အိပ်ရာပေါ်က ပြဿနာတွေက ယောက်ျားအများစုထင်တာထက် ပိုမိုတွေ့ရလေ့ရှိပြီး အဓိပ္ပါယ်လည်း ထင်ထားတာထက် ပိုကြီးမားပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း (erectile dysfunction) ဟာ ကိုယ်တိုင်က ရောဂါတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ ကိုယ်ခန္ဓာက ကျွန်ုပ်တို့ထံ ပို့လာတဲ့ “အချက်ပြ” တစ်ခုဖြစ်လို့ပါ။ ဒီအချက်ပြကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းက အိပ်ရာပေါ်ဘဝကိုသာ မဟုတ်ဘဲ နှလုံးကိုကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး ရေရှည်ကျန်းမာရေးနဲ့ စိတ်ချမ်းသာမှုကိုပါ ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းဆိုတာဘာလဲ
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း (Erectile Dysfunction သို့မဟုတ် ED) ဆိုတာ လိင်တံ မတင်းကျပ်လာခြင်း သို့မဟုတ် လိင်ဆက်ဆံရန် စိတ်ကျေနပ်စရာအလုံအလောက် ကြာရှည်မတင်းကျပ်နိုင်ခြင်းတို့ကို ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားနေသော အခြေအနေကို ဆိုလိုပါတယ်။ အရေးကြီးတာက “ဆက်တိုက်” ဆိုတဲ့စကားလုံးပါ။ အကြောင်းကတော့ ယောက်ျားအများစုမှာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ စိတ်ဖိစီးမှု၊ အရက်သောက်ခြင်း သို့မဟုတ် နေမကောင်းတဲ့နေ့တွေမှာ တစ်ခါတစ်ရံ အပြည့်အဝမတင်းကျပ်တဲ့ညတွေ ကြုံဖူးကြပြီး ဒါက ပုံမှန်ပါပဲ။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပြဿနာတစ်ခုလို့ သတ်မှတ်မယ်ဆိုရင်တော့ အပတ်များစွာ သို့မဟုတ် လများစွာ ထပ်ခါထပ်ခါ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားလာမှ ဖြစ်ပါတယ်
ဒီအခြေအနေက အလွန်ပေါများပါတယ်။ အသက် 40 နှစ်အရွယ် အမျိုးသားများအနက် 10 ယောက်မှာ 4 ယောက်ခန့်က လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း လက္ခဏာ တစ်နည်းနည်းဖြစ်တတ်ပြီး အသက် 70 နှစ်အထက်ရောက်လာတဲ့အခါမှာတော့ 10 ယောက်မှာ နီးပါး 9 ယောက်အထိ တိုးလာနိုင်ပါတယ်။ အရေးကြီးတာက လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းဟာ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေအတွက်သာ ပြဿနာမဟုတ်တော့တာပါ။ ယနေ့ခေတ်မှာ အသက် 40 နှစ်အောက် အမျိုးသားများထဲ에서도 ခန့်မှန်းအားဖြင့် 10 ယောက်မှာ 1 ယောက်လောက် တွေ့ရပါတယ်
အရေးအကြီးဆုံးကတော့ အမျိုးသားအများစုအတွက် လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းဟာ ကိုယ်တိုင်က ရောဂါမဟုတ်ဘဲ ကိုယ်ခန္ဓာမှာ တစ်ခုခုမမှန်နေကြောင်း သတိပေးတဲ့ “အချက်ပြ” တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းဟာ သွေးကြော၊ ဟော်မုန်း သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကဲ့သို့ နက်ရှိုင်းတဲ့ ကျန်းမာရေးပြဿနာတွေ တိတ်တခိုးရှိနိုင်ကြောင်းကို ကြိုတင်သတိပေးသည့် လက္ခဏာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲ
လိင်တံတင်းကျပ်မှုက စနစ်များစွာ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုပါ။ ဦးနှောက်၊ အာရုံကြော၊ ဟော်မုန်းနဲ့ သွေးကြောစနစ်တို့ ပါဝင်ပါတယ်။ လိင်စိတ်ဖြစ်လာတဲ့အခါ ဦးနှောက်က အာရုံကြောတွေကတစ်ဆင့် လိင်တံသို့ အချက်ပြပို့ပြီး နိုက်ထရစ်အောက်ဆိုဒ် (Nitric Oxide) ကို ထုတ်လွှတ်စေပါတယ်။ အဲဒီအရာက လိင်တံအတွင်းရှိ ကြွက်သားတွေကို လျော့ပျော့စေပြီး သွေးက လိင်တံအပေါက်လွှာ (corpora cavernosa) ထဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြည့်တင်းလာစေပါတယ်။ ထို့နောက် ဖိအားကြောင့် သွေးပြန်ကြောတွေကို ပိတ်ဆို့တားဆီးပေးလို့ လိင်တံ တင်းကျပ်လာပါတယ်။ လုပ်ငန်းစဉ်ပြီးဆုံးတဲ့အခါ ကြွက်သားတွေ ပြန်ကျစ်လာပြီး သွေးပြန်ထွက်သွားကာ လိင်တံက ပုံမှန်အခြေအနေသို့ ပြန်ရောက်လာပါတယ်
