စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း (Rectal prolapse) သည် မကြာခဏမကြားရသော်လည်း အသက်အရွယ်မရွေးတွင် တွေ့နိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် အချိန်ကြာမြင့်သော ဝမ်းချုပ်ရောဂါရှိသူများနှင့် အသက်ကြီးသူများတွင် ပိုမိုတွေ့ရတတ်သော်လည်း လိပ်ခေါင်းဟု မှားယွင်းနားလည်ကာ ကုသမှုကို လျစ်လျူရှု၍ ပြင်းထန်လာသည်အထိ ထားသည့်အခါ ဘဝအရည်အသွေးကို အလွန်အမင်း ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် သတိပေးလက္ခဏာများကို မကြာခဏ စစ်ဆေးပြီး မှန်ကန်သော ကုသမှုကို သိရှိထားသင့်ပါသည်
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်းဆိုတာ ဘာလဲ
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း (Rectal Prolapse) ဆိုသည်မှာ စအိုတန်းကျအူ သို့မဟုတ် အူနောက်ဆုံးပိုင်း၏ နံရံအစိတ်အပိုင်းများသည် စအိုပေါက်အပြင်ဘက်သို့ ရွှေ့ထွက်လာသော အခြေအနေဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် တင်ပါးအုံ (pelvis) အတွင်းရှိ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ သို့မဟုတ် ကြွက်သားများ လျော့ရဲလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်ပြီး ဝမ်းသွားအမူအကျင့်များဖြစ်သည့် အချိန်ကြာကြာ အားစိုက်ညှစ်ခြင်း၊ အချိန်ကြာမြင့်သော ဝမ်းချုပ်ခြင်း၊ တင်ပါးအုံကြွက်သား အားနည်းခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဘဝအရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး ပိုးဝင်ကူးစက်ခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသဖြင့် အမြန်ဆုံး စစ်ဆေးအတည်ပြုပြီး ကုသမှုခံယူသင့်ပါသည်
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်းမှာ အဆင့်ဘယ်နှစ်ဆင့်ရှိသလဲ
အစပိုင်းအဆင့်တွင် ဝမ်းသွားချိန်၌ အဖုတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်တစ်ချိန်တွင် အဖုသည် ကိုယ်တိုင် ပြန်လည်ဝင်ရောက်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် အခြေအနေ ပိုမိုပြင်းထန်လာပါက လမ်းလျှောက်နေစဉ်၊ ထရပ်နေစဉ်၊ ထိုင်နေစဉ် သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုခုကို အချိန်ကြာကြာလုပ်နေစဉ်တွင်တောင် အဖုသည် အမြဲတမ်း ထွက်ပေါ်နေတတ်ပါသည်။ အဖုထွက်နေသည့် အချိန်ကြာလာပြီး ဖောင်းတက်လာပါက ပြန်တွန်းသွင်း၍ မရနိုင်တော့ဘဲ သွေးလည်ပတ်မှုမလုံလောက်ခြင်း (ischemia) အန္တရာယ်ရှိနိုင်သဖြင့် အထူးကုဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်း သွားရောက်ပြသသင့်ပါသည်
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း၏ သတိပေးလက္ခဏာများ
- စအိုပေါက်တွင် အဖုကို ထိတွေ့ခံစားရခြင်း
- စအိုပေါက်မှ အဖု ထွက်လာပြီး ပြန်တွန်းသွင်းနိုင်ခြင်း
- ဝမ်းသွားပြီးနောက် အဖု ပေါက်ထွက်လာတတ်ခြင်း
- လှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုး လုပ်နေစဉ် အဖု ပေါက်ထွက်လာခြင်း
