အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက်စမ်းသပ်မှု

Pulmonary function testing သည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းစနစ်၏ ဇီဝကမ္မဂုဏ်သတ္တိများဖြစ်သည့် အမျိုးမျိုးသော ဇီဝကမ္မဂုဏ်သတ္တိများကို ရှုသွင်းခြင်းနှင့် လေဝင်လေထွက်ထွက်နှုန်း၊ အဆုတ်ထုထည်နှင့် အဆုတ်ပျော့ပျောင်းမှုစသည့် စမ်းသပ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဓာတ်ငွေ့လဲလှယ် အသက်ရှုလမ်းကြောင်း ကြွက်သားများ၏ ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ အသက်ရှူထိန်းချုပ်မှု အဆုတ်၏ မူမမှန်မှုများကို ရှာဖွေရန် အသုံးပြုသည်။ ပုံမှန်လူတစ်ဦး၏ပျမ်းမျှနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ပြောင်းလဲခြင်း detector (Sensor) မှတဆင့် စက်အတွင်းသို့ လေဝင်လေထွက်လေဝင်လေထွက်လေ၏ ပမာဏကို တိုင်းတာခြင်းဖြင့်၊ စမ်းသပ်မှုရလဒ်များသည် အဆုတ်၏လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပြောပြနိုင်သည်။ ရောဂါဗေဒ၏ပြင်းထန်မှု ၎င်းသည် အဆုတ်၏လုပ်ဆောင်ချက်ကို ကျဆင်းစေသည်။ ရောဂါရာဇဝင်၊ ရောဂါလက္ခဏာများ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်စစ်ဆေးမှု၊ နှင့် အမျိုးမျိုးသော ထိတွေ့မှုပစ္စည်းများနှင့်အတူ တွဲ၍ ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။

အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးခြင်း၏ အရေးပါမှု

• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း သို့မဟုတ် မိသားစုရာဇဝင်ရှိခြင်းကဲ့သို့သော အန္တရာယ်များသောအုပ်စုများတွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ မူမမှန်မှုများကို စစ်ဆေးပါ။ အဆုတ်ရောဂါ လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် အဆုတ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းတွင် မူမမှန်သော ဖျားနာမှု ရာဇဝင်ရှိခြင်း။ ပုံမှန်မဟုတ်သောသွေးလွှတ်ကြောသွေးဓာတ်ငွေ့ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရလဒ်များ

• ရှိပြီးသား အဆုတ်ရောဂါ၏ ပြင်းထန်မှုကို အကဲဖြတ်ပါ။

• ရောဂါတိုးတက်မှုကို စောင့်ကြည့်ပါ။

• ဆေးဝါးများအပေါ် တုံ့ပြန်မှုကို အကဲဖြတ်ပါ။

• ခွဲစိတ်မှုမပြုမီ အန္တရာယ်များကို အကဲဖြတ်ပါ။

• အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက်အပေါ် အလုပ်အကိုင်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို အကဲဖြတ်ပါ။

• အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် မူမမှန်မှုများကို အကဲဖြတ်ပါ။
  
  
  

အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက် စမ်းသပ်မှုပုံစံ

1. Spirometry သည် အဆုတ်၏ ထုထည်နှင့် အသက်ရှူနှုန်းကို တိုင်းတာခြင်းဖြင့် အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက်ကို စမ်းသပ်ခြင်းဖြစ်သည်။

့

2. အကြိုနှင့် Post Bronchodilator Spirometry (အကြိုနှင့် Post Bronchodilator Spirometry တိုင်းတာခြင်း)
   bronchodilator ရှူသွင်းခြင်းမပြုမီနှင့်ပြီးနောက် Spirometry စစ်ဆေးခြင်း။ bronchodilator မသောက်မီနှင့် ပြီးနောက် အဆုတ်မှ ထွက်သော လေထုထည်နှင့် ပမာဏကို နှိုင်းယှဉ်ရန်။ ပန်းနာရင်ကျပ်၏ ပြင်းထန်မှုကို အကဲဖြတ်ခြင်းကဲ့သို့သော အချို့သောကိစ္စများတွင် ရောဂါရှာဖွေရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေရန် ၎င်းကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာဖြစ်သော ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါရှာဖွေရာတွင် ကူညီရန်အသုံးပြုသည်။ ဒါပေမယ့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုတွေမှာတော့ မူမမှန်တာ မတွေ့ရပါဘူး။
   
   

့

3. အဆုတ်ပမာဏနှင့် စွမ်းရည်များကို တိုင်းတာခြင်း။
   သက်တမ်းကုန်ဆုံးသည့် ထုထည် သို့မဟုတ် အဆုတ်အတွင်းရှိ လေထုထည်ကို တိုင်းတာခြင်း သည် ပုံမှန်အသက်ရှူခြင်းမှ အဆုတ်အသက်ရှုမှု အဆင့်အမျိုးမျိုးတွင် လေဝင်လေထွက်နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ အာနာပါန အပြည့်အစုံ အပြည့်အ၀ရှူသွင်းပါ။ ပုံမှန်မဟုတ်သော အဆုတ်ပမာဏကို ဖြစ်စေသော ရောဂါများနှင့် အခြေအနေများစွာ ရှိပါသည်။ အဆုတ်တစ်သျှူးအတွင်းက ရောဂါကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်။ အဆုတ်တစ်သျှူးများကို ဆန့်ထုတ်မှုနည်းစေသည်။ အဆုတ် သို့မဟုတ် နှလုံးအတွင်းရှိ အရည်များသည် အဆုတ်ကို ချဲ့ထွင်ရန် ဖိအားဖြစ်စေသည်။ အဆုတ်ချဲ့ထွင်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှုကြွက်သားများ အားနည်းခြင်းကို ဖြစ်စေသော ရင်ဘတ်နံရံရောဂါရှိခြင်း။ ရှူရှိုက်မိခြင်း သို့မဟုတ် လေကို အပြည့်အ၀ မထုတ်ပစ်ရပါ။
   
