သွေးတိုး၊ ဆီးချို၊ နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ

အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကျောက်ကပ်သည် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ အညစ်အကြေးများကို ဖယ်ရှားရန်နှင့် electrolytes နှင့် acids များကို ပုံမှန်အဆင့်သို့ ထိန်းညှိပေးရန်အတွက် တာဝန်ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သင့်တွင် နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိနေပါက ၎င်းကို လုံးဝပျောက်ကင်းအောင် မကုသနိုင်သည့်အပြင် ယိုယွင်းမှုများ ဆက်လက်တိုးလာသောကြောင့် စဉ်ဆက်မပြတ် စောင့်ရှောက်မှုခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ ယိုယွင်းပျက်စီးမှုနှုန်းသည် လူတစ်ဦးစီအတွက် ကွဲပြားမည်ဖြစ်သည်။ ကျောက်ကပ်များ လျင်မြန်စွာ ယိုယွင်းလာပါက ကျောက်ကပ်ပျက်ကွက်ခြင်းအထိ ပြင်းထန်လာကာ ကျောက်ကပ်ပျက်ဆီးခြင်းအထိ ဖြစ်နိုင်ပြီး အသက်အန္တရာယ်ကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါဆိုတာဘာလဲ။

နာတာရှည်ကျောက်ကပ် ရောဂါသည် ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ဆက်လက်ကျဆင်းကာ ယိုယွင်းနေသည့် အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်းဆောင်တာ ၃ လထက်ပိုပြီး မူမမှန်တဲ့အခါ နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ကျောက်ကပ် ယိုယွင်းမှု အဆင့်သည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ကွဲပြားသည်။ အချို့လူများသည် တဖြည်းဖြည်း ယိုယွင်းလာပြီး အချို့က လျှင်မြန်စွာ ယိုယွင်းလာသည်။ စိုးရိမ်စရာမှာ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၏ အစောပိုင်းအဆင့်များတွင် မကြာခဏ ရောဂါလက္ခဏာများ မပြဘဲ သွေး သို့မဟုတ် ဆီးစစ်ခြင်းတွင် ကျောက်ကပ်သည် ကောင်းမွန်စွာ အလုပ်မလုပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နှစ်စဉ် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ စောစီးစွာတွေ့ရှိပြီး ကုသလေလေ၊ ပိုပြင်းထန်လေလေဖြစ်သည်။

နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါကိုဘာတွေကဖြစ်စေသလဲ

• ဆီးချိုရောဂါ
• သွေးတိုး
• အဝလွန်ခြင်း။
• Nephritis ကျောက်ကပ် polycystic cyst
• ဂေါက်
• အချို့သော အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများ သို့မဟုတ် ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ ရေရှည်သုံးစွဲခြင်း။
• ရေလျှော့သောက်တဲ့ အမူအကျင့် ဒါမှမဟုတ် ငန်တဲ့အစာစားရတာ ကြိုက်လား။
• ထပ်တလဲလဲ ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်း။

သွေးပေါင်ချိန်နှင့် နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ

ခန္ဓာကိုယ်တွင် သွေးပေါင်ချိန် အလွန်မြင့်မားနေပါက ဆီးစစ်ထုတ်ရန် တာဝန်ရှိသော ကျောက်ကပ်ရှိ သွေးကြောမျှင်များပေါ်တွင် ဖိအားများ တိုးလာမည်ဖြစ်သည်။ ဖိအားများလေလေ ပရိုတင်းဓာတ်များ ဆီးထဲသို့ ပိုထွက်လေလေဖြစ်သည်။ Nephritis နှလုံးနှင့် သွေးကြောများ ဖြစ်ပေါ်လာပါက ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ သွေးကြောများ ပျက်စီးသွားပါသည်။ ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ယိုယွင်းလာပြီး နောက်ဆုံးတွင် နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ပျက်ကွက်မှုကို ဖြစ်စေသည်။ စိုးရိမ်စရာကောင်းတာက လူနာတော်တော်များများက သူတို့မှာ သွေးတိုးရှိမှန်း မသိကြဘူး။ မကြာခဏ ရောဂါလက္ခဏာမပြသောကြောင့် သင့်သွေးပေါင်ချိန် အလွန်မြင့်မားနေချိန်တွင် သင်သဘောပေါက်လေ့ရှိသည်။ ခေါင်းနောက်ဘက်တွင် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်းနှင့် မူးဝေခြင်း စသည့် လက္ခဏာများ ခံစားရလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် သွေးပေါင်ချိန်တိုင်းရန် အရေးကြီးပါသည်။ systolic ဖိအားသည် 130 mmHg ထက် များနေပြီး diastolic pressure သည် 80 mmHg ထက် များနေပါက ၎င်းသည် သွေးတိုးရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ညွှန်ပြပါသည်။ ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသသင့်သည်။

