မွေးကင်းစကလေးစစ်ဆေးခြင်းဆိုတာဘာလဲ။
- ဇီဝဖြစ်စဉ်မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာရောဂါများအတွက် တိုးချဲ့မွေးကင်းစကလေးစစ်ဆေးခြင်း (Expanded Newborn Screening)
ဇီဝဖြစ်စဉ်မျိုးရိုးဗီဇရောဂါသည် ၎င်း၏အစောပိုင်းအဆင့်တွင် မကုသပါက ပြင်းထန်သောဥာဏ်ရည်ချို့ယွင်းမှု သို့မဟုတ် သေဆုံးစေနိုင်သည့်ရောဂါဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဤရောဂါအုပ်စုသည် ရှားပါးပြီး ရောဂါလက္ခဏာများ အတိအကျမဟုတ်သောကြောင့် ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသမှုကို နှောင့်နှေးစေသည်။ - Congenital Hypothyroidism (CH) သို့မဟုတ် ER ရောဂါသည် သိုင်းရွိုက်ဂလင်း၏ မူမမှန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မွေးကင်းစကလေး 3,000 မှ 4,000 တွင် 1 ယောက်တွင် အဖြစ်များသောရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ အမြန်မကုသပါက ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို နှောင့်နှေးစေပါသည်။
- အသားဝါခြင်း (Micro Bilirubin)၊ သွေးအာရုံစူးစိုက်မှု (Hematocrit)၊ သွေးအုပ်စုစစ်ဆေးမှု (ABO နှင့် RH Blood Group)၊
- ပြင်းထန်သော မွေးရာပါ နှလုံးရောဂါ စစ်ဆေးခြင်း (Critical Congenital Heart Disease Screening )
- အကြားအာရုံ ကျွမ်းကျင်သော အကြားအာရုံ စစ်ဆေးခြင်း (ABR) (အသံပညာရှင်)
ဇီဝဖြစ်စဉ်မျိုးရိုးဗီဇရောဂါဆိုတာဘာလဲ။
မွေးကင်းစကလေးများတွင် ပြင်းထန်သော မွေးရာပါချို့ယွင်းချက်ဖြစ်စေသော မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများအုပ်စု။ ဖွံ့ဖြိုးမှုနှောင့်နှေးခြင်း။ ဝှက်ထားသော မျိုးရိုးဗီဇရောဂါကြောင့် မိသားစုများတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ အချို့သောရောဂါများကို ကုသနိုင်ပြီး မသန်စွမ်းမှုကိုလည်း တားဆီးနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းသည် ရှားပါးသောရောဂါဖြစ်ပြီး ရောဂါလက္ခဏာများ မတိကျသောကြောင့် ကုသမှု နှောင့်နှေးပါသည်။ စိစစ်ရန် လိုအပ်သည်။ ကလေးတွင် ရောဂါလက္ခဏာများ မပြမီ သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာများ မပျော့သေးမီတွင်ပင် ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသမှုကို ရယူရန်။ ၎င်းသည် သေဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် ဥာဏ်ရည်မသန်စွမ်းမှုကို တားဆီးနိုင်သည်။
မျိုးရိုးလိုက်သော ဇီဝဖြစ်စဉ်ရောဂါလက္ခဏာစုများ
ဇီဝဖြစ်စဉ်မျိုးရိုးဗီဇရောဂါသည် ရှားပါးသောရောဂါဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇ မူမမှန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရခြင်းဖြစ်ပြီး အမျိုးမျိုးသော တိကျသော ရောဂါလက္ခဏာများ ပါသောကြောင့် ရောဂါရှာဖွေရန် ခက်ခဲစေခြင်း၊
- စိမ့်
- နို့စို့တာမဟုတ်ဘူး။
- အော့အန်ခြင်း။
- ကြာပွတ်
- ဟောဟဲ
မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဇီဝဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ ရောဂါစစ်ဆေးခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း။
Expanded Newborn Screening သည် နောက်ထပ် ဇီဝဖြစ်စဉ် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ရောဂါ 30 မှ 40 ကို စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ရောဂါများ တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။
- အမိုင်နိုအက်ဆစ်ရောဂါအုပ်စုများ ဖြစ်သည့် Phenylketonuria (PKU), Hyperphenylalaninemia, Biopterin Cofactor Deficiencies, Maple Syrup Urine Disease (MSUD), Homocystinuria, Hypermethioninemia, Tyrosinenia Type l, ll, lll, Citrullinemia, Argininosuccinic Aciduria , etc.
