ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ ဘက်တီးရီးယားကူးစက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး သွေးအတွင်းနှင့် ဦးနှောက်အမြှေးများသို့ ပြန့်နှံ့နိုင်သည့် ပြင်းထန်သောရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ကာ အချိန်မီကုသမခံရပါက သေဆုံးနိုင်ပါသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တစ်နှစ်လျှင် လူနာ 30 – 40 ဦးခန့်သာ တွေ့ရှိရသော်လည်း ကူးစက်မှုကိုကာကွယ်ပြီး ရောဂါပြင်းထန်မှုကို လျော့ချပေးရန် အန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုများတွင် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး (မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါ) ဆိုတာဘာလဲ
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး (Meningococcal Vaccine) သည် ဘက်တီးရီးယား Neisseria Meningitidis ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော ကာကွယ်ဆေးဖြစ်ပြီး မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါ၏ အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်ပါသည်။ ဤရောဂါသည် နှာရည်၊ တံတွေးတို့၏ အမှုန်အမွှားများမှတဆင့် အနီးကပ်ထိတွေ့မှု သို့မဟုတ် လူအများစုဝေးနေသော လူထူထပ်သည့်နေရာများတွင် နေထိုင်ခြင်းဖြင့် လွယ်ကူစွာ ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး (မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါ) လက်ရှိတွင် ဘယ်နှမျိုးရှိသလဲ
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေး 2 မျိုး အဓိကရှိပါသည် အောက်ပါအတိုင်း
- ကာကွယ်ဆေး MenACWY (မျိုးခွဲ 4 မျိုး) သည် ဘက်တီးရီးယားအုပ်စု A, C, W နှင့် Y ကို ကာကွယ်ပေးပြီး 1 – 2 ထိုး (အန္တရာယ်အဆင့်ပေါ်မူတည်၍) ထိုးရပါသည်။ ရောဂါကာကွယ်နိုင်သည့်ကြာချိန်သည် 3 – 5 နှစ်ခန့်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားသို့ သွားမည့်သူများ၊ ကျောင်းသား/ကျောင်းသူများ သို့မဟုတ် အချို့သော နာတာရှည်ရောဂါရှိသူများအတွက် သင့်တော်ပါသည်။
- ကာကွယ်ဆေး MenB (မျိုးခွဲ B) သည် ဘက်တီးရီးယားမျိုးခွဲ B ကို ကာကွယ်ပေးပြီး ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် အချို့နိုင်ငံများတွင် အများဆုံးတွေ့ရပါသည်။ 2 – 3 ထိုး ထိုးရပြီး သတ်မှတ်ချက်လိုအပ်သောနိုင်ငံများတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားမည့် ကျောင်းသား/ကျောင်းသူများ သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်မြင့်သူများအတွက် သင့်တော်ပါသည်။
ဘယ်သူတွေ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး (မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါ)ထိုးသင့်သလဲ
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံကူးစက်ရောဂါအသင်းတို့က ဤကာကွယ်ဆေးကို ထိုင်းလူထုအတွက် အခြေခံကာကွယ်ဆေးအဖြစ် မအကြံပြုဘဲ အဓိကအန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုများတွင်သာ ထိုးရန် အကြံပြုပါသည် အောက်ပါအတိုင်း
1) ကာကွယ်ဆေး MenACWY (ကာကွယ်ပေးသော 4 မျိုးခွဲ A, C, W, Y) အညွှန်းချက်များနှင့် ထိုးသင့်သောအုပ်စုများကို ထိုးရမည့်အကြိမ်အရေအတွက်အလိုက် အောက်ပါအတိုင်းခွဲထားပါသည်
- ထိုးရမည့်အုပ်စု 2 ထိုး (ကြားကာလ 8 ပတ်):