   

့

4. ဓာတ်ငွေ့များ၏ စိမ့်ဝင်နိုင်စွမ်းကို တိုင်းတာခြင်း (Diffusing Capacity)၊
   အယ်လ်ဗီအိုလီတစ်ဝိုက်ရှိ alveolar နံရံများနှင့် သွေးကြောမျှင်များကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ပြီး အဆုတ်သန့်စင်ရန်အတွက် လည်ပတ်နေသော သွေးထဲသို့ စီးဆင်းသွားသော ဓာတ်ငွေ့များ၏ စွမ်းရည်ကို ညွှန်ပြသော တန်ဖိုးတစ်ခု။ ဓာတ်ငွေ့စိမ့်ဝင်မှုနှုန်းကို ဆုံးဖြတ်သည့်အချက်မှာ အယ်လ်ဗီအိုလီရှိ ဓာတ်ငွေ့များ၏ ဖိအားအပေါ် မူတည်သည်။ ဓာတ်ငွေ့လဲလှယ်သည့်နေရာ alveolar နှင့် capillary နံရံများထူ ဟေမိုဂလိုဘင်ပမာဏနှင့် ဓာတ်ငွေ့လဲလှယ်သည့်နေရာသို့ သွေးစီးဆင်းမှု ဤစစ်ဆေးမှုသည် အဆုတ်တစ်သျှူးရောဂါများ၊ emphysema၊ pulmonary embolism ကိုရှာဖွေရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေမည်ဖြစ်သည်။ အဆုတ်တစ်သျှူးရောဂါရှိလူနာများတွင် ရောဂါတိုးတက်မှုကို စောင့်ကြည့်ကုသရန်နှင့် စောင့်ကြည့်ရန်လိုအပ်သော အဆုတ်တစ်သျှူးရောဂါအုပ်စုများတွင် အဆုတ်လုပ်ဆောင်မှုဆုံးရှုံးမှုကို အကဲဖြတ်ရန် အသုံးပြုသည်။

5. Bronchoprovocation သို့မဟုတ် Methacholine Challenge Test (MCT) ပြုလုပ်ခြင်း ။
   bronchial tubes များသည် bronchial stimulation ကို ပုံမှန်ထက်ပို၍ ထိလွယ်ရှလွယ် တုံ့ပြန်မှုရှိမရှိ အကဲဖြတ်ရန် စမ်းသပ်မှုတစ်ခု။ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါကဲ့သို့ ပုံမှန်မဟုတ်သော အထိခိုက်မခံသော bronchioles များနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ ကိုက်ညီသောအခါတွင် အထူးအသုံးဝင်ပါသည်။ ဒါပေမယ့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်းနဲ့ spirometry မှာ မူမမှန်တာ မတွေ့ရပါဘူး။

6. လေပြွန်အတွင်း ခုခံမှုကို တိုင်းတာခြင်း ( Airway Resistance, Raw)
   လေပြွန်၏ အရွယ်အစား၊ အချင်း နှင့် အလျား အပါအဝင် အရာအမျိုးမျိုးပေါ် မူတည်၍ လေပြွန်အတွင်း ခံနိုင်ရည်ရှိသော လေပြွန်အတွင်း စီးဆင်းခြင်းဖြင့် လေပြွန်အတွင်း ဖန်တီးထားသော ဖိအားကို တိုင်းတာသည်။ လေပြွန်၏စုစုပေါင်းဧရိယာ ကြီးမားသော သို့မဟုတ် အပြည့်အ၀ရှိသော အဆုတ်များသည် သေးငယ်သော အဆုတ်များထက် ခံနိုင်ရည်နည်းသော လေလမ်းကြောင်းများဖြစ်သည့် ရစ်ပတ်ခြင်း၊ ၎င်းသည် obstructive bronchiectasis ကိုရောဂါရှာဖွေရာတွင်အသုံးဝင်သည်။ ပန်းနာရင်ကြပ်လိုမျိုး လည်ချောင်းနာခြင်းနှင့် နာတာရှည် လေပြွန်ကျဉ်းရောဂါ

7. အပြည့်အ၀ ရှူထုတ်နေစဉ် အမြင့်ဆုံးဖိအား ( Pi-Max နှင့် Pe-Max)
   အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ကြွက်သားများ၏ အမြင့်ဆုံးအားကို ရှူသွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ရှူထုတ်ခြင်းတစ်ခုစီတွင် အမြင့်ဆုံးအား မည်မျှ ထုတ်ပေးနိုင်သနည်း။

8. အများဆုံး ထွက်သက်ဝင်သက် ( MVV )
   Inspiratory Muscle Endurance Test သည် 12 စက္ကန့်အတွင်း ၎င်းတို့ မည်မျှ ဆက်တိုက် အသက်ရှုနိုင်သည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် လှုံ့ဆော်မှုဆိုင်ရာ ကြွက်သားများ၏ စွမ်းရည်ကို အကဲဖြတ်သည်။ ရရှိသော တန်ဖိုးများသည် လှုံ့ဆော်မှုဆိုင်ရာ ကြွက်သားများ၏ တွန်းအားနှင့် ပေါင်းစပ်မှုတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ နှင့် လူနာ၏ အလုံးစုံ အသက်ရှူစနစ်၏ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ။