သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် နမိုးနီးယား

အဆုတ်ရောင်ရောဂါကိုဘာတွေကဖြစ်စေသလဲ

“နမိုးနီးယား” ဟုလည်း လူသိများသော အဆုတ်ရောင်ရောဂါသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအောက်ပိုင်း ကူးစက်ရောဂါဖြစ်သည်။ ဘက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ်နှင့် မှိုကြောင့်ဖြစ်နိုင်သည်။အများစုမှာ ဘက်တီးရီးယားနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့်ဖြစ်သည်။ ရောဂါဖြစ်စေသောအကြောင်းရင်းများသည် အသက်အုပ်စုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုစီအတွက် မတူညီပါ။ ခန္ဓာကိုယ်က အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကတဆင့် ကူးစက်လာမယ်။ ယေဘူယျအားဖြင့် အဆုတ်ရောင်ရောဂါသည် မိုးရာသီတွင် ပိုမိုအဖြစ်များသော တုပ်ကွေး၏ အဆက်အစပ်ဖြစ်သည်။ ရောဂါ၏ပြင်းထန်မှုကွဲပြားလိမ့်မည်။

သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အဆုတ်ရောင်ရောဂါသည် အမှန်တကယ်ပြင်းထန်ပြီး အသက်အန္တရာယ်ရှိပါသလား။

ခုခံအားနည်းသော သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အဆုတ်အအေးမိခြင်း၏ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများဖြစ်သည့် သွေးပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုကဲ့သို့သော အန္တရာယ်များသည်။ ဤရောဂါရှိသော သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ 50% အထိ သေဆုံးရသည့် အကြောင်းအရင်းမှာ အသက်ကြီးသူများတွင် အဆုတ်ရောင်ရောဂါသည် သာမန်လူများတွင် အဆုတ်ရောင်ခြင်းထက် ပိုကြောက်စရာကောင်းသည့် အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ စနစ်အမျိုးမျိုးတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများသည် ကုသမှုကို ခက်ခဲစေသည်။

ရောဂါလက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ။

အဆုတ်ရောင်ရောဂါသည် ရောဂါပိုးအမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ မသေချာသောကြာချိန်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ၁-၃ ရက်အထိ သို့မဟုတ် တစ်ပတ်အထိ ကြာနိုင်သည်။ တုပ်ကွေးစပြီးဖျားတယ်။ အကယ်၍ လူနာသည် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ သလိပ်ထွက်ခြင်း နှင့် အသက်ရှုကြပ်ခြင်းတို့ စတင်လာပါက၊ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ ပျို့ချင်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် အဖျားကြီးခြင်းများသည် သာမန်အအေးမိခြင်းမဟုတ်ကြောင်း ပြသသော လက္ခဏာများဖြစ်သည်။ ဒါပေမယ့် နမိုးနီးယားလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အဆုတ်ရောင်ခြင်း၏ လက္ခဏာများသည် အခြားသော အတိအကျမဟုတ်သော လက္ခဏာများ ရှိနိုင်ပါသည်။အဖြစ်များဆုံးမှာ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြီးတော့ အရင်က ဖျားတာ၊ ချောင်းဆိုးနေဖို့ မလိုဘူး။

သင့်မှာ နမိုးနီးယားရှိနေတယ်ဆိုတာ ဘယ်လိုသိနိုင်မလဲ။

ဆရာဝန်သည် ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှုများကို အခြေခံ၍ ရောဂါရှာဖွေပေးလိမ့်မည်။ အဆုတ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ပြီး သွေးစစ်ခြင်းဖြင့် ရောဂါရှာဖွေပါ။ ရောဂါရှာဖွေအတည်ပြုရန်နှင့် ကူးစက်ရခြင်းအကြောင်းရင်းကို သီးခြားခွဲထုတ်ရန် လူနာ၏သလိပ်ကို ယဉ်ကျေးမှုအတွက်ယူခြင်း အပါအဝင်။ စမ်းသပ်မှုရလဒ်များသည် မှန်ကန်သောကုသမှုနည်းဗျူဟာကို ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်သည်။

