လက်ရှိတွင်၊ သည်းခြေပြွန်နှင့် ပန်ကရိယပြွန်၏ endoscopic diagnosis ကို တစ်ခုတည်းသောကုသမှုအဖြစ် သည်းခြေပြွန်ကျောက်တည်ခြင်းနှင့် သည်းခြေအိတ်ကျောက်များကို ကုသရန်အတွက် laparoscopic ခွဲစိတ်မှုဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ ၎င်းသည် အန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန်နှင့် မေ့ဆေးလိုအပ်သည့် အကြိမ်အရေအတွက် အပါအဝင် အကျိုးကျေးဇူးများစွာရှိသည်။ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအချိန်တိုတောင်းသည်။ ပုံမှန်ဘဝသို့ အမြန်ပြန်သွားပါ။ ဆေးရုံတက်နေရချိန်ကို လျှော့ချပါ။ နှင့် ဆေးဖိုးဝါးခများကို လျှော့ချပါ။
သည်းခြေအိတ်နှင့် သည်းခြေပြွန်များတွင် ကျောက်တည်ခြင်း။
Gallstones သည် အဖြစ်များသော biliary tract disease ဖြစ်သည်။ သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်းသည် သည်းခြေရည်တွင် ထုံးကျောက် သို့မဟုတ် ကိုလက်စထရောများ ရွာသွန်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာမပြဘဲ သည်းခြေကျောက်တည်သည့်လူနာများတွင် သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်းဖြစ်ပွားမှုသည် 6-12% ရှိသော်လည်း လူနာသည် အသက် 60 ကျော်ပါက၊ ဤအခြေအနေသည် 20-25% အထိ တိုးလာနိုင်သည်။
သည်းခြေကျောက်သည် လျင်မြန်စွာ မကုသပါက အသက်အန္တရာယ်ရှိသော အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ အမျိုးသားတွေထက် အမျိုးသမီးတွေမှာ အဖြစ်များပါတယ်။ အသက် 30 နှင့် 50 နှစ်ကြားတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ အစာမကြေခြင်း၊ epigastrium သို့မဟုတ် ညာဘက်နံရိုးအောက် နာကျင်ခြင်း အပါအဝင် သံသယလက္ခဏာများ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ သည်းခြေပြွန်အတွင်း သည်းခြေအိတ်အတွင်း သည်းခြေကျောက်များရှိနေပါက သည်းခြေပြွန်ကို ပိတ်ဆို့ပြီး သည်းခြေပြွန်ကို ပိတ်ဆို့စေသည့် လက္ခဏာများ ပါဝင်သည်။ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေမှာ ဒီရောဂါကို ပိုတွေ့ရတတ်ပါတယ်။
ရောဂါလက္ခဏာများနှင့်ပြင်းထန်မှု
သည်းခြေအိတ်တွင် သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်း၏ လက္ခဏာများသည် အစောပိုင်