คุณแม่หลังคลอดอาจต้องเผชิญปัญหาท่อน้ำนมอุดตันที่อาจทำให้รู้สึกเจ็บปวดและส่งผลให้น้ำนมน้อยลง เจ้าตัวเล็กไม่ได้ดื่มนมแม่เต็มที่อย่างที่ควรจะเป็น การอัลตราซาวนด์เปิดท่อน้ำนมจึงมีความสำคัญในการช่วยสลายท่อน้ำนมอุดตันและทำให้น้ำนมคุณแม่ไหลได้ดียิ่งขึ้น
รู้จักท่อน้ำนมอุดตัน
ภาวะท่อน้ำนมอุดตันเป็นภาวะที่มีก้อนไตแข็ง ๆ เกิดขึ้นบริเวณใดบริเวณหนึ่งของเต้านมในผู้หญิงหลังคลอดที่กำลังอยู่ในช่วงให้นมลูก ส่งผลให้น้ำนมค้างในเต้านมมากเกินไป น้ำนมไหลไม่สะดวก อาจเจ็บหรือบวมแดงร่วมด้วยได้
ต้นเหตุท่อน้ำนมอุดตัน
สาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะท่อน้ำนมอุดตัน ได้แก่
- ลูกดูดนมไม่เกลี้ยงเต้า หรือไม่ได้ให้ลูกดูดนมบ่อย ไม่ได้ปั๊มตามรอบ
- ปล่อยให้น้ำนมค้างอยู่ในเต้านาน
- มีน้ำนมมากเกินไป ทำให้ระบายน้ำนมออกไม่สมดุลกับที่ผลิต
- ใส่เสื้อชั้นในคับหรือแน่นเกินไป ทำให้การไหลเวียนน้ำนมไม่สะดวก
- รับประทานอาหารและเครื่องดื่มที่มีไขมันสูง ดื่มน้ำน้อย
- มีภาวะเครียด ทำให้หลั่งฮอร์โมนที่ทำให้น้ำนมไหลลดลง
อาการท่อน้ำนมอุดตัน
อาการที่บ่งบอกภาวะท่อน้ำนมอุดตัน ได้แก่
- มีก้อนแข็งบริเวณเต้านม
- ลักษณะหัวนมและลานนมผิดรูป
- บางครั้งมีเส้นเลือดปูดอย่างเห็นได้ชัด
- กดแล้วเจ็บผิวหนังบริเวณเหนือก้อน
- ปวดระบมเต้านม
- บวมแดงแต่ไม่มีไข้
- อาจพบจุดสีขาวที่หัวนม (White Dot) ซึ่งเกิดจากการอุดตันของน้ำนมที่อยู่ข้างใต้
รักษาท่อน้ำนมอุดตัน
ท่อน้ำนมอุดตัน หากรักษาไม่ถูกวิธีอาจทำให้เกิดเต้านมอักเสบได้ ดังนั้นเมื่อตรวจพบว่าเกิดภาวะท่อน้ำนมอุดตัน สามารถรักษาได้หลายวิธี เช่น การให้ลูกดูดบ่อย ๆ ดูดสม่ำเสมอ และดูดถูกวิธี คือการรักษาที่ดีที่สุด นอกจากนั้นคือการประคบร้อน นวดคลึงเบา ๆ การใช้ยาเพื่อลดการจับตัวของไขมันในน้ำนม แต่หากรักษาแล้วยังไม่ได้ผลสามารถใช้อัลตราซาวนด์ในการรักษาได้
อัลตราซาวนด์เปิดท่อน้ำนม
การใช้คลื่นอัลตราซาวนด์เปิดท่อน้ำนมเป็นการส่งคลื่นเสียงความถี่สูงลงไปยังเนื้อเยื่อที่ต้องการรักษาได้ลึกประมาณ 2 – 5 เซนติเมตร ทำให้โมเลกุลภายในเนื้อเยื่อเกิดการสั่นสะเทือนและเกิดเป็นพลังงานความร้อนลึก ในระหว่างการนวดจึงอาจทำให้รู้สึกอุ่น ๆ ในเต้านมได้
ในการกระตุ้นให้น้ำนมไหลนั้นจะใช้ความแรงของคลื่นเบากว่าและเคลื่อนที่รอบ ๆ เต้านม ส่วนกรณีที่มีการรักษาการอุดตันของท่อน้ำนมจะใช้ความแรงของคลื่นที่สูงกว่าและอาจเน้นในบริเวณที่มีอาการ โดยใช้เวลาในการทำข้างละประมาณ 15 นาที
ข้อดีของอัลตราซาวนด์เปิดท่อน้ำนม
การรักษาภาวะท่อน้ำนมอุดตันด้วยคลื่นอัลตราซาวนด์มีข้อดี ได้แก่
- ไม่เจ็บปวด
- ใช้เวลาไม่นานในการรักษา
- เร่งกระบวนการซ่อมสร้างเนื้อเยื่อที่บาดเจ็บ
- เพิ่มความยืดหยุ่นของเนื้อเยื่อและการไหลเวียนเลือด
- กระตุ้นการไหลเวียนเลือดเพิ่มขึ้นในบริเวณเต้านมที่ทำการอัลตราซาวนด์
- ลดอาการปวดจากภาวะท่อน้ำนมอุดตัน
- ช่วยให้ท่อน้ำนมขยายออก
- กระตุ้นให้ท่อน้ำนมที่อุดตันสลายได้ง่ายขึ้น
ป้องกันภาวะท่อน้ำนมอุดตัน
- ไม่ควรทิ้งเต้านมไว้เป็นเวลานาน ควรบริหารเวลาในการระบายน้ำนมออกจากเต้า
- ควรให้ลูกดูดหรือปั๊มนมให้เกลี้ยงเต้า
- ควรให้ลูกดูดนมตั้งแต่หัวนมจนถึงลานนม ช่วยกระตุ้นต่อมน้ำนมให้กระจายทั่วเต้านม
- ควรให้นมลูกทุก 2 – 3 ชั่วโมง
- งดรับประทานอาหารที่มีรสหวาน ไขมันสูง แป้ง และน้ำตาล
- รับประทานยาปรับสมดุลไขมันในกรณีที่อุดตันบ่อย ๆ แต่ควรรับประทานตามคำสั่งแพทย์
- เลือกเสื้อชั้นในที่ช่วยพยุงเต้านม มีขนาดที่ไม่หลวมหรือคับจนเกินไป
การอัลตราซาวนด์เปิดท่อน้ำนมคุณแม่สามารถทำได้หากท่อน้ำนมอุดตัน น้ำนมไม่ไหลหรือไหลช้า แต่ควรอยู่ภายใต้คำแนะนำและการดูแลของแพทย์เฉพาะทางที่มีความชำนาญและพยาบาลนมแม่ที่มีบทบาทสำคัญในการแก้ปัญหาท่อน้ำนมอุดตันอย่างถูกวิธี
