ภาวะมดลูกแตก อาการ สาเหตุ การรักษาที่ต้องรู้ก่อนคลอด

ภาวะมดลูกแตกเป็นภาวะฉุกเฉินรุนแรงก่อนคลอดที่มีโอกาสเกิดขึ้นกับคุณแม่ระหว่างตั้งครรภ์แม้จะพบได้ไม่มากแต่อันตรายถึงชีวิตจำเป็นต้องได้รับการช่วยเหลือโดยเร็วที่สุดเพื่อลดโอกาสเสียชีวิตของคุณแม่และทารกในครรภ์

ภาวะมดลูกแตกคืออะไร

ภาวะมดลูกแตก (Uterine Rupture) คือ ภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์รุนแรงที่เกิดจากมดลูกแตก ผนังมดลูกฉีกขาด เนื้อเยื่อปริออกและขาดจากกันระหว่างตั้งครรภ์หรือขณะคลอด ทำให้ตกเลือดรุนแรง เลือดไหลเข้าไปในช่องท้อง ทารกและน้ำคร่ำอาจหลุดจากมดลูกเข้าไปในช่องท้องจนเสียชีวิตในครรภ์มารดา ถ้ามดลูกฉีกขาดทะลุผนังมดลูกทั้งหมดต้องได้รับการรักษาทันที เพราะร้ายแรงมากถึงขั้นเสียชีวิตทั้งมารดาและทารกในครรภ์

ภาวะมดลูกแตกเกิดจากอะไร

• เคยมีแผลบริเวณมดลูกจากการผ่าคลอด ผ่าตัดก้อนเนื้องอกมดลูก ภาวะมดลูกผิดปกติ เป็นต้น
• ทารกอยู่ในท่าผิดปกติหรือผิดสัดส่วนระหว่างคลอด ตั้งครรภ์แฝด เจ็บครรภ์นาน คลอดยาก ใช้ยากระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูก
• คุณแม่ตั้งครรภ์ที่คลอดทางช่องคลอดหลังเคยผ่าตัดคลอด
• กล้ามเนื้อมดลูกอ่อนแอผนังมดลูกบางผิดปกติ
• มีประวัติได้รับอุบัติเหตุรุนแรง มดลูกโดนกระแทก มดลูกได้รับบาดเจ็บ

***ความเสี่ยงภาวะมดลูกแตกเพิ่มมากขึ้นทุกครั้งหลังจากคุณแม่เคยผ่าคลอด

อาการภาวะมดลูกแตกเป็นอย่างไร

• ปวดท้องรุนแรงเฉียบพลัน
• ปวดบริเวณเหนือหัวหน่าว
• กดเจ็บบริเวณหน้าท้อง
• เลือดออกทางช่องคลอด แต่อาจไม่มีถ้าเลือดออกในช่องท้อง
• อัตราการเต้นหัวใจของทารกในครรภ์ผิดปกติ ทารกดิ้นน้อยลงหรือไม่ดิ้นเลย
• ตกเลือดรุนแรง หน้ามืด ใจสั่น เวียนศีรษะ ความดันโลหิตต่ำ วูบ หมดสติ เข้าสู่ภาวะช็อก