- နာတာရှည်ရောဂါရှိသူ/ကိုယ်ခံအားချို့တဲ့သူ: ဥပမာ သရက်အဆစ်မရှိသူ, သရက်အဆစ်လုပ်ဆောင်ချက်မမှန်သူ, HIV ကူးစက်သူ ( CD4 < 200 ရှိသူ), သို့မဟုတ် အချို့သော ကိုယ်ခံအားချို့တဲ့မှုအခြေအနေရှိသူ
- ထပ်မံထိုးနှိုးခြင်း: အန္တရာယ်ဆက်ရှိနေသေးပါက 5 နှစ်တစ်ကြိမ် 1 ထိုး ထပ်မံထိုးနှိုးပါ
- ထိုးရမည့်အုပ်စု 1 ထိုး:
- ဟဂ်ဂျ် သို့မဟုတ် အုမ်ရာဟ် ဘာသာရေးခရီးသွားသူများ (ခရီးမထွက်မီ အနည်းဆုံး 10 ရက် ကြိုတင်ထိုးရမည်)
- ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေသောဒေသများသို့ သွားမည့်သူများ ဥပမာ ဆာဟာရတောင်ပိုင်း အာဖရိကတိုက်
- ရောဂါပိုးကို တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ရသော လက်ဘ်လုပ်ငန်းဝန်ထမ်းများ
- ကာနီဗယ်၊ အားကစားပွဲကြီးများကဲ့သို့ လူအများစုဝေးသော ပွဲတော်/အခမ်းအနားများသို့ သွားမည့်သူများ
- ထပ်မံထိုးနှိုးခြင်း: 3 အထက်ပါ ပထမဆုံးအုပ်စု 3 ခုအတွက် အန္တရာယ်ဆက်ရှိနေသေးပါက 5 နှစ်တစ်ကြိမ် 1 ထိုး ထပ်မံထိုးနှိုးပါ
- နိုင်ငံခြားသို့ သွားရောက်ပညာဆက်လက်သင်ကြားမည့် ကျောင်းသား / တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ (ဥပမာ အမေရိကန်၊ ဥရောပ၊ ဩစတေးလျား၊ အထူးသဖြင့် အဆောင်နေသူများ):
- 1 ထိုး သို့မဟုတ် 2 ထိုး ထိုးရပါမည်: ယေဘုယျအားဖြင့် အသက် 11 – 12 နှစ်တွင် ပထမထိုးကို ထိုးရန်နှင့် အသက် 16 နှစ်တွင် ဒုတိယထိုးကို ထပ်မံထိုးနှိုးရန် အကြံပြုပါသည်။ သို့သော် ပထမထိုးကို အသက် 16 နှစ်ကျော်ပြီးမှ စတင်ထိုးပါက 1 ထိုးသာ ထိုးရန်ဖြစ်ပါသည်။
2) ကာကွယ်ဆေး MenB (မျိုးခွဲ B ကာကွယ်ပေးသည်) အညွှန်းချက်များနှင့် ထိုးသင့်သောအုပ်စုများကို ထိုးရမည့်အကြိမ်အရေအတွက်အလိုက် အောက်ပါအတိုင်းခွဲထားပါသည်
- ထိုးရမည့်အုပ်စု 3 ထိုး (လ 0, 1 – 2, နှင့် 6 တွင်):
- နာတာရှည်ရောဂါရှိသူ/ကိုယ်ခံအားချို့တဲ့သူ ဥပမာ သရက်အဆစ်မရှိသူ၊ သရက်အဆစ်လုပ်ဆောင်ချက်မမှန်သူ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားကျဆေးအချို့ သောက်နေသူ
- ရောဂါပိုးကို တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ရသော လက်ဘ်လုပ်ငန်းဝန်ထမ်းများ
- ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေသောဒေသများ၊ မျိုးခွဲ B ပျံ့နှံ့မှုရှိနေသောဒေသများသို့ သွားမည့်သူများ
- ထိုးရမည့်အုပ်စု 2 ထိုး (ကြားကာလ 1 – 6 လ)
- နိုင်ငံခြားသို့ သွားရောက်ပညာဆက်လက်သင်ကြားမည့် ကျောင်းသား/တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ: ဒေသ သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာ ပညာရေးအဖွဲ့အစည်း၏ မဖြစ်မနေလိုအပ်ချက်ဖြစ်သည့်အခါတွင်သာ ထိုးပါ
*မှတ်ချက်: MenB အုပ်စုအားလုံးအတွက် ရောဂါကူးစက်နိုင်သည့် အန္တရာယ်ဆက်ရှိနေသေးပါက ထိုးချိန်ပြည့်စုံပြီးနောက် 1 နှစ်အကြာတွင် ထပ်မံထိုးနှိုး 1 ထိုး ထိုးရန်နှင့် ထို့နောက် နှစ် 2 – 3 နှစ်တစ်ကြိမ် ထပ်မံထိုးနှိုးရန် အကြံပြုပါသည်
ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး (မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါ) သည် သေသောရောဂါပိုးအမျိုးအစား ကာကွယ်ဆေးဖြစ်ပြီး တွေ့ရသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသည် ယေဘုယျအလက္ခဏာများဖြစ်ကာ မပြင်းထန်လေ့ရှိပါသည် ဥပမာ
- ထိုးရာနေရာတွင် နာခြင်း၊ ဖောင်းခြင်း၊ နီရဲခြင်း
- ဖျားနိမ့်နိမ့်ဖြစ်ခြင်း (အများအားဖြင့် အလက္ခဏာများ မများဘဲ 1 – 2 ရက်အတွင်း အလိုလိုသက်သာနိုင်သည်)