ဆီးချိုရောဂါနှင့် နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ

ဆီးချိုရောဂါရှိတဲ့အခါ နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါလိုမျိုး နောက်ဆက်တွဲပြဿနာတွေ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို အချိန်အကြာကြီး မြင့်နေခြင်းကြောင့် သွေးကြောနံရံများတွင် သကြားများ စုပုံလာကာ သွေးကြောများ ကျဉ်းမြောင်းလာကာ သွေးကြောများ ပိတ်ဆို့သွားစေသည်။ ပရိုတင်းဓာတ်သည် ဆီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားပြီး ကျောက်ကပ်ကို ပျက်စီးစေပြီး အညစ်အကြေးများကို စစ်ထုတ်နိုင်စွမ်းကို လျော့ကျစေသည်။ ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အာရုံကြောများ ပျက်စီးခြင်း အပါအဝင် ဦးနှောက်နှင့် ဆီးအိမ် လုပ်ဆောင်မှု ကျဆင်းခြင်း ဆီးသွားသည့်အခါ နာကျင်ခြင်း မရှိခြင်း ဆီးအိမ်ကျုံ့ခြင်း ဆီးအိမ်အတွင်း ဆီးထိန်းထားမှု အချိန်အကြာကြီး ရပ်တန့်သွားပါက ဆီးအိမ် ပိုးဝင်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဆီးလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့သွားပြီး ကျောက်ကပ်တစ်ရှူးတွေကို ဖျက်ဆီးပါတယ်။ ဖိအားများလာပါက ကျောက်ကပ်ကို ပျက်စီးစေပြီး ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းသို့ ဦးတည်စေပါသည်။

နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ပျက်ခြင်း။

နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါကို glomerular filtration rate (GFR) ကို အခြေခံ၍ ယိုယွင်းလာမှု အဆင့် (၅) ဆင့် ခွဲခြားထားပါသည်။

• အဆင့် 1 နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ- ကျောက်ကပ် ပုံမှန်အလုပ်လုပ်တယ်။ Glomerular filtration rate (GFR) 90 ml./min ထက် ကြီးသည်။ ဆီးထဲတွင် ပရိုတင်းဓာတ် ယိုစိမ့်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးဖြူဥများ ဆီးတွင် သွေးနီဥများ စတင်တွေ့ရှိသည်။ ဤကာလအတွင်း လက္ခဏာများသည် အများအားဖြင့် မပေါ်ပါ။
• နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါအဆင့် 2၊ အစောပိုင်းအဆင့် နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါ Glomerular filtration rate (GFR) 60 – 89 ml./min ။ ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက် 60-90%။ ထင်ရှားတဲ့ လက္ခဏာတွေ အများကြီး မပြသေးပါဘူး။
• နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ အဆင့် 3၊ အလယ်အလတ် နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ Glomerular filtration rate (GFR) 30 – 59 ml./min ။ ကျောက်ကပ်၏လုပ်ဆောင်မှု မှာ 30-60% ဖြစ်သည်။ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော ဆီးသွားခြင်းစသည့် ကျောက်ကပ်ရောဂါ လက္ခဏာများ စတင်ပြသလာပါသည်။
• နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါ အဆင့် 4၊ ပြင်းထန်သော နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါ Glomerular filtration rate (GFR) 15 – 29 ml./min ။ ကျောက်ကပ်ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်က 15-30% ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၏ ထင်ရှားသော လက္ခဏာများဖြစ်သည့် သွေးတိုးခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
• နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါအဆင့် 5၊ နောက်ဆုံးအဆင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါ သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်ပျက်ကွက် Glomerular filtration rate (GFR) သည် 15 ml / min ထက်နည်းသည် ။ ကျောက်ကပ်၏လုပ်ဆောင်မှု 15% ထက်နည်းသော စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများသည် သွေးထဲတွင် စုပုံနေပြီး ပြင်းထန်သော ကျောက်ကပ်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများမှာ အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။

နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါရဲ့ လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ။

အစောပိုင်းအဆင့် နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါသည် ရောဂါလက္ခဏာများကို မဖြစ်စေပါ။ ဒါပေမယ့် ကျောက်ကပ်အားနည်းလာတာနဲ့အမျှ လက္ခဏာတွေက ပိုပြင်းထန်လာတယ် ၊