- ဝမ်းကို ထိန်းရခက်ခြင်း သို့မဟုတ် မထိန်းနိုင်ခြင်း
- ဝမ်းသွားရခက်ခြင်း၊ မကုန်ဆုံးသလို ခံစားရခြင်း
- သွေးထွက်ခြင်း
- စအိုပေါက်တွင် လေးလံတင်းနေပုံ (တင်းအောနေပုံ) ခံစားရခြင်း
- တင်ပါးစိုစွတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဘောင်းဘီပေပွခြင်း
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ချေမြင့်သော အုပ်စု
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်းကို အမျိုးသမီးများတွင် အမျိုးသားများထက် ပိုမိုတွေ့ရတတ်သည်။ အထူးသဖြင့် မီးဖွားဖူးသော အမျိုးသမီးများ သို့မဟုတ် သားအိမ်ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ဖူးသူများတွင် ဖြစ်နိုင်ချေ ပိုမိုမြင့်တက်ပါသည်။ ထို့အပြင် အသက်ကြီးလာလေလေ တင်ပါးအုံအတွင်းရှိ ကြွက်သားများနှင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများသည် လူငယ်ကာလထက် ပိုမိုလျော့ရဲလာသဖြင့် အသက်ကြီးသူများတွင်လည်း ပိုမိုတွေ့ရတတ်ပါသည်
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်းကို ဘယ်လိုကုသရမလဲ
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း ကုသနည်းကို ရွေးချယ်ရာတွင် ရောဂါ၏ ပြင်းထန်မှုအဆင့်နှင့် ဆရာဝန်၏ ရောဂါအတည်ပြုခြင်းအပေါ် အဓိက မူတည်ပါသည်
- အမူအကျင့် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခြင်း လူနာ၏ လက္ခဏာမပြင်းထန်သေးသော အခြေအနေတွင် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အပျော့စား ဝမ်းနုတ်ဆေးကို သောက်နိုင်ပြီး အချိန်ကြာမြင့်သော ဝမ်းချုပ်ခြင်းကို အမျှင်ဓာတ် (fiber) ပါဝင်သော အစားအစာများ စားသုံးခြင်းဖြင့် ထိန်းချုပ်ကုသနိုင်ပါသည်
- မှန်ဘီလူးဖြင့် စအိုတန်းကျအူကို ထိန်းတင်သော ခွဲစိတ်ကုသမှု (Laparoscopic Rectopexy) ဆရာဝန်သည် သေးငယ်သော ခွဲကြောကို ဖွင့်၍ အထူးကိရိယာများ ထည့်သွင်းကာ ထွက်ပေါ်နေသော စအိုတန်းကျအူကို ခွာဖယ်ဆွဲယူပြီး မူလနေရာသို့ ပြန်တင်ကပ်ထားကာ ထပ်မံပေါက်ထွက်မလာအောင် ပြုလုပ်ပါသည်။ 합併症 နည်းပြီး ပြန်လည်ကောင်းမွန်ခြင်း မြန်ဆန်ပါသည်
- စအိုပေါက်မှတစ်ဆင့် စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း ခွဲစိတ်ကုသမှု (Transanal Surgery) သည် အခြားကိုယ်ခံရောဂါများ များစွာရှိသူများ၊ ဝမ်းဗိုက်မှတစ်ဆင့် ခွဲစိတ်ရန် မသင့်လျော်သော လူနာများအတွက် သင့်တော်ပါသည်။ စအိုပေါက်ကို ချဲ့ထွင်ပေးသော ကိရိယာကို အသုံးပြု၍ ထွက်ပေါ်နေသော စအိုတန်းကျအူအပိုင်းကို ဝမ်းဗိုက်မဖွင့်ဘဲ ဖြတ်ထုတ်ပါသည်။ နာကျင်မှုနည်း၍ ပြန်လည်ကောင်းမွန်မှု မြန်ဆန်ပါသည်
- ရိုဘော့ကူညီခွဲစိတ်မှုဖြင့် စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း ခွဲစိတ်ကုသမှု da Vinci Xi ဆရာဝန်သည် လက်တံစက် (robotic arms) ပုံစံရှိသော ခွဲစိတ်ကူညီရေး ရိုဘော့နည်းပညာကို ထိန်းချုပ်ကာ လိုအပ်သည့်နေရာတွင် ခွဲစိတ်ပါသည်။ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း နက်ရှိုင်းသော နေရာများကို လွယ်ကူစွာ ဝင်ရောက်နိုင်ပြီး အနီးအနား အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။ ခွဲကြောသေးငယ်၊ နာကျင်မှုနည်း၊ ပြန်လည်ကောင်းမွန်မှု မြန်ဆန်ပြီး နေ့စဉ်ဘဝသို့ ပိုမြန်မြန် ပြန်လည်သွားရောက်နိုင်ပါသည်
