การเลือกวิธีฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ระหว่าง วัคซีนชนิดพ่นจมูก กับ วัคซีนแบบฉีด มีข้อดีที่แตกต่างกันออกไปโดยจุดเด่นที่ทำให้ วัคซีนชนิดพ่นจมูกดู “เหนือกว่า” ในบางแง่มุม มีดังนี้
- ไม่เจ็บตัว (เหมาะมากสำหรับเด็ก)
นี่คือข้อดีที่ชัดเจนที่สุด วัคซีนชนิดพ่นจมูกใช้วิธีพ่นละอองฝอยเข้าไปในรูจมูกข้างละนิด ไม่มีการใช้เข็ม ทำให้ลดความกลัวและความกังวล โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่มักจะกลัวเข็มครับ - การสร้างภูมิคุ้มกันในที่ที่ไวรัสเข้าจริง
เนื่องจาก วัคซีนพ่นเข้าทางจมูกโดยตรง จึงช่วยสร้างภูมิคุ้มกันชนิด IgA (Secretory IgA) บริเวณเยื่อบุทางเดินหายใจส่วนบน ซึ่งเป็น “ด่านหน้า” ที่ไวรัสไข้หวัดใหญ่จะเข้าสู่ร่างกายจริงๆ ในขณะที่แบบฉีดจะเน้นสร้างภูมิคุ้มกันในกระแสเลือด (IgG) เป็นหลักครับ - เป็นวัคซีนชนิดเชื้อเป็นที่อ่อนกำลัง (Live Attenuated) แต่ยังสามารถเลียนแบบการติดเชื้อตามธรรมชาติได้ ทำให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันที่ “กว้าง” และ “นาน” กว่าในเด็กบางกลุ่ม
ส่วนวัคซีนแบบฉีด: ส่วนใหญ่เป็นเชื้อตาย (Inactivated) หรือแค่ชิ้นส่วนของไวรัส ซึ่งปลอดภัยสูงแต่การกระตุ้นภูมิอาจไม่เหมือนการเลียนแบบธรรมชาติเท่าแบบพ่น
ข้อควรระวัง (ที่อาจจะทำให้แบบเดิม “ดีกว่า” ในบางกรณี)
แม้วัคซีนชนิดพ่น จะดูสะดวกกว่า แต่ก็มี ข้อจำกัด ที่ต้องทราบ เช่น
• กลุ่มที่ห้ามใช้: ได้แก่
- มีประวัติเคยแพ้วัคซีนไข้หวัดใหญ่แบบรุนแรง
- เด็กหรือวัยรุ่นที่ต้องทานยาแอสไพริน
- ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องรวมทั้งผู้ดูแลใกล้ชิด
- ผู้ที่เป็นหอบหืดรุนแรง
- ผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงต่อเยื่อหุ้มสมองอักเสบ เช่น CSF leak , cochlear implantation
- และสตรีมีครรภ์
เนื่องจากเป็นวัคซีน “เชื้อเป็น”
• ช่วงอายุ:
ใช้ได้จำกัดในช่วงอายุ 2-49 ปีเท่านั้น เด็กที่ต่ำกว่า 2 ขวบหรือผู้สูงอายุเกิน 50 ปี ยังต้องใช้วิธีฉีดแบบเดิม
โดยสรุปคือ ถ้ามีสุขภาพแข็งแรง อายุอยู่ในเกณฑ์ และเกลียดเข็ม วัคซีนชนิดพ่นจมูก คือทางเลือกที่ตอบโจทย์กว่าครับ แต่ถ้าเป็นกลุ่มเสี่ยงหรืออายุเกินเกณฑ์ การฉีดแบบเดิมยังคงเป็นมาตรฐานที่ปลอดภัยที่สุด
เอกสารอ้างอิง
แนวทางการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันโรคในเด็กและวัยรุ่นไทย 2569 สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย
Centers for Disease Control and Prevention. (2023, August 25). Live Attenuated Influenza Vaccine [LAIV] (The Nasal Spray Flu Vaccine). U.S. Department of Health and Human Services. https://www.cdc.gov/flu/prevent/nasalspray.htm
Committee on Infectious Diseases, American Academy of Pediatrics. (2023). Recommendations for Prevention and Control of Influenza in Children, 2023–2024. Pediatrics, 152(4), e2023063773. https://doi.org/10.1542/peds.2023-063773
Belshe, R. B., Edwards, K. M., Vesikari, T., Black, S. V., Walker, R. E., Hultquist, M., Connor, E. M., & Ambrose, C. S. (2007). Live Attenuated versus Inactivated Influenza Vaccine in Children. The New England Journal of Medicine, 356(7), 685–696. https://doi.org/10.1056/NEJMoa065368