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး (မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါ) ဘယ်လောက်လိုအပ်သလဲ
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ပြီး နိုင်ငံခြားသို့ ခရီးသွားရန် အစီအစဉ်မရှိသော ယေဘုယျထိုင်းလူမျိုးများအတွက် ဤကာကွယ်ဆေးထိုးရန် မလိုအပ်ပါ သို့သော် အထက်ဖော်ပြပါ အန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုများအတွက်တော့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုကို ကာကွယ်ရန်နှင့် အန္တရာယ်ရှိသောဒေသတွင် ရောဂါပိုးကူးစက်လာပါက ပြင်းထန်မှုကို လျော့ချရန် အလွန်လိုအပ်ပါသည်
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး (မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါ) ကို အခြားကာကွယ်ဆေးများနှင့် တစ်ပြိုင်နက်ထိုးနိုင်ပါသလား
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး (မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါ) ကို အခြားကာကွယ်ဆေးများနှင့် တစ်နေ့တည်းတွင် ထိုးနိုင်သော်လည်း ထိုးရာနေရာကို မတူအောင် ထိုးသင့်ပါသည် (ဥပမာ လက်နှစ်ဖက် ခြားထိုးခြင်း) သို့သော် ကာကွယ်ဆေး MenACWY (အမျိုးအစား MCV4-DT) ကို ထိုးမည်ဆိုပါက အိုင်ပီဒီကာကွယ်ဆေး (PCV) နှင့် တစ်ပြိုင်နက် မထိုးရန် အကြံပြုထားပြီး အနည်းဆုံး 4 ပတ် ခြားထားသင့်ပါသည်
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး (မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါ) မထိုးဖူးသေးသော လူကြီးများ ထိုးနိုင်ပါသလား
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး (မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါ) မထိုးဖူးသေးသော လူကြီးများသည် သင်သည် အန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုတွင် ပါဝင်နေပါက သို့မဟုတ် ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေသောနိုင်ငံသို့ သွားရန် အစီအစဉ်ရှိပါက ထိုးနိုင်ပါသည် ထိုးမည့်မတိုင်မီ ခရီးသွားအစီအစဉ် သို့မဟုတ် ပညာရေးအဖွဲ့အစည်း၏ သတ်မှတ်ချက်စာရွက်စာတမ်းများ (ရှိပါက) ကို ယူဆောင်လာပြီး ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ကာ သင့်တော်ဆုံး ကာကွယ်ဆေးအမျိုးအစားကို ရွေးချယ်သင့်ပါသည်
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ (မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါ) ကုသရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော ဆေးရုံက ဘယ်ဟာကောင်းလဲ
ကူးစက်ရောဂါကလီနစ် Bangkok Hospital သည် ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ (မင်းဂိုကော့ကယ်ရောဂါ) လူနာများကို စစ်ဆေးအတည်ပြုခြင်း၊ စောင့်ရှောက်ကုသခြင်းတို့အပြင် မှန်ကန်သော အကြံပေးချက်များနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များ ပေးနိုင်ရန်လည်း အသင့်ရှိပါသည်။ ထို့အပြင် အန္တရာယ်အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် ခရီးမထွက်မီ ရောဂါကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခြင်းကိုလည်း အထူးကုဆရာဝန်အဖွဲ့နှင့် အတွေ့အကြုံပြည့်ဝသော မျိုးစုံပညာရပ်ပေါင်းစည်းထားသည့် အဖွဲ့က ဆောင်ရွက်ပေးသဖြင့် လူနာများနေ့စဉ်ဘဝအရည်အသွေးကောင်းမွန်စေရန် ကူညီပေးပါသည်