ဘယ်လိုအမူအကျင့်တွေက စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ချေကို တိုးစေသလဲ
- အချိန်ကြာကြာ အားစိုက်ညှစ်ခြင်း
- အိမ်သာထိုင်ခန်းတွင် အချိန်ကြာကြာ ထိုင်ခြင်း
- အချိန်ကြာမြင့်သော ဝမ်းချုပ်ခြင်း
- တင်ပါးအုံအတွင်း အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ဖူးသူ သို့မဟုတ် တင်ပါးအုံအတွင်း အာရုံကြောဆိုင်ရာ မမှန်ကန်မှုများ ပါဝင်သူ
ချက်ချင်း ဆေးရုံသို့ လာရောက်ရမည့် စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း အရေးပေါ်အခြေအနေ
အများအားဖြင့် စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း (Rectal Prolapse) သည် ချက်ချင်းမဖြစ်ပေါ်တတ်ဘဲ အခြားလက္ခဏာများ ပထမဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ လူနာက သတိမထားမိပါက အရေးပေါ် ပြင်းထန်သော အခြေအနေဟု မထင်မြင်နိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် အောက်ပါလက္ခဏာများ ရှိလာပါက အရေးပေါ်ကုသမှု ခံယူရမည်
- သွေးထွက်ခြင်း
- ထွက်ပေါ်နေသော အူအပိုင်း ဖောင်းတက်လာပြီး ပြန်တွန်းသွင်း၍ မဝင်နိုင်ခြင်း
- အူတွင် သွေးလည်ပတ်မှုမလုံလောက်ခြင်း၊ အူဘက်တွင် ရောင်ရမ်းပိုးဝင်ခြင်း ဖောင်းနာလာခြင်း သို့မဟုတ် စအိုပေါက်ပတ်လည်တွင် ရောင်ရမ်းပိုးဝင်ခြင်း
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်းက ဘယ်လောက်အန္တရာယ်ရှိသလဲ
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း၏ အန္တရာယ် သို့မဟုတ် ပြင်းထန်မှုသည် ရောဂါအဆင့်အပေါ် မူတည်ပါသည်။ အစပိုင်းတွင် လက္ခဏာများ မများပေမယ့် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ကုသမှုမခံဘဲ ထားလျှင် ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး စအိုပေါက်မှ အဖုသည် အချိန်မရွေး ထွက်နေတတ်ပါသည်။ ဖောင်းတက်လာပြီး ပြန်တွန်းသွင်း၍ မဝင်နိုင်တော့ပါက အူသွေးလည်ပတ်မှုမလုံလောက်ခြင်း အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်ပြီး သွေးထွက်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းပိုးဝင်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကာ အူပျက်စီး (gangrene) သို့ ရောက်နိုင်ပါသည်။ ထိုအခြေအနေတွင် သွေးမရသော သို့မဟုတ် ပုပ်ရောင်ရမ်းပိုးဝင်နေသော အူအပိုင်းကို အရေးပေါ် ခွဲစိတ်ဖြတ်ထုတ်ရမည်
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်းကို ကာကွယ်ခြင်း
- ဝမ်းချုပ်မဖြစ်အောင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်း
- နေ့စဉ် ရေလုံလောက်အောင် သောက်ပြီး အမျှင်ဓာတ်ပါဝင်သော အစားအစာများ လုံလောက်အောင် စားသုံးခြင်း