စနစ်များစွာ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရတဲ့အတွက် အပိုင်းတစ်ခုခုမှာ ချို့ယွင်းတာတစ်ချက်ပဲရှိလည်း လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။ အဓိကအကြောင်းရင်းগুলোကို အုပ်စုခွဲပြီး ဆိုရင် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်
- သွေးကြောဆိုင်ရာပြဿနာ အများဆုံးတွေ့ရတဲ့အကြောင်းရင်းပါ။ သွေးပေါင်မြင့်ရောဂါ၊ သွေးအတွင်းအဆီဓာတ်မြင့်ခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါနှင့် သွေးကြောတင်းမာခြင်းတို့ကြောင့် သွေးကြောကျဉ်းလာပြီး လိင်တံသို့ သွေးအာဟာရပို့နိုင်မှု လျော့နည်းလာပါတယ်
- အာရုံကြောဆိုင်ရာပြဿနာ ဆီးချို၊ ကျောရိုးဒဏ်ရာ၊ အာရုံကြောစနစ်ရောဂါများ သို့မဟုတ် တင်ပါးအောက်ပိုင်း (pelvis) သို့မဟုတ် ပရိုစတိတ်အကြောင်းအနီးရှိ ခွဲစိတ်မှုတွေက တင်းကျပ်မှုကိုထိန်းချုပ်တဲ့ အာရုံကြောအချက်ပြတွေကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်
- ဟော်မုန်းမညီမျှမှု အမျိုးသားဟော်မုန်း testosterone နည်းခြင်း၊ သိုင်းရွိုက်မမှန်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားဟော်မုန်းမမှန်မှုများကြောင့် လိင်စိတ်လိုအင် လျော့နည်းလာပြီး တင်းကျပ်နိုင်မှုလည်း ဆိုးရွားလာနိုင်ပါတယ်
- စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် အတွေးခံစားချက် စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ၊ ဆက်ဆံရေးပြဿနာများနှင့် အိပ်ရာပေါ် “စွမ်းဆောင်ရည်” အပေါ် စိုးရိမ်မှုတို့က ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်းဆိုင်ရာပြဿနာတွေနဲ့ အပြန်အလှန် ဆိုးရွားစေတဲ့ စက်ဝိုင်းဖြစ်တတ်ပါတယ်
- ဆေးဝါးနှင့် လူနေမှုပုံစံ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အရက်ပြင်းပြင်းသောက်ခြင်းနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးများက တင်းကျပ်မှုအပေါ် ဆိုးကျိုးသက်ရောက်ပါတယ်။ သွေးပေါင်ကျဆေးအချို့ သို့မဟုတ် စိတ်ဓာတ်ကျဆေးအချို့ကလည်း သက်ရောက်နိုင်ပါတယ်။ ဆရာဝန်နဲ့ မတိုင်ပင်ဘဲ ကိုယ်တိုင်ဆေးမရပ်ပါနဲ့
- အခြား နာတာရှည်ရောဂါများ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ အသည်းရောဂါ၊ အ肥胖 (အဝလွန်ခြင်း) နှင့် အိပ်နေစဉ် အသက်ရှူရပ်ခြင်း (ဟောက်ခြင်းအခြေအနေ) တို့လည်း လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းနဲ့ ဆက်နွယ်မှုရှိပါတယ်
အမှန်တကယ်တော့ အမျိုးသားအများစုမှာ အကြောင်းရင်းတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းရင်းအများအပြား ပေါင်းစပ်နေတာများပါတယ်။ ဒါကြောင့် အကြောင်းရင်းအမှန်ကို အသေးစိတ် စစ်ဆေးရှာဖွေသင့်ပါတယ်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း ဖြစ်နိုင်ချေမြင့်တဲ့ အုပ်စုများ
အမျိုးသားတိုင်းမှာ လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် အန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုတွေကတော့ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်
- အသက် 40 နှစ်အထက် (အသက်အရွယ်နဲ့အမျှ အန္တရာယ်တိုးလာသည်)
- ဆီးချို၊ သွေးပေါင်မြင့် သို့မဟုတ် သွေးအတွင်းအဆီဓာတ်မြင့်ခြင်း
- ကိုယ်အလေးချိန်ပိုနေခြင်း သို့မဟုတ် ခါးပတ်အတိုင်းအတာကြီးခြင်း
- ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အရက်များများသောက်ခြင်း သို့မဟုတ် မူးယစ်ဆေးအသုံးပြုခြင်း
- လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်ခြင်း
- အိပ်နေစဉ် အသက်ရှူရပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အိပ်ရေးမဝတာ ကြာရှည်ခြင်း