နမိုးနီးယားကို ဘယ်လိုကုသမလဲ။

ဘက်တီးရီးယားပိုးဝင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အဆုတ်ရောင်နာကို ပါးစပ်နှင့် ထိုးဆေးဖြင့် ပဋိဇီဝဆေးများဖြင့် ကုသပါသည်။ ဆရာဝန်က ရောဂါရဲ့ ပြင်းထန်မှုကို သုံးသပ်ပါလိမ့်မယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပိုးသတ်ဆေး ခံယူပြီးနောက် လက္ခဏာများသည် 2-3 ရက်အတွင်း သက်သာလာပါသည်။ ဗိုင်းရပ်အဆုတ်ရောင်ခြင်းသည် ဘက်တီးရီးယားပိုးဝင်ခြင်းထက် ပိုမိုပြင်းထန်ပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများအလိုက် ကုသမှုကို ဆုံးဖြတ်ပါမည်။ လူနာတွေကို သူတို့ကိုယ်သူတို့ ဂရုစိုက်ဖို့ အလေးထားတယ်။ လုံလောက်စွာ အနားယူပါ။ သို့သော် နာတာရှည်ဖျားနာနေသော သက်ကြီးရွယ်အိုများအတွက်မူ ၎င်းတို့၏ရောဂါလက္ခဏာများကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်ရန် ဆေးရုံတွင် ကုသသင့်သည်။ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ကာကွယ်ပါ။

အဆုတ်ရောင်ရောဂါကို ကာကွယ်နိုင် ပါသလား ။

ဘက်တီးရီးယားအဆုတ်ရောင်ခြင်းကို အများဆုံးဖြစ်စေသော ဘက်တီးရီးယားများသည် မျိုးစိတ် 90 ကျော်ရှိသည့် Streptococcus Pneumoniae ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤဘက်တီးရီးယားသည် အရေးကြီးသောရောဂါများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်- Meningeal ကူးစက်မှု နှင့် သွေးလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ခြင်း။ လက်ရှိတွင် ယင်းကဲ့သို့သော ကူးစက်ရောဂါများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ကာကွယ်ဆေးကို တီထွင်ထုတ်လုပ်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား ၂ မျိုး ခွဲခြားထားပါသည်- ကလေးများတွင် အများဆုံးအသုံးပြုသော အမျိုးအစား ၃ မျိုးရှိသည့် ပေါင်းစပ်ကာကွယ်ဆေး၊ PCV13 အမျိုးအစားသာ ရောဂါအများဆုံးဖြစ်စေသော 13 မျိုးကွဲများကို ကာမိပါသည်။ အသက် 50 နှစ်နှင့်အထက် လူကြီးများတွင် အသုံးပြုရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ PPSV23 ဟုခေါ်သော Polysaccharide Vaccine သည် ရောဂါအများစုကို ဖြစ်စေသော မျိုးကွဲ ၂၃ မျိုး ပါဝင်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် 30 မှ 50% သည် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများမှာ ဆေးထိုးနေရာ၌ နာကျင်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ နီခြင်း၊ အဖျားတက်ခြင်း နှင့် ကြွက်သားများ ကိုက်ခဲခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် 1% ထက်နည်းသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများမှာ အလွန်ရှားပါသည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါ ကာကွယ်ဆေးများကို အသက်ရှင်သော ပါဝင်ပစ္စည်းများမှ ပြုလုပ်ထားသည်။ ၎င်းသည် အသက်ရှင်သောဗိုင်းရပ်စ်မဟုတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် ဆေးထိုးပြီးနောက် ရောဂါမဖြစ်စေပါ။ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကိုသာ လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဆေးထိုးပြီးနောက် ၂-၃ ပတ်အကြာတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိတတ်သည်။

