มะเร็งตับ

อาการมะเร็งตับ

เมื่อก้อนมะเร็งในตับมีขนาดใหญ่ขึ้นมักทำให้เกิดอาการต่าง ๆ ดังนี้

• ปวดหรือแน่นบริเวณชายโครงขวา หากก้อนอยู่ที่กลีบซ้ายอาจรู้สึกเจ็บลิ้นปี่ รับประทานอาหารได้น้อยลง เบื่ออาหาร น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ท้องอืด อาหารไม่ย่อย จากการที่ตับสร้างน้ำดีได้ลดลง
• ท้องโตแน่นตึง หรือคลำพบก้อนใต้ชายโครง หากก้อนมีขนาดค่อนข้างใหญ่
• ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือมีน้ำในช่องท้อง (ท้องมาน) ซึ่งมักพบเมื่อโรคลุกลามมากขึ้น

อาการเหล่านี้อาจเกิดจากโรคตับแข็งเพียงอย่างเดียว ไม่ใช่มะเร็งเสมอไป หากมีอาการผิดปกติควรรีบพบแพทย์เฉพาะทาง เพราะการตรวจพบตั้งแต่ระยะแรกช่วยเพิ่มโอกาสรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ตรวจวินิจฉัยมะเร็งตับ

1) การตรวจคัดกรอง (Screening) เหมาะสำหรับผู้ที่ยังไม่มีอาการ แต่มีความเสี่ยงสูง เช่น

• ไวรัสตับอักเสบเรื้อรังชนิด B หรือ C
• โรคตับเรื้อรังจากสาเหตุต่าง ๆ
• มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งตับ
• กลุ่มอาการผิดปกติทางเมตาบอลิก เช่น ไขมันพอกตับ, เบาหวาน, โรคอ้วน

การตรวจประกอบด้วย

• อัลตราซาวนด์ช่องท้อง เพื่อตรวจลักษณะตับและค้นหาก้อนเนื้อ
• ตรวจเลือดหาสารบ่งชี้มะเร็งตับ AFP (Alphafetoprotein), PIVKA-II ซึ่งอาจสูงขึ้นในมะเร็งตับบางราย

แนะนำให้ตรวจทุก 6 เดือน เพื่อเพิ่มโอกาสพบก้อนในระยะแรก

2) การตรวจเมื่อสงสัยว่ามีอาการของมะเร็งตับ

เริ่มจาก

• อัลตราซาวนด์
• ตรวจเลือดค่าการทำงานของตับรวมถึงสารบ่งชี้มะเร็งตับ

หากพบความผิดปกติจะตรวจเพิ่มเติมด้วย

• CT Scan แบบฉีดสารทึบรังสี
• MRI ตับเฉพาะทาง (MRI liver with liver specific agent) ซึ่งให้ความละเอียดสูง สามารถตรวจขนาด ตำแหน่ง จำนวนก้อน การลุกลามไปเส้นเลือด หรือการกระจายไปอวัยวะอื่น เช่น ต่อมน้ำเหลือง ปอด กระดูก

ในบางรายอาจต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น

• เอกซเรย์ปอด
• สแกนกระดูก

3) การตรวจชิ้นเนื้อ (Biopsy)

หากภาพถ่ายรังสีไม่สามารถสรุปได้ชัดเจน แพทย์จะทำการเจาะชิ้นเนื้อเพื่อตรวจยืนยันชนิดของเซลล์มะเร็ง

ปัจจัยการรักษามะเร็งตับ

การรักษามะเร็งตับมีหลายวิธี การจะเลือกวิธีที่เหมาะสมกับผู้ป่วยที่สุดนั้น ต้องอาศัยการประเมินจากหลายปัจจัย ได้แก่

• ชนิดของมะเร็ง
• ขนาดและจำนวนก้อน
• การลุกลาม
• ภาวะตับแข็งและการทำงานของตับ
• สุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย

การรักษามะเร็งตับ

1) การผ่าตัดรักษามะเร็งตับ เหมาะสำหรับผู้ที่

• ไม่มีตับแข็งหรือมีน้อย
• ก้อนเนื้อไม่ใหญ่ ไม่มีรุกล้ำเส้นเลือด
• ไม่มีมะเร็งแพร่กระจายไปนอกตับ
• ต้องประเมินทั้งความเสี่ยงการผ่าตัดและสภาพตับที่เหลือว่าจะเพียงพอต่อการทำงานได้ปกติหลังผ่าตัดหรือไม่

2) การรักษาด้วยความร้อน (Ablation) – RF/MWA ใช้ในผู้ป่วยที่

• ไม่เหมาะสำหรับการผ่าตัด
• มีก้อนขนาดไม่เกิน 3 – 4 เซนติเมตร จำนวนไม่เกิน 3 ก้อน
• ไม่มีการรุกล้ำเส้นเลือด
• ไม่มีมะเร็งแพร่กระจายไปนอกตับ

การสอดเข็มเล็กลงตำแหน่งก้อนโดยใช้ CT หรืออัลตราซาวนด์นำทางเพื่อเข้าทำลายก้อนโดยตรง