- အမျိုးသားဟော်မုန်းနည်းခြင်း
- စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း စုဆောင်းလာခြင်း
- တင်ပါးအောက်ပိုင်း/ပရိုစတိတ် ခွဲစိတ်ထားဖူးခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးအချို့ကို ဆက်တိုက်သောက်နေရခြင်း
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းရဲ့ လက္ခဏာတွေက ဘာလဲ
- မနက်ပိုင်းမှာ လိင်တံမတင်းကျပ်ခြင်း
- လှုံ့ဆော်မှုရှိသော်လည်း လိင်တံမတင်းကျပ်ခြင်း
- လိင်ဆက်ဆံရန် အလုံအလောက် ကြာရှည်မတင်းကျပ်နိုင်ခြင်း
- လိင်စိတ်လိုအင် လျော့နည်းခြင်း
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းကို ဘယ်လို စစ်ဆေးအတည်ပြုမလဲ
- ဆရာဝန်က လိင်စိတ်လိုအင်၊ တင်းကျပ်မှုအမျိုးအစား၊ လိင်ဆက်ဆံ頻度၊ နာတာရှည်ရောဂါသမိုင်း စသည်တို့ကို မေးမြန်းမှတ်တမ်းယူခြင်း
- လိင်အင်္ဂါ၌ မမှန်ကန်မှုများ၊ အမျိုးသားဥအရွယ်အစားကို စစ်ဆေးခြင်း၊ လိုအပ်လျှင် ပရိုစတိတ်ကိုပါ စစ်ဆေးခြင်း
- သွေးစစ်ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာအခြေခံရောဂါများကို ကြည့်ခြင်း (ဥပမာ သွေးချို၊ သွေးအတွင်းအဆီဓာတ်၊ အသည်းနှင့်ကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်ချက်)
- တင်းကျပ်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သော သွေးကြောကျဉ်းမှု ရှိ/မရှိ စစ်ဆေးခြင်း
- ပရိုစတိတ်ကင်ဆာ စစ်ဆေးခြင်း
- လိင်စိတ်လိုအင်လျော့နည်းနေသူများတွင် အမျိုးသားဟော်မုန်းနှင့် ဆက်စပ်ဟော်မုန်းအဆင့်များကို စစ်ဆေးခြင်း
- အခြေအနေပြင်းထန်ပါက ဆရာဝန်က လိင်အင်္ဂါသွေးကြောများ၏ မမှန်ကန်မှုကို စစ်ဆေးနိုင်သည် (Penile Doppler ultrasound)
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း ကုသမှုလမ်းညွှန်
- အကျင့်အကြံပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း ကုသမှု၏ အခြေခံပါ။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ခြင်း၊ အစားအစာပြင်ဆင်ခြင်း၊ ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်း၊ အိပ်ရေးဝခြင်းတို့က လက္ခဏာကို ထင်ရှားစွာကောင်းစေနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အသက်ငယ်သူများ သို့မဟုတ် metabolic အခြေအနေရှိသူများမှာ ပိုအကျိုးရှိပါတယ်
- နာတာရှည်ရောဂါများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း (NCDs) ဥပမာ သွေးချို၊ သွေးပေါင်၊ သွေးအတွင်းအဆီဓာတ်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ အမျိုးသားဟော်မုန်းနည်းခြင်းကို ပြုပြင်ခြင်းတို့က တင်းကျပ်မှုကို ကောင်းစေတတ်ပါတယ်။ သောက်နေသောဆေးက အကြောင်းရင်းဖြစ်နေပါက ဆရာဝန်က ဆေးကို ပြောင်းလဲညှိပေးနိုင်ပါတယ်
- သောက်ဆေး (PDE5 အင်ဇိုင်းတားဆီးဆေးအုပ်စု) ဥပမာ sildenafil၊ tadalafil တို့က လိင်တံကြွက်သားကို လျော့ပျော့စေပြီး သွေးဝင်ရောက်မှုကောင်းစေပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံမီ 30 မိနစ် – 1 နာရီခန့်ကြိုသောက်ရပြီး လူတိုင်းမှာ အကျိုးမပေါ်နိုင်ပါ။ သတိပြုရန်မှာ နှလုံးရောဂါအတွက် nitrate ဆေးအုပ်စုနဲ့ တွဲမသုံးရပါ။ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အောက်တွင်သာ အသုံးပြုသင့်ပါတယ်
- ဆီးလမ်းကြောင်းတစ်ဆင့် ထည့်သွင်းသုံးသောဆေး လိင်တံတင်းကျပ်စေဖို့ ကူညီပါတယ်။ သောက်ဆေးမအောင်မြင်သူများအတွက် သင့်တော်ပြီး အခြားကုသမှုများနဲ့လည်း တွဲသုံးနိုင်ပါတယ်။ ဆီးလမ်းကြောင်းထဲထည့်ပြီးနောက် အာနိသင်က 30 – 60 မိနစ်ကြာတတ်ပြီး လိင်တံကို ကြာရှည်တင်းကျပ်စေရန် တင်းကျပ်ကြိုး (ring) ကို သုံးရပါတယ်။ တွေ့ရနိုင်တဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေက ဆီးလမ်းကြောင်းယားယံခြင်း၊ အမျိုးသားဥအနားမှာ နာကျင်ခြင်း၊ ဆီးလမ်းကြောင်းက သွေးထွက်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်
