ความดันโลหิตสูงหลายคนอาจมองว่าไม่น่าห่วง ทั้งที่ความจริงแล้วอันตรายอย่างมาก ไม่ว่าจะอายุน้อยหรืออายุมากก็มีโอกาสเป็นได้ ยิ่งอายุเพิ่มขึ้นยิ่งเสี่ยงความดันโลหิตสูงมากขึ้น ที่น่าห่วงคือบางคนกว่าจะรู้ว่าเป็นความดันโลหิตสูง ร่างกายก็มีภาวะแทรกซ้อนรุนแรงแล้ว จึงไม่ควรชะล่าใจและควบคุมความดันโลหิตให้อยู่ในระดับปกติก่อนสายเกินไป
รู้จักความดันโลหิต
ความดันโลหิต คือ ค่าความดันเลือดที่เกิดจากการบีบตัวของหัวใจเพื่อไหลเวียนนำออกซิเจนไปเลี้ยงทั่วร่างกาย การวัดความดันโลหิตบ้าง แม้ไม่มีอาการอะไรช่วยป้องกันโรคความดันโลหิตสูงได้ โดยค่าความดันเลือด แบ่งออกเป็น
- ค่าความดันตัวบน เป็นค่าความดันขณะที่หัวใจบีบตัว
- ค่าความดันตัวล่าง เป็นค่าความดันขณะที่หัวใจคลายตัว
ความดันโลหิตสูงต้องรู้
โรคความดันโลหิตสูง (Hypertension) เกิดจากการที่ความดันเลือดสูงกว่าปกติ คือมากกว่าหรือเท่ากับ 140/90 ติดต่อกันเป็นเวลานาน มักไม่แสดงอาการ แต่ส่งผลเสียต่อหลอดเลือดและหัวใจ ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงถึงชีวิต หรือพิการอาทิ โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง กล้ามเนื้อหัวใจหนา เส้นเลือดแดงใหญ่โป่งพอง ไตวาย เป็นต้น การรู้ตัวว่าความดันโลหิตสูงตั้งแต่ระยะแรกนั้นสำคัญ ช่วยให้ควบคุมระดับความดันโลหิตและลดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้
เช็กระดับความดันโลหิตสูง
การวัดความดันโลหิตควรวัดซ้ำ 2 – 3 ครั้งในภาวะที่ไม่รีบร้อนเพื่อให้มั่นใจว่าค่าความดันโลหิตไม่คลาดเคลื่อน
|
ค่าความดันตัวบน (มม./ปรอท) |
ค่าความดันตัวล่าง (มม./ปรอท) |
ระดับความดันโลหิต |
|
<120 |
< 80 |
ปกติ |
|
120 – 139 |
80 – 89 |
ภาวะก่อนความดันโลหิตสูง |
|
≥ 140 |
≥ 90 |
ความดันโลหิตสูงขั้นที่ 1 |
|
≥ 160 |
≥ 100 |
ความดันโลหิตสูงขั้นที่ 2 |
ปัจจัยเสี่ยงความดันโลหิตสูง
ความดันโลหิตสูงพบได้ 1 ใน 5 ของคนไทย จากการที่เส้นเลือดมีความเสื่อมตามวัย เมื่อความดันเพิ่มขึ้น เส้นเลือดจะแข็งและกระด้างมากขึ้น นอกจากนี้หากมีปัจจัยกระตุ้นอย่างกรรมพันธุ์ โรคเบาหวาน โรคอ้วน ภาวะไขมันในเลือดสูง การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ การกินอาหารรสจัด ความเครียด การพักผ่อนน้อย ยิ่งเสี่ยงความดันโลหิตสูงเพิ่มขึ้น
อาการเตือนความดันโลหิตสูง
- ปวดศีรษะ
- ปวดท้ายทอย
- เวียนศีรษะ
ดูแลรักษาความดันโลหิตสูง
หากผู้ป่วยความดันโลหิตสูงยังมีอาการไม่มาก แพทย์เฉพาะทางจะเน้นในเรื่องการปรับพฤติกรรม อาทิ
- ลดน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม
- กินอาหารสุขภาพ Dash Diet
- เน้นกินผักผลไม้
- ลดหวาน มัน เค็ม
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- งดสูบบุหรี่
- จำกัดการดื่มแอลกอฮฮล์
นอกจากนี้การรักษาส่วนใหญ่แพทย์อาจให้รับประทานยาเพิ่มเติมเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนในอนาคต
ออกกำลังให้ความดันไม่ขึ้น
การออกกำลังกายในผู้ที่มีความดันโลหิตสูงเน้นการเคลื่อนไหวมากกว่าการใช้แรงอย่างเดียว 150 – 200 นาทีต่อสัปดาห์ ไม่ควรยกน้ำหนักที่หนักมาก ๆ เพราะอาจความดันขึ้นสูงได้ ควรต้องระมัดระวังหรือปรึกษาผู้ชำนาญการ และควรมีวันพักให้ร่างกายซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ อย่าออกกำลังกายแบบหักโหมจนเกินไป
หากรู้เร็วและรักษาโรคความดันโลหิตสูงได้ไวจะช่วยลดการเกิดโรคหลอดเลือดสมองได้ 35 – 40% ลดการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจตัน 20 – 25% และลดการเกิดโรคหัวใจล้มเหลวได้มากกว่า 50% จึงควรวัดความดันอย่างสม่ำเสมอเพื่อตรวจเช็กร่างกายว่าความดันโลหิตอยู่ในเกณฑ์ปกติ