ตรวจวินิจฉัยภาวะมดลูกแตก

• ตรวจประเมินอาการ
• ตรวจอัลตราซาวนด์มดลูก
• ตรวจอัตราการเต้นของหัวใจทารก

ดูแลรักษาภาวะมดลูกแตก

• ทีมสหสาขาวิชาชีพ (Multidisciplinary Team): ทันทีที่เกิดเหตุ ทีมแพทย์ฉุกเฉิน ประเมินสภาวะอย่างละเอียดและช่วยชีวิตอย่างเร่งด่วน พร้อมตามทีมสูติ–นรีแพทย์ แพทย์วิสัญญี กุมารแพทย์ทารกแรกเกิด (Neonatologist) และพยาบาลวิชาชีพเฉพาะทางจะรวมตัวกันที่ห้องผ่าตัดภายในไม่กี่นาที เพื่อผ่าตัดคลอดทางช่องท้องโดยเร็วที่สุด อาจต้องซ่อมมดลูกหรือตัดมดลูกตามความรุนแรงที่พบ
• ห้องผ่าตัดและอุปกรณ์ที่พร้อมทันที: เรามีห้องผ่าตัดที่รองรับเคสฉุกเฉินได้ทันที พร้อมระบบธนาคารเลือดที่สำรองเลือดและส่วนประกอบของเลือดที่จำเป็นไว้ตลอดเวลา
• การดูแลทารกวิกฤต (NICU): หากต้องคลอดก่อนกำหนดหรือทารกมีภาวะขาดออกซิเจน ทีมแพทย์ NICU ระดับ Level 4 พร้อมเข้าดูแลทารกด้วยเทคโนโลยีช่วยชีวิตที่ทันสมัยที่สุด

ป้องกันภาวะมดลูกแตกได้อย่างไร

ภาวะมดลูกแตกเป็นภาวะฉุกเฉินที่ไม่คาดคิดสำหรับคุณแม่กลุ่มเสี่ยง สิ่งสำคัญคือการฝากครรภ์กับสูติ-นรีแพทย์ที่มีความชำนาญและโรงพยาบาลที่พร้อมด้วยเครื่องมือที่ทันสมัยและทีมสหสาขาที่มากด้วยประสบการณ์ และแจ้งประวัติการผ่าตัดโดยละเอียดแก่แพทย์เป็นสิ่งสำคัญที่สุด หมั่นสังเกตอาการ หากมีความผิดปกติระหว่างตั้งครรภ์ควรพบแพทย์ทันที แพทย์จะทำการประเมินความหนาของผนังมดลูกผ่านการทำ Ultrasound ช่วยเพิ่มความชัดเจนในการวินิจฉัย ด้วยประสบการณ์ของทีมแพทย์ เราสามารถประเมินสัญญาณเตือน วางแผนการคลอดอย่างราบรื่น เช่น ตัดสินใจผ่าตัดฉุกเฉิน (Emergency C-Section) หรือนัดผ่าคลอดก่อนที่จะเจ็บท้องเอง เพื่อลดความเสี่ยงต่อชีวิตของคุณแม่และลูกน้อย

ภาวะมดลูกแตกอันตรายแค่ไหน

ภาวะมดลูกแตกพบได้ไม่บ่อย แต่สามารถเกิดขึ้นได้และมีอันตรายถึงชีวิต โดยมักเกิดขึ้นในคุณแม่ตั้งครรภ์ที่เคยผ่าตัดมดลูก ผ่าตัดผนังมดลูก ผ่าคลอด รวมถึงคุณแม่ตั้งครรภ์ที่คลอดบุตรยาก หากมดลูกแตกรุนแรง เสียเลือดมาก คุณแม่ตั้งครรภ์มักคลอดก่อนกำหนดและอาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิต

โรงพยาบาลที่ชำนาญการดูแลภาวะมดลูกแตก

ศูนย์สุขภาพสตรี โรงพยาบาลกรุงเทพ พร้อมให้การดูแลครรภ์คุณแม่ในทุกมิติตั้งแต่วันแรกของการตั้งครรภ์ หากพบภาวะมดลูกแตก ทีมแพทย์เฉพาะทางและทีมสหสาขาพร้อมดูแลรักษาและให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิดด้วยความชำนาญตลอด 24 ชั่วโมง

แพทย์ผู้ชำนาญด้านเวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์

• นพ.ธีระ วัชรปรีชานนท์
• นพ.ร่มไทร เลิศเพียรพิทยกุล
• นพ.วีรวิชญ์ พรวัฒนไกรเลิศ
• ผศ.พญ. อัจจิมา สูงสถิตานนท์

ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์ ศูนย์สุขภาพสตรี โรงพยาบาลกรุงเทพ