- ဗက်ကျူးမ်ကိရိယာ (Vacuum Constriction Devices) ပလတ်စတစ်ပြွန်ကို လိင်အင်္ဂါပေါ်မှာ အုပ်စွပ်ပြီး ပြွန်ထဲက လေကို စုပ်ထုတ်ကာ ဗက်ကျူးမ်ဖြစ်စေခြင်းဖြင့် သွေးကို လိင်အင်္ဂါထဲ ဝင်စေကာ တင်းကျပ်စေပါတယ်။ ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်ရန် ပြွန်ကို ဖြုတ်ပြီးနောက် လိင်တံအမြစ်ပိုင်းတွင် တင်းကျပ်ကြိုး (ring) ကို ထားရပြီး သွေးပြန်လည်စီးဆင်းမသွားစေရန် ကာကွယ်ပေးပါတယ်
- လိင်တံအတွင်း သွေးကြောချဲ့ဆေးထိုးခြင်း (Intracavernosal Injection – ICI) သောက်ဆေးမတုံ့ပြန်သူများတွင် အသုံးပြုပါတယ်။ သွေးကြောချဲ့ဆေးကို လိင်တံအတွင်း တိုက်ရိုက်ထိုးသွင်းကာ ကြွက်သားလျော့ပျော့စေပြီး လိင်တံကို ခန့်မှန်းအားဖြင့် 10 မိနစ်အတွင်း တင်းကျပ်စေပါတယ်။ လိင်ဆိုင်ရာလှုံ့ဆော်မှု မလိုအပ်ပါ။ လက်ရှိတွင် ဆေးရုံတွင် Alprostadil အုပ်စုဆေးထိုးဝန်ဆောင်မှု ရှိပါတယ်
- ပြန်လည်ဖွံ့ဖြိုးကုထုံး PRP (Platelet – Rich Plasma) သည် ကုသခံသူ၏ သွေးကို ယူပြီး platelet နဲ့ အာနိသင်မြင့် plasma ကို ခွဲထုတ်ကာ လိင်အင်္ဂါ၏ အစိတ်အပိုင်းအများအပြား (ဥပမာ အခြေ၊ တံခွန်ပိုင်း၊ ထိပ်ပိုင်း) သို့ ထိုးသွင်းခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ သွေးကြောချဲ့ဆေးထိုးခြင်းနဲ့ မတူတာက PRP က ချက်ချင်းတင်းကျပ်စေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အကြောထည်ကို ပြန်လည်ဖွံ့ဖြိုးအောင် ရည်ရွယ်တာဖြစ်လို့ အကျိုးသက်ရောက်မှုက တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်လာပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့် 2 – 4 ပတ်အတွင်း စတင်မြင်ရပြီး 2 – 3 လအတွင်း ဆက်လက်ကောင်းမွန်လာတတ်ပါတယ်။ သို့သော် လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းအတွက် PRP ၏ အထောက်အထားများသည် လက်ရှိလေ့လာဆဲအဆင့်မှာရှိပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်အရ စံကုသမှုအဖြစ် မသတ်မှတ်သေးပါ
- လိင်တံအတွင်း ကရိယာတုတပ်ဆင်ခွဲစိတ်ခြင်း (Placement of Penile Implant) အခြေအနေပြင်းထန်ပြီး အခြားနည်းလမ်းများဖြင့် မကောင်းမွန်နိုင်သူ သို့မဟုတ် ကုသပြီးမအောင်မြင်သူများအတွက် အသုံးပြုပါတယ်။ ကိရိယာကို ကိုယ်ထဲတွင် အပြည့်အဝ စိုက်သွင်းရသောကြောင့် အထူးပြုဆရာဝန်ကသာ အစီအစဉ်ရေးဆွဲပြီး ကျွမ်းကျင်စွာ ဆောင်ရွက်ရပါမယ်။ ခွဲစိတ်ပြီးနောက် အနည်းငယ် ဖောင်းခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်ကို တိတိကျကျလိုက်နာသင့်ပါတယ်
- စွမ်းအင်နည်းသော လှိုင်းတုန်ခတ်ကုထုံး (Low – intensity Shockwave Therapy) သို့မဟုတ် အချို့နေရာများတွင် ခေါ်သည့်အနိမ့်ကြိမ်နှုန်း အသံလှိုင်းအသုံးပြုခြင်းသည် ပြင်ပကနေ လိင်အင်္ဂါသို့ စွမ်းအင်နည်းသော လှိုင်းတုန်ခတ်များကို ပို့ကာ သွေးကြောအသစ်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို လှုံ့ဆော်ပြီး အကြောထည်ကို ပြန်လည်ဖွံ့ဖြိုးစေရန် ရည်ရွယ်သော နည်းပညာဖြစ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် လိင်တံသို့ သွေးပို့လွှတ်မှုကောင်းလာနိုင်ပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်ပတ်တစ်ကြိမ် စုစုပေါင်း ခန့်မှန်းအားဖြင့် 6 ပတ်ခန့် ဆက်တိုက်ခံယူရပါတယ်။ သို့သော် သိပ္ပံအထောက်အထားများသည် လက်ရှိလေ့လာဆဲဖြစ်ပြီး စနစ်တကျသုံးသပ်ထားသော သုတေသနပြန်လည်သုံးသပ်ချက်များအရ တင်းကျပ်မှုကောင်းလာနိုင်ပေမယ့် အကျိုးအာနိသင်အရွယ်အစားက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအနေဖြင့် ရှင်းလင်းမပြတ်သားသေးပါ။ ဒါကြောင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလမ်းညွှန်ချက်အရ စံကုသမှုအဖြစ် မသတ်မှတ်သေးပါ။ တစ်ဦးချင်းအလိုက် သင့်လျော်မှုကို ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်အကဲဖြတ်သင့်ပါတယ်
- စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တိုင်ပင်ပေးခြင်း စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု သို့မဟုတ် ဆက်ဆံရေးပြဿနာများရှိပါက ကုသရလဒ်ကောင်းစေရန် လင်မယား (သို့) အဖော်နှင့်အတူ စိတ်ကျန်းမာရေးဆရာဝန်ထံ တိုင်ပင်ရန် အကြံပြုပါတယ်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ ဆက်တွဲအကျိုးဆက်တွေက ဘာလဲ
သုတေသနများအရ လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းရှိတဲ့ အမျိုးသားများမှာ နှလုံးနှင့် သွေးကြောရောဂါ အန္တရာယ် ပိုမြင့်တက်ကြောင်းတွေ့ရပါတယ် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်
- စုစုပေါင်း နှလုံးနှင့် သွေးကြောရောဂါ အန္တရာယ် ခန့်မှန်းအားဖြင့် 45% တိုးမြင့်ခြင်း
- နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါ အန္တရာယ် ခန့်မှန်းအားဖြင့် 50% တိုးမြင့်ခြင်း
- နှလုံးကြွက်သားသေ (heart attack) အန္တရာယ် ခန့်မှန်းအားဖြင့် 55% တိုးမြင့်ခြင်း
- ဦးနှောက်သွေးကြောရောဂါ (Stroke) အန္တရာယ် ခန့်မှန်းအားဖြင့် 36% တိုးမြင့်ခြင်း
ထို့ပြင် လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းသည် ဆီးချိုရောဂါနှင့် ဆီးချို၏ ဆက်တွဲပြဿနာများနဲ့လည်း ဆက်နွယ်နေပြီး သက်ရောက်မှုက ကိုယ်ခန္ဓာဘက်တင်မကပါ။ အမျိုးသားအများစုမှာ ယုံကြည်မှုလျော့နည်းလာခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးခြင်း၊ စိတ်တိုခြင်း၊ အဖော်ကို စိတ်မကျေနပ်စေမလားဆိုပြီး စိုးရိမ်ခြင်းတို့ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။ လူနာ၏အဖော်ဘက်ကလည်း ငြင်းပယ်ခံရသလို ခံစားရနိုင်ပြီး စိုးရိမ်ပူပန်လာကာ တိတ်ဆိတ်နေတဲ့ စက်ဝိုင်းတစ်ခုထဲသို့ ဦးတည်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အကြောင်းရင်းကို အစောပိုင်းမှာ စစ်ဆေးတွေ့ရှိနိုင်ရင် လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း၏ ဆက်တွဲအကျိုးဆက်များကို ကာကွယ်နိုင်ပါလိမ့်မယ်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းသည် ကျန်းမာရေးအတွက် သတိပေးအချက်ပြ ဖြစ်နိုင်သည်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းသည် လျစ်လျူမရှုသင့်သော ပြင်းထန်ရောဂါများ၏ သတိပေးအချက်ပြ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ လိင်တံသို့ သွေးပို့ပေးတဲ့ သွေးကြောတွေဟာ နှလုံးသွေးကြောထက် သေးငယ်တဲ့အတွက် ကျဉ်းခြင်း သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့ခြင်းက ပိုမိုအစောပိုင်းမှာ ဖြစ်တတ်လို့ပါ
- သွေးကြောနံရံပေါ် အဆီတက်စုပုံလာတဲ့အခါ လိင်တံသို့ သွေးပို့တဲ့ သွေးကြောတွေက ပထမဆုံး သက်ရောက်မှုခံရတတ်ပြီး နှလုံးသွေးကြောရောဂါက လက္ခဏာပြခြင်း (ဥပမာ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးကြွက်သားသေခြင်း) မတိုင်မီ နှစ်အတော်ကြာ အစောပိုင်းကတည်းက လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်
- သုတေသနများအရ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါရှိသူ အမျိုးသားများထဲမှာ 3 ယောက်ထဲက 2 ယောက်ထက်ပိုပြီး နှလုံးလက္ခဏာမဖြစ်မီ လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းကို အရင်ကြုံဖူးကြောင်း တွေ့ရပါတယ်
- လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းသည် ဆီးချိုရောဂါကို ခွဲစိတ်မကြာခင် အစောဆုံး သတိပေးအချက်ပြတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်
- လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း ဖြစ်လာပါက ကိုယ်ခန္ဓာမမှန်ကန်မှု၏ သတိပေးအချက်ပြအဖြစ် မြင်ပြီး အမြန်ဆုံး စစ်ဆေးရယူသင့်ပါတယ်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ
- လေ့ကျင့်ခန်းကို စဉ်ဆက်မပြတ် ပြုလုပ်ပါ
- ကိုယ်အလေးချိန်၊ သွေးပေါင်၊ သွေးချိုနှင့် သွေးအတွင်းအဆီဓာတ်ကို သင့်တော်သောအဆင့်တွင် ထိန်းချုပ်ပါ
- နှလုံးအတွက်ကောင်းသော အစားအသောက်စားပါ—ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီး၊ မပြင်ဆင်မဖြူစင်ထားသော အာဟာရသီးနှံများ (whole grains)၊ ငါး၊ ပဲမျိုးစုံ၊ အော်လီဗ်ဆီတို့ကို ဦးစားပေးပါ
- ဆေးလိပ်ဖြတ်ပါ၊ အရက်မသောက်ပါ
- အိပ်ရေးဝအောင် အိပ်ပါ
- စိတ်ဖိစီးမှုကို သင့်လျော်စွာ စီမံခန့်ခွဲပါ
- နှစ်စဉ် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု လုပ်ပါ
လိင်စွမ်းဆောင်ရည်ကို ထိန်းသိမ်းရန် ရှောင်သင့်သော အစားအစာနှင့် အကျင့်အကြံများ
- အထူးပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော အစားအစာများနှင့် အမြန်အစားအစာများ
- ချိုသောအရသာအဖျော်ယမကာများနှင့် ချိုချဉ်မုန့်များကို အလွန်အကျွံစားသောက်ခြင်း
- ဖြူစင်ပြင်ဆင်ထားသော ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် (white refined flour) များ—ဥပမာ ထမင်းဖြူ၊ ပေါင်မုန့်ဖြူ—ကို အလွန်အကျွံစားသောက်ခြင်း
- အနီအသားနှင့် ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော အသားများကို အလွန်အကျွံစားသောက်ခြင်း
- အလွန်ငံသော အစားအစာများ
- အရက်သောက်ခြင်းနှင့် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း
ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီး၊ မပြင်ဆင်မဖြူစင်ထားသော အာဟာရသီးနှံများ (whole grains)၊ ငါး၊ ပဲမျိုးစုံ၊ အခွံမာပဲများ (nuts) နှင့် အော်လီဗ်ဆီလိုမျိုး အဆီကောင်းတွေကို ဦးစားပေးသင့်ပြီး ဒီလိုစားသောက်ပုံစံက နှလုံးနှင့် သွေးကြောကျန်းမာရေးနှစ်မျိုးလုံးအတွက် ကောင်းမွန်ပါတယ်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းကို ကျွမ်းကျင်စွာ စောင့်ရှောက်ကုသပေးသော ဆေးရုံ
Bangkok Hospital ၏ ဆီးလမ်းကြောင်းရောဂါဗဟိုဌာနသည် အတွေ့အကြုံများပြားသော အထူးပြုဆရာဝန်အဖွဲ့၊ ခေတ်မီကိရိယာများနှင့် မဟာဗျူဟာအဖွဲ့ (multidisciplinary team) တို့ဖြင့် လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းကို နီးကပ်စွာ စောင့်ရှောက်ကုသပေးပြီး အကြံပေးတိုင်ပင်မှုကိုလည်း ပံ့ပိုးပေးကာ နေ့စဉ်အလိုက် အမျိုးသားကျန်းမာရေးအပေါ် ယုံကြည်မှု ပြန်လည်ရရှိစေရန် ကူညီပေးရန် အသင့်ရှိပါတယ်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းကို ကျွမ်းကျင်စွာ စောင့်ရှောက်ကုသပေးသော ဆရာဝန်
ဒေါက်တာ.Soarawee Weerasopone ယူရိုလိုဂျီခွဲစိတ်ဆရာဝန်၊ ဆီးလမ်းကြောင်းရောဂါဗဟိုဌာန၊ Bangkok Hospital။ အမျိုးသားလိင်ကျန်းမာရေးနှင့် လိင်ဆိုင်ရာဆေးပညာတွင် ကျွမ်းကျင်ပြီး လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း၊ အမျိုးသားဟော်မုန်းမမှန်မှုများ၊ လိင်တံကွေးရောဂါ (Peyronie’s) နှင့် လိင်တံကရိယာတုတပ်ဆင်ခွဲစိတ်မှု အပါအဝင်၊ မှန်ပြောင်းခွဲစိတ်နှင့် ရိုဘိုတ်အကူအညီခွဲစိတ်မှုတို့ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ကျွမ်းကျင်ပါတယ်
မိမိတိုင်တိုင်ချိန်းဆိုရန်ဒီမှာနှိပ်ပါ
အသေးစိတ်မေးမြန်းရန်
ဆီးလမ်းကြောင်းရောဂါဗဟိုဌာန
Bangkok Hospital၊ အဆောက်အဦ C ၊ အထပ် 3
ဝန်ဆောင်မှုပေးချိန်: နေ့စဉ် 08.00 – 15.00 န.
