phẩm bổ sung có thể cần điều chỉnh hoặc tạm ngừng
• Thông tin dị ứng: thông báo cho bác sĩ về bất kỳ tiền sử dị ứng nào, đặc biệt là với thuốc và thuốc gây tê
• Đánh giá sức khỏe: sẽ tiến hành đánh giá trước thủ thuật để xem lại tiền sử y khoa và các phản ứng từng xảy ra với thuốc gây mê hoặc thuốc gây tê
• Đồng ý thực hiện thủ thuật: người bệnh cần ký chấp thuận trước khi thực hiện, về lợi ích và các nguy cơ có thể xảy ra

Trong quá trình nội soi siêu âm kiểm tra hệ tiêu hóa (EUS) diễn ra như thế nào

• Gây mê: người bệnh sẽ được dùng thuốc gây mê để cảm thấy thoải mái và thư giãn; có thể là gây mê khi vẫn còn ý thức hoặc gây mê toàn thân
• Tư thế: đa số người bệnh sẽ được đặt nằm nghiêng trái
• Đưa ống nội soi: bác sĩ đưa ống nội soi qua miệng và từ từ đi qua thực quản, dạ dày 

        đến tá tràng

• Tạo hình bằng siêu âm: bộ phận siêu âm sẽ tạo hình ảnh chi tiết của các cơ quan tiêu hóa và mô xung quanh
• Sinh thiết (nếu cần): nếu phát hiện bất thường, bác sĩ có thể hút lấy mô hoặc tế bào mẫu để phân tích thêm

Chăm sóc sau nội soi siêu âm kiểm tra hệ tiêu hóa (EUS) như thế nào

• Thời gian hồi phục: người bệnh sẽ được theo dõi cho đến khi thuốc gây mê hết tác dụng, thường mất khoảng 1–2 giờ
• Ăn uống: nếu không lấy sinh thiết, có thể ăn uống bình thường sau khi tỉnh thuốc gây mê; nhưng nếu có lấy sinh thiết, khuyến nghị nằm viện 1 đêm để theo dõi triệu chứng và có thể bắt đầu với chất lỏng trong, rồi dần trở lại ăn bình thường tùy theo khả năng ăn uống
• Hoạt động: tránh các hoạt động nặng trong ngày hôm đó
• Theo dõi: người bệnh sẽ được hướng dẫn cụ thể về thời điểm dùng lại thuốc thường ngày và lịch hẹn theo dõi kết quả
• Dấu hiệu cảnh báo: liên hệ bác sĩ nếu bạn bị đau bụng dữ dội, sốt, nôn 

Nguy cơ và biến chứng từ nội soi siêu âm dạ dày (EUS) 

Mặc dù nội soi siêu âm dạ dày là thủ thuật an toàn, nhưng trong một số trường hợp có thể gặp các nguy cơ sau

• Chảy máu: có thể xảy ra, đặc biệt nếu có sinh thiết
• Thủng: ống nội soi có thể gây rò hoặc thủng đường tiêu hóa, nhưng hiếm gặp
• Viêm tụy: có thể xảy ra, đặc biệt nếu lấy mô vùng tụy để xét nghiệm
• Nhiễm trùng: có nguy cơ nhỏ bị nhiễm trùng, đặc biệt tại vị trí sinh thiết
• Nguy cơ liên quan đến gây mê: bao gồm vấn đề hô hấp hoặc phản ứng dị ứng với thuốc gây mê

Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ và theo dõi sát để phòng ngừa các biến chứng có thể xảy ra

Bác sĩ chuyên nội soi siêu âm kiểm tra hệ tiêu hóa (EUS)

• Dr. Aroon Siripun Bác sĩ nội khoa chuyên nội soi can thiệp điều trị, Trung tâm Bệnh lý Tiêu hóa và Gan, Bangkok Hospital 
• Dr. Issaree Laopeamthong Bác sĩ phẫu thuật chuyên nội soi điều trị đường tiêu hóa, gan và tụy, Trung tâm Bệnh lý Tiêu hóa và Gan, Bangkok Hospital

Bệnh viện chuyên về nội soi siêu âm kiểm tra hệ tiêu hóa (EUS) 

Trung tâm Bệnh lý Tiêu hóa và Gan, Bangkok Hospital sẵn sàng thăm khám chẩn đoán và chăm sóc điều trị các bất thường của hệ tiêu hóa bằng nội soi siêu âm kiểm tra hệ tiêu hóa, với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, điều dưỡng và ekip đa chuyên ngành, cùng trang thiết bị và công nghệ hiện đại, để bạn trở lại cuộc sống một cách tự tin

Tóm tắt bài viết

Nội soi siêu âm dạ dày (EUS) cung cấp hình ảnh và thông tin chuyên sâu quan trọng để chẩn đoán các bất thường khác nhau của đường tiêu hóa mà siêu âm thông thường có thể không tiếp cận được. Chuẩn bị đúng cách và hiểu rõ quy trình thăm khám sẽ giúp người bệnh nhận được điều trị hiệu quả và an toàn

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về nội soi siêu âm dạ dày

1. Thăm khám EUS mất bao lâu

Thông thường mất khoảng 30–60 phút, tùy theo mức độ phức tạp của tổn thương và các thủ thuật bổ sung

2. Nội soi siêu âm có đau không

Người bệnh sẽ không cảm thấy đau do có dùng thuốc gây mê, nhưng có thể thấy hơi kích ứng họng nhẹ sau khi thuốc hết tác dụng; triệu chứng sẽ tự hết sau thời gian ngắn

3. Siêu âm bụng thông thường có nhìn dạ dày rõ không

Có thể thực hiện ở mức độ nhất định nhưng hơi trong dạ dày và lớp mỡ thành bụng thường là trở ngại quan trọng khiến khó nhìn rõ các tổn thương nhỏ. Vì vậy bác sĩ thường khuyến nghị EUS khi cần chi tiết sâu hơn

4. Người cao tuổi có thể thực hiện EUS không

Có thể. Bác sĩ sẽ luôn đánh giá kỹ tình trạng sức khỏe tổng thể và mức độ sẵn sàng của cơ thể trước để đảm bảo an toàn khi dùng thuốc gây mê