- အော်ဂဲနစ်အက်ဆစ်ရောဂါအုပ်စု Methylmalonic Acidemia (MMA), Adenosylcoballamin Synthe Sis Defects, Propionic Acidemia (PA), Isovaleric Acidemia (IVA), Multiple Carboxylase Deficiency စသည်တို့။
- Medium Chainacyl CoA Dehydrogenase (MCAD) ကဲ့သို့သော ဖက်တီးအက်ဆစ်ရောဂါအုပ်စု ၊ တိုတောင်းသော ကွင်းဆက်၊ Acyl CoA Dehydrogenase (SCAD)၊ Short – Chain Hydroxyl Acyl CoA Dehydrogenase (SCHAD) စသည်တို့။
ဇီဝဖြစ်စဉ်မျိုးရိုးဗီဇရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်ပါသလား။
ဇီဝဖြစ်စဉ်ရောဂါသည် မျိုးရိုးလိုက်သောရောဂါဖြစ်သောကြောင့် တားဆီး၍မရပါ။ အသင့်တော်ဆုံးဖြေရှင်းချက်မှာ မွေးကင်းစကလေးငယ်များအား ထိုကဲ့သို့သောရောဂါများအတွက် စစ်ဆေးရန်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင်၊ Tandem Mass Spectrometry (TMS) နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ ဇီဝဖြစ်စဉ်မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ရောဂါများကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။
မွေးကင်းစကလေးများတွင် ဇီဝဖြစ်စဉ်မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ရောဂါများကို တိုးချဲ့စစ်ဆေးခြင်း (Expanded Newborn Screening) သို့မှသာ ရောဂါလက္ခဏာမပြမီ သို့မဟုတ် ပျော့ပျောင်းသောလက္ခဏာများသာ ရှိသည်ကို စောစီးစွာ သိရှိနိုင်စေရန်အတွက် မွေးကင်းစကလေးငယ်များတွင် တိုးချဲ့စစ်ဆေးခြင်း။ တိကျသောရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသမှုကို လျင်မြန်စွာခံယူပါ။ မွေးကင်းစကလေးငယ်များတွင် မသန်စွမ်းမှုနှင့် သေဆုံးမှုကို လျှော့ချပေးသည်။ ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်းနှောင့်နှေးသည့်ကိစ္စများတွင် မသန်စွမ်းကလေးများကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရမည့် မိသားစုများအတွက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို လျှော့ချပါ။
မွေးကင်းစကလေးငယ်တွေကို ဘယ်လိုစစ်ဆေးမလဲ။
ကလေးအသက် 48 – 72 နာရီရှိသောအခါ၊ ဆရာဝန်သည် မွေးကင်းစခြေဖနောင့် သို့မဟုတ် လက်နောက်ဘက်ရှိ သွေးပြန်ကြောများမှ သွေးများကို ဆွဲထုတ်ပြီး အထူးဇကာစက္ကူပေါ်တွင် ချပေးမည်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အချက်အလက်အသေးစိတ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန်အတွက် ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် စစ်ဆေးရန် ပေးပို့သည်။
မွေးကင်းစကလေးစစ်ဆေးခြင်း၏အရေးပါမှု
- မွေးကင်းစကလေးစစ်ဆေးခြင်း။ ၎င်းသည် ကလေးတွင် ရောဂါလက္ခဏာများ မပြသေးသော်လည်း သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာ အလွန်ပြင်းထန်ခြင်းမရှိသည့်တိုင် ဇီဝဖြစ်စဉ်မျိုးဗီဇရောဂါကို တွေ့ရှိစေသည်။ သေဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် ဥာဏ်ရည်မသန်စွမ်းမှုကို ကာကွယ်ရန်။
- ဇီဝဖြစ်စဉ်မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများသည် သီးခြားလက္ခဏာမဟုတ်သော ရှားပါးရောဂါအုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။ မွေးကင်းစကလေးငယ်များကို စစ်ဆေးခြင်းမပြုပါက ၎င်းတို့သည် နောက်ကျမှတွေ့ရှိနိုင်ပြီး နောက်ကျသည့်အခါတွင် ကုသမှုခံယူနိုင်ပါသည်။
မွေးကင်းစကလေးစစ်ဆေးခြင်း နှင့် မူမမှန်ခြင်းများ တွေ့ရှိပါက ကျွမ်းကျင်သော ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များနှင့် ဘက်ပေါင်းစုံမှ အဖွဲ့များက လိုက်လံစစ်ဆေးပြီး ကလေးသေဆုံးမှုမှ ကာကွယ်ရန် အမြန်ဆုံး ကုသမှု ခံယူနိုင်စေရန်အတွက် ကျွမ်းကျင်သော ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များနှင့် ကုသရေး ပေါင်းစုံမှ ကုသပေးမည်ဖြစ်ပါသည်။ ကျန်းမာသန်စွမ်းပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ၊ အသက်အရွယ်အလိုက် သင့်လျော်ကောင်းမွန်ပြီး အနာဂတ်တွင် အရည်အသွေးနှင့် ကြီးပွားတိုးတက်နိုင်စေရန်