- အိမ်သာထိုင်ခန်းတွင် အချိန်ကြာကြာ မထိုင်ခြင်း၊ အချိန်ကြာကြာ မအားစိုက်ညှစ်ခြင်း၊ မိုဘိုင်းဖုန်း သို့မဟုတ် စာအုပ်ကို အိမ်သာထဲသို့ ယူမဝင်၍ မဖတ်ခြင်း
- ဝမ်းသွားရာတွင် သင့်တော်သော ကိုယ်နေဟန်ထားကို စီစဉ်ခြင်း—ခြေထောက်တင်ခုံ (stool) ကို သုံးပြီး ဝမ်းသွားချိန်တွင် ခန္ဓာကိုယ်ကို အရှေ့ဘက်သို့ နည်းနည်းလှှည့်ငုံ့ထားခြင်း
- ဝမ်းဗိုက်အတွင်း ဖိအားကို အလွန်တိုးစေသော လှုပ်ရှားမှုများ (ဥပမာ အလေးအနက်များကို မြှောက်ခြင်း) ကို ရှောင်ရှားခြင်း
- ဝမ်းချုပ်ခြင်း ပြင်းထန်ပါက ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အပျော့စား ဝမ်းနုတ်ဆေး သောက်ခြင်း
- အချိန်ကြာမြင့်သော ချောင်းဆိုးရှိပါက ပြတ်ပြတ်သားသား ကုသသင့်သည်၊ ချောင်းဆိုးတိုင်း ဝမ်းဗိုက်အတွင်း ဖိအား တိုးစေသောကြောင့်
လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းက စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်မလား
ကီဂယ်လေ့ကျင့်ခန်း (Kegel Exercise) သည် တင်ပါးအုံအတွင်း ကြွက်သားများကို လေ့ကျင့်ရန် စအိုပိတ်ကြွက်သားကို ချုံ့တင်းပြီး ပြန်လျော့ပေးခြင်းဖြင့် လေ့ကျင့်သည့်နည်းဖြစ်ပါသည်။ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး နှစ်ဦးစလုံး ပုံမှန်ပြုလုပ်သင့်ပြီး ထိုင်နေသည့်အနေအထား သို့မဟုတ် လဲလျောင်းပြန်နေသည့် အနေအထားဖြင့် စတင်ပါ။ ထို့နောက် တင်ပါးအုံကြွက်သားကို ဝမ်းကို ရပ်တန့်ထိန်းရန် ကြိုးစားသလို ချုံ့တင်းကာ ဆီးကိုလည်း ထိန်းထားသလို ခံစားအောင် လုပ်ပြီး 5 – 10 စက္ကန့်ခန့် ထိန်းထားပါ။ တစ်စီးရီးတွင် 10 – 15 ကြိမ် ဆက်တိုက်လုပ်ပြီး တစ်နေ့လျှင် စီးရီးတစ်စီးရီးကို 5 – 10 ကြိမ်ခန့် ပြန်လုပ်ပါ။ ၎င်းသည် တင်ပါးအုံကြွက်သားနှင့် တင်ပါးအုံအတွင်း အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို ပိုမိုခိုင်မာစေပြီး လုပ်ဆောင်မှုကောင်းမွန်စေသည့်အပြင် တင်ပါးအုံအင်္ဂါများ လျော့ကျခြင်းကိုလည်း ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါသည်
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း (Rectal Prolapse) ကို ကုသရာတွင် ကျွမ်းကျင်သည့် ဆေးရုံက ဘယ်မှာလဲ
Bangkok Hospital ၏ အူကြီးနှင့် စအို ခွဲစိတ်ဆေးခန်းသည် စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း (Rectal Prolapse) ကို ကျွမ်းကျင်သော အထူးကုဆရာဝန်များ၊ သူနာပြုများနှင့် အစာခြေစနစ် လှုပ်ရှားမှုယူနစ် (GI Motility Unit) တို့က ခေတ်မီကိရိယာများနှင့် နည်းပညာများဖြင့် စစ်ဆေးအတည်ပြုခြင်းနှင့် ကုသစောင့်ရှောက်မှု ပေးရန် အသင့်ရှိနေပြီး နေ့စဉ်ဘဝအရည်အသွေးကောင်းမွန်စွာ ပြန်လည်ရရှိစေရန် ကူညီပေးပါသည်
စအိုတန်းကျအူ ပေါက်ထွက်ခြင်း (Rectal Prolapse) ကို ကုသရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်
Sarinda Lertbannaphong အူကြီးနှင့် စအို အထူးပြု ခွဲစိတ်ဆရာဝန်၊ Bangkok Hospital
မိမိကိုယ်တိုင် ချိန်းဆိုရန် ဤနေရာကို နှိပ်ပါ