• ညဘက် မကြာခဏ ဆီးသွားခြင်း ကဲ့သို့သော ပုံမှန်မဟုတ်သော ဆီးသွားခြင်း နေ့ဘက်တွင် ဆီးနည်းခြင်း၊ ဆီးသွားခြင်း ဆီးသွားခြင်း ခက်ခဲခြင်း၊ ဆီးထဲတွင် သွေးပါခြင်း ဆီးသွားစဉ် ပူလောင်ခြင်း ခံစားရခြင်း
• အထူးသဖြင့် မနက်အိပ်ရာနိုးတဲ့အခါ မျက်နှာ၊ ဝမ်းဗိုက်နဲ့ ခြေဖဝါးတွေ ရောင်ကိုင်းလာတဲ့အခါ မျက်စေ့ကို နှိပ်ပေးရင် ကွက်တိကွက်တိ ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။
• နောက်ကျော သို့မဟုတ် နံဘေး နာကျင်ခြင်း။
• ပျို့ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း၊ အစားအသောက်ပျက်ခြင်း။
• သွေးအားနည်းခြင်း၊ မောပန်းလွယ်ခြင်း၊ မောပန်းလွယ်ခြင်း။
• အရေပြားယားယံခြင်း၊ ခြောက်သွေ့သောအသားအရေ၊ ညိုမည်းသောအသားအရေ
• အထူးသဖြင့် အသက်ရှူရခက်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်တင်းကျပ်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် အဆုတ်ရောင်ရောဂါရှိသူများ
• မထိန်းနိုင်သော သွေးတိုး
• လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာစွမ်းဆောင်ရည် ကျဆင်းခြင်း။

နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါကို ဘယ်လိုအတည်ပြုနိုင်မလဲ။

နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော အထူးကုဆရာဝန်နှင့် စစ်ဆေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အပါအဝင် နည်းလမ်းများစွာ ရှိပါသည် ။

• နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါကို အကဲဖြတ်ရန် ကျောက်ကပ်အထူးကုဆရာဝန်မှ အသေးစိတ်မှတ်တမ်းနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှု
• ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက်ကို အကဲဖြတ်ရန် သွေးစစ်ခြင်းသည် ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်းဆောင်တာနှင့် နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါအဆင့်ကို သိရန်
• ဆီးထဲသို့ ပရိုတင်းဓာတ် ညစ်ညမ်းမှုနှင့် သွေးနီဥများ ယိုစိမ့်မှု ရှိမရှိ စစ်ဆေးရန် ဆီးစစ်ဆေးခြင်း။
• ကျောက်ကပ် အာထရာဆောင်းစစ်ဆေးမှုသည် ကျောက်ကပ်ဖွဲ့စည်းပုံကို အသေးစိတ်စစ်ဆေးရန်
• ကွန်ပြူတာဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (CT) စကန်ဖတ်ခြင်းဖြင့် ကျောက်ကပ် အကျိတ် သို့မဟုတ် အကျိတ်နှင့် အခြားကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ဒဏ်ရာများကို အကဲဖြတ်ရန်
• Kidney biopsy ပြင်းထန်သော ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းကိစ္စများတွင် သင့်လျော်သောကုသမှုကို စီစဉ်ပါ။

နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါကို ဘယ်လိုကုသမလဲ။

နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါကို ကုသရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါအဆင့်၊ ပြင်းထန်မှုနှင့် ပေါင်းစပ်ရောဂါများ ပါဝင်သည်။ 