ข้อดีคือ

• ไม่ต้องผ่าตัดใหญ่
• ฟื้นตัวไว นอนโรงพยาบาลเพียง 1 – 2 วัน
• ผลข้างเคียงน้อย

3) การรักษาผ่านหลอดเลือด (Catheter – Based Therapy)

TACE (Transarterial Chemoembolization)

เป็นการให้ยาเคมีบำบัดเฉพาะที่ผ่านสายสวนหลอดเลือดเข้าสู่ก้อนโดยตรง พร้อมอุดเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงก้อน ทำให้ก้อนฝ่อตัวลง เหมาะสำหรับ

• ก้อนขนาดใหญ่หรือมีหลายตำแหน่ง
• ไม่สามารถผ่าตัดหรือทำ Ablation ได้
• ไม่มีการลุกลามไปนอกตับหรืออุดกั้นในหลอดเลือดดำหลักของตับ

หลังทำอาจมีไข้ ปวดตื้อ ๆ ในช่องท้อง คลื่นไส้อาเจียนเล็กน้อย หรือเบื่ออาหาร ซึ่งมักหายภายใน 1 สัปดาห์ การรักษาแบบ TACE ส่วนมากทำทุก 4 สัปดาห์ จนสามารถควบคุมเซลล์มะเร็งได้ หรือทำตามความจำเป็นเมื่อต้องการควบคุมอาการในผู้ป่วยบางราย

TARE หรือ Radioembolization (SIRT)

ใช้สารกัมมันตภาพรังสีชนิด Yttrium-90 ส่งเข้าไปยังเส้นเลือดที่เลี้ยงก้อน เหมาะสำหรับ

• ก้อนขนาดใหญ่
• มีมะเร็งลุกลามเข้าเส้นเลือดดำของตับเพียงบางส่วน
• ผู้ป่วยยังมีการทำงานของตับดีพอสมควร

มีการให้รังสีเฉพาะบริเวณก้อนโดยตรง ผลข้างเคียงมักน้อยกว่าการให้ยาเคมีบำบดผ่านหลอดเลือดและใช้จำนวนครั้งของการรักษาน้อยกว่า

4) การใช้ยาแบบระบบ (Systemic Therapy)

ตามแนวทางปัจจุบัน (ในปี 2024 – 20254) มีการใช้

• ยากลุ่มภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy) เช่น Atezolizumab + Bevacizumab
• ยาระงับสัญญาณการเติบโตของมะเร็ง เช่น Sorafenib, Lenvatinib
• การรักษาแบบผสมผสานขึ้นกับดุลยพินิจแพทย์และระยะของโรค

ยาเหล่านี้ช่วยควบคุมโรคในผู้ป่วยที่ไม่สามารถให้การรักษาแบบเฉพาะที่ได้

ป้องกันมะเร็งตับ

สามารถลดความเสี่ยงมะเร็งตับด้วยการดูแลสุขภาพ ดังนี้

• ฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี รับการฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี (HBV) ซึ่งเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพสูงในการป้องกันมะเร็งตับที่เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อ HBV
• การจัดการไวรัสตับอักเสบ ตรวจคัดกรองการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซี (HCV) และรับการรักษาอย่างทันท่วงทีหากพบการติดเชื้อ
• การปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต ได้แก่
• รักษาน้ำหนักตัวและโภชนาการให้เหมาะสม
• จำกัดหรือหลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์และการสูบบุหรี่
• ควบคุมโรคประจำตัว เช่น เบาหวานและความดันโลหิตสูง
• ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งเมื่อมีเพศสัมพันธ์ที่อาจไม่ปลอดภัย
• หลีกเลี่ยงการใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่น หรือการสัมผัสเลือด หรือสารคัดหลั่ง
• เลี่ยงอาหารที่เสี่ยงปนเปื้อนเชื้อราและอะฟลาท็อกซิน เช่น ถั่วลิสง ข้าวเปลือกเก็บไว้นาน ผลไม้แห้ง อาหารแห้งบางประเภท เมล็ดฝ้าย เป็นต้น
• หากเป็นกลุ่มเสี่ยงควรตรวจอัลตราซาวนด์และ AFP ทุก 6 เดือนตามคำแนะนำของแพทย์

โรงพยาบาลที่ชำนาญการรักษามะเร็งตับที่ไหนดี

ศูนย์อายุรกรรมมะเร็ง โรงพยาบาลวัฒโนสถ Cancer Hospital พร้อมด้วยเครื่องมือและเทคโนโลยีทันสมัย แพทย์เฉพาะทางที่มีความชำนาญและมากด้วยประสบการณ์ พร้อมให้การตรวจวินิจฉัยมะเร็งตับและเลือกวิธีรักษาที่เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละบุคคล ตลอดจนมีทีมสหสาขาคอยดูแลให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิด เพื่อให้กลับไปมีคุณภาพชีวิตที่ดีอีกครั้ง

แพทย์ที่ชำนาญการรักษามะเร็งตับ

พญ.ณัฐพร ด่านภักดีกุล รังสีแพทย์ โรงพยาบาลวัฒโนสถ Cancer Hospital

สามารถคลิกที่นี่เพื่อทำนัดหมายได้ด้วยตนเอง