0 2310 3009, 1719
မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ)
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းက အသက်အရွယ်အလိုက် ပုံမှန်ဖြစ်တာမို့ လက်ခံလိုက်ရမလား
အသက်အရွယ်တိုးလာတာနဲ့အမျှ တင်းကျပ်မှုက ပြောင်းလဲနိုင်တာ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းက သည်းခံလက်ခံထားရမယ့်အရာ မဟုတ်ပါ။ အသက်ဘယ်လောက်ပဲရှိရှိ ကောင်းမွန်လာအောင် လုပ်နိုင်ပြီး မကြာခဏအားဖြင့် ကုသနိုင်တဲ့ အကြောင်းရင်းကို ညွှန်ပြနေတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လစ်လျူရှုမထားဘဲ ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်သင့်ပါတယ်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းရှိရင် အနာဂတ်မှာ နှလုံးရောဂါဖြစ်မယ်ဆိုတာ အဓိပ္ပါယ်ရလား
အမြဲတမ်းမဟုတ်ပါ။ ဒါပေမယ့် လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းဟာ နှလုံးနှင့် သွေးကြောရောဂါ၏ ကြိုတင်သတိပေးအချက်ပြအဖြစ် လက်ခံထားတာကြောင့် သွေးပေါင်၊ သွေးချို နှင့် သွေးအတွင်းအဆီဓာတ်ကို စစ်ဆေးပြီး အန္တရာယ်ကို အစောပိုင်းကတည်းက စီမံခန့်ခွဲဖို့ အကောင်းဆုံး အကြောင်းပြချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းကို ကုသပြီး ပျောက်ကင်းနိုင်သလား
အရင်းအမြစ်အကြောင်းရင်းကို ရည်ညွှန်းကုသခြင်းက အမျိုးသားများအများစုမှာ တင်းကျပ်မှုကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အသက်ငယ်သူများနှင့် အကျင့်အကြံပြုပြင်ပြောင်းလဲနိုင်သူများမှာ ပိုမိုကောင်းမွန်တတ်ပါတယ်။ အပြည့်အဝမပျောက်ကင်းနိုင်တဲ့သူများအတွက်လည်း လက္ခဏာကို ထိန်းချုပ်ကောင်းမွန်အောင် လုပ်နိုင်ပါတယ်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းဆေးတွေက အန္တရာယ်ရှိလား
အထူးပြုဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အောက်မှာ အသုံးပြုပါက အမျိုးသားအများစုမှာ ထိရောက်ပြီး ဘေးကင်းပါတယ်။ သို့သော် နှလုံးရောဂါအတွက် nitrate ဆေးအုပ်စုနဲ့ တွဲမသုံးရပါ။ လုံးဝကို ကိုယ်တိုင်ဝယ်ပြီး သောက်ခြင်း မပြုသင့်ပါ။ ဆေးသုံးမီ ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်ပြသရမည်သာ ဖြစ်ပါတယ်
အမျိုးသားဟော်မုန်းနည်းခြင်းက လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်း ဖြစ်စေနိုင်လား
အမျိုးသားဟော်မုန်းနည်းခြင်းက လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းနှင့် လိင်စိတ်လိုအင်လျော့နည်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အကြောင်းရင်းအများအပြားထဲက တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ မနက်ပိုင်း သွေးစစ်ခြင်းက ဟော်မုန်းအဆင့်ကို အကဲဖြတ်ပေးနိုင်ပြီး တကယ့်နည်းပါးနေတာအတည်ပြုရင် ကုသမှုလည်း ရှိပါတယ်
ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ခြင်းနဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းက လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းကို တကယ်ကူညီနိုင်လား
တကယ်ကူညီနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကိုယ်အလေးချိန်ပိုသူ သို့မဟုတ် လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်သူ အမျိုးသားများအတွက် လေ့ကျင့်ခန်းကို စဉ်ဆက်မပြတ်လုပ်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ခြင်း၊ အစားအစာပိုကောင်းအောင် ပြင်ဆင်ခြင်းတို့က တင်းကျပ်မှုကို ထင်ရှားစွာကောင်းမွန်စေပြီး နှလုံးကိုပါ ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်
လိင်အင်အားကျဆင်းခြင်းက ကိုယ့်အလိုလို ပျောက်နိုင်လား
တစ်ခါတစ်ရံသာ ဖြစ်ပွားတာဆိုရင် မကြာခဏ ကိုယ့်အလိုလို ပျောက်တတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဆက်တိုက်ဖြစ်နေပါက ပျောက်မသွားစေတဲ့ အကြောင်းရင်းရှိတတ်ပြီး လစ်လျူရှုထားရင် ပိုဆိုးလာနိုင်ပါတယ်
Reference:
- Shamloul R, Ghanem H. Erectile dysfunction. Lancet. 2013;381(9861):153-165.