ဘယ်သူတွေ ကာကွယ်ဆေးထိုးသင့်လဲ။

1. အသက် 65 နှစ်အထက် သက်ကြီးရွယ်အိုများ

2. အသက် 2 နှစ်မှ 65 နှစ်ကြားလူများ

• Steroids၊ immunosuppressants နှင့် အချို့သော ကင်ဆာဆေးများ ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများမှ ပုံမှန်မဟုတ်သော ကိုယ်ခံအားစနစ်ရှိသည်။
• ဓါတ်ရောင်ခြည် ခံယူခြင်း သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်ပျက်ခြင်း၊ ကင်ဆာ၊ သရက်ရွက်မရှိခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်မလုပ်သော သရက်ရွက်ကဲ့သို့သော ရောဂါကိုယ်တိုင်၊ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါ သို့မဟုတ် ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးကုသမှုခံယူပြီး HIV ပိုးကူးစက်ခံရခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
• အဆုတ်ရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါ၊ အသည်းခြောက်ခြင်းနှင့် အရက်စွဲခြင်းအပါအဝင် နာတာရှည်ရောဂါပြဿနာများရှိသည်။ ဦးနှောက်အရည်များ ယိုစိမ့်နေသည့် အခြေအနေ။ Cochlear implant ကိုလက်ခံရရှိခဲ့သည်။

3. အသက် 19 နှစ်မှ 64 နှစ်ကြား ဆေးလိပ်သောက်သူ သို့မဟုတ် ပန်းနာရင်ကျပ်ရှိသူ။

ထိုးဆေးကို ကြွက်သားထဲသို့ 1 ကြိမ်ထိုးမည်ဖြစ်ပြီး အချို့ကိစ္စများတွင် ပထမတစ်ကြိမ်ထိုးပြီး 5 နှစ်အကြာတွင် ထပ်ထိုးရန် စဉ်းစားနိုင်သည်၊ ဥပမာ ဆေးထိုးပြီးနောက် ခုခံအားစနစ် လွယ်ကူစွာ ကျဆင်းသွားသည့်ကိစ္စများဖြစ်သည့် ကင်ဆာလူနာများ၊ HIV ပိုးရှိသူများ၊ သရက်ရွက်မရှိခြင်း သို့မဟုတ် သရက်ရွက်သည် အလုပ်မလုပ်နိုင်တော့ဘဲ နှိမ်နှင်းသော ဆေးဝါးကို အသုံးပြု၍ Bhumi သည် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါ အစားထိုးကုသမှုကို ခံယူခဲ့သည်။ ဒါမှမဟုတ် ပထမဆေးထိုးတာက အသက် 65 နှစ်မတိုင်ခင်မှာ ထိုးပြီး 5 နှစ်ကျော်ရင် booster ထိုးဆေး 1 ကြိမ်စဉ်းစားပါ။ 2 ကြိမ်ပြီးရင် ဘယ်လောက်ကြာကြာထိုးပြီး ထပ်ထိုးဖို့ မလိုအပ်ပါဘူး။

*** ကာကွယ်ဆေးများသည် အဆုတ်ရောင်ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသည့်အပြင် ရောဂါပြင်းထန်မှုကိုလည်း လျှော့ချပေးသည်။ နောက်မှ ပိုးတွေ့ရင်

နမိုးနီးယား မဖြစ်အောင် ဘယ်လို ဂရုစိုက်ရမလဲ။

• လုံလောက်စွာ အနားယူပါ။
• တုပ်ကွေးရောဂါရှိသူများ သို့မဟုတ် တုပ်ကွေးလက္ခဏာများ စတင်ခံစားရသူများနှင့် နီးကပ်စွာထိတွေ့ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ပါ။
• ရောဂါပိုးမွှားများ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် လက်ကို ပုံမှန်ဆေးကြောပါ။
• ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ပြီး သန်မာပါစေ။ ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တဲ့ အစားအသောက်တွေစားပြီး လေ့ကျင့်ခန်းပုံမှန်လုပ်ခြင်းက အဆုတ်အအေးမိနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။