1. သင့်ဆရာဝန် အကြံပြုထားသည့်အတိုင်း ကျောက်ကပ်ယိုယွင်းမှုကို နှေးကွေးစေပါ။ အမူအကျင့် ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း အပါအဝင် ငန်သောအစားအစာများကို လျှော့ချပါ ပရိုတင်းပမာဏ မှန်ကန်စွာစားပါ နာတာရှည်ရောဂါများ အထူးသဖြင့် ဆီးချိုရောဂါနှင့် သွေးတိုးတို့ကို ထိန်းချုပ်ပါ။ ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထိန်းသိမ်းပါ၊ ဆေးလိပ်ဖြတ်ပါ၊ လေ့ကျင့်ခန်း ပုံမှန်လုပ်ပါ။ ဆီးဆေး၊ သွေးပေါင်ကျဆေး စသည်တို့ကို သင့်ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း သောက်ပါ။
2. Renal Replacement Therapy သည် အဆင့် 5 နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါဝေဒနာရှင်များအတွက် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ အညစ်အကြေးများကို ဖယ်ရှားရန်အတွက် ကုသမှုနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျောက်ကပ်က အလုပ်မလုပ်နိုင်တော့တဲ့အတွက် ၃ မျိုးခွဲထားပါတယ်။
   • သွေး စစ်ဆေးခြင်း (Hemodialysis) သွေးကို ကျောက်ကပ်စက်မှတဆင့် အညစ်အကြေးများကို ဖယ်ရှားရန်အတွက် ဇကာတစ်ခုသို့ ပေးပို့ပြီး စစ်ထုတ်ထားသော သွေးများကို လူနာထံ ပြန်လည်ပေးပို့ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ အညစ်အကြေးပမာဏကို လျော့ကျစေသည်။ ကျောက်ကပ်ဆေးခြင်းမပြုမီ သွေးကြောများကို ပြင်ဆင်ရန် ခွဲစိတ်မှု လိုအပ်ပါသည်။
   • Peritoneal dialysis သည် အစာအိမ်အတွင်း အစာအိမ်ထဲသို့ catheter ထည့်ပြီး dialysis fluid ကို peritoneal cavity အတွင်းသို့ ထိုးသွင်းသည့် ခွဲစိတ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ သတ်မှတ်ထားသောအချိန်ပြည့်သောအခါ၊ ကျောက်ကပ်ဆေးရည်ကို စွန့်ပစ်ပြီး အိတ်အသစ်ဖြင့် အစားထိုးပါ။ လက်ရှိတွင် လူနာများအတွက် ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် အလိုအလျောက် အစာအိမ်တွင်းရေစစ်ခြင်း (APD) ရှိပါသည်။
   • ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုသခြင်း ကို လူနာ၏ ကျောက်ကပ်ဟောင်းကို အစားထိုးရန်အတွက် အသက်ရှင်သောအလှူရှင် သို့မဟုတ် နှလုံးနှင့် ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်းဆောင်တာ ပုံမှန်မဟုတ်သေးသော လူနာ၏ ကျောက်ကပ်ဟောင်းကို အစားထိုးရန်အတွက် တွဲဖက်ထားသော ကျောက်ကပ်ကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်းဖြင့် ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုသမှုကို အသုံးပြု သည်။ ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုထုံးသည် လူနာများအား ပုံမှန်နီးပါးဘဝသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန် ကူညီပေးသောကြောင့် ဤနည်းလမ်းသည် အကောင်းဆုံးကုသမှုဖြစ်သည်။

နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ။

• အငန်လွန်လွန်း၊ ချိုလွန်းသော သို့မဟုတ် အဆီများလွန်းသော အစားအစာများကို ရှောင်ပါ။
• တစ်နေ့ကို 7-8 နာရီ အိပ်ပါ။
• သင့်ခန္ဓာကိုယ်အတွက် တစ်နေ့လျှင် 8-10 ဖန်ခွက်သောက်ပါ။
• လေ့ကျင့်ခန်း မှန်မှန်လုပ်ပါ။
• ဆေးလိပ်နှင့် အရက်သောက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
• စိတ်ဖိစီးမှုကို သင့်လျော်သလို စီမံခန့်ခွဲပါ။
• ကန့်သတ်ချက်အတွင်းနေရန် သင်၏ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထိန်းချုပ်ပါ။
• တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးပါ။
• သင့်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိနေပါက ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိမရှိကို အထူးကုနှင့် ချက်ချင်းပြသသင့်သည်။

နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါကို ကုသဖို့ ဆေးရုံတွေက အဆင်သင့်ဖြစ်နေပါပြီ။

ကျောက်ကပ်စင်တာ၊ ဘန်ကောက်ဆေးရုံကြီးတွင် စူးရှသော ကျောက်ကပ်ပျက်ကွက်မှုအတွက် ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသရန် အဆင်သင့်ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်။ ခေတ်မီစက်ကိရိယာများနှင့် နည်းပညာများ တပ်ဆင်ထားသော အတွေ့အကြုံရှိ အထူးကုဆရာဝန်များ၊ သူနာပြုများနှင့် ဘက်ပေါင်းစုံမှ အဖွဲ့များဖြင့်။ ပုံမှန်ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ပြန်လည်ရရှိရန် နေ့တိုင်း ယုံကြည်မှုရှိရှိ နေထိုင်ပါ။

စူးရှသော ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းကို ကုသရာတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်

ဒေါက်တာ Manoch Techachokvivat ကျောက်ကပ်ပါရဂူ ကျောက်ကပ်ရောဂါစင်တာ ဘန်ကောက်ဆေးရုံ

သင်ကိုယ်တိုင် ရက်ချိန်းယူရန် ဤနေရာကိုနှိပ်ပါ ။