- Ergun O, Kim K, Kim MH, et al. Low-intensity shockwave therapy for erectile dysfunction. Cochrane Database Syst Rev. 2025;7:CD013166.
- Rew KT, Heidelbaugh JJ. Erectile dysfunction. Am Fam Physician. 2016;94(10):820-827.
- McVary KT. Clinical practice. Erectile dysfunction. N Engl J Med. 2007;357(24):2472-2481.
- Rajfer J, Aronson WJ, Bush PA, Dorey FJ, Ignarro LJ. Nitric oxide as a mediator of relaxation of the corpus cavernosum in response to nonadrenergic, noncholinergic neurotransmission. N Engl J Med. 1992;326(2):90-94.
- Gandaglia G, Briganti A, Jackson G, et al. A systematic review of the association between erectile dysfunction and cardiovascular disease. Eur Urol. 2014;65(5):968-978.
- Mostafaei H, Mori K, Hajebrahimi S, et al. Association of erectile dysfunction and cardiovascular disease: an umbrella review of systematic reviews and meta-analyses. BJU Int. 2021;128(1):3-11.
- Terentes-Printzios D, Ioakeimidis N, Rokkas K, Vlachopoulos C. Interactions between erectile dysfunction, cardiovascular disease and cardiovascular drugs. Nat Rev Cardiol. 2022;19(1):59-74.
- American Diabetes Association Professional Practice Committee. 4. Comprehensive medical evaluation and assessment of comorbidities: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S59-S85.
- Burnett AL, Nehra A, Breau RH, et al. Erectile dysfunction: AUA guideline. J Urol. 2018;200(3):633-641.
- Lee H, Hwang EC, Oh CK, et al. Testosterone replacement in men with sexual dysfunction. Cochrane Database Syst Rev. 2024;1:CD013071.
- American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed, text revision. Washington, DC: American Psychiatric Publishing; 2022.
- Gao J, Zhang Y, Li H, Gao P, Zhang X. Different evaluations exist between men with erectile dysfunction and their female partners when using erectile hardness model: an interesting, observational, and cross-sectional field survey. Biomed Res Int. 2019;2019:8176387.
- Dong JY, Zhang YH, Qin LQ. Erectile dysfunction and risk of cardiovascular disease: meta-analysis of prospective cohort studies. J Am Coll Cardiol. 2011;58(13):1378-1385.
- Salonia A, Bettocchi C, Carvalho J, et al. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health. European Association of Urology; 2025.
- Yuan J, Zhang R, Yang Z, et al. Comparative effectiveness and safety of oral phosphodiesterase type 5 inhibitors for erectile dysfunction: a systematic review and network meta-analysis. Eur Urol. 2013;63(5):902-912.
- Padma-Nathan H, Hellstrom WJ, Kaiser FE, et al. Treatment of men with erectile dysfunction with transurethral alprostadil. N Engl J Med. 1997;336(1):1-7.
- Yuan J, Hoang AN, Romero CA, Lin H, Dai Y, Wang R. Vacuum therapy in erectile dysfunction: science and clinical evidence. Int J Impot Res. 2010;22(4):211-219.
- Porst H, Burnett A, Brock G, et al. SOP conservative (medical and mechanical) treatment of erectile dysfunction. J Sex Med. 2013;10(1):130-171.
- Levine LA, Becher EF, Bella AJ, et al. Penile prosthesis surgery: current recommendations from the International Consultation on Sexual Medicine. J Sex Med. 2016;13(4):489-518.
- Ancha N, Eldin M, Woodle T, et al. Current devices, outcomes, and pain management considerations in penile implant surgery: an updated review of the literature. Asian J Androl. 2024;26(4):345-352.
- Epifanova MV, Gvasalia BR, Durashov MA, Artemenko SA. Platelet-rich plasma therapy for male sexual dysfunction: myth or reality? Sex Med Rev. 2020;8(1):106-113.
- Masterson TA, Molina M, Ledesma B, et al. Platelet-rich plasma for the treatment of erectile dysfunction: a prospective, randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. J Urol. 2023;210(1):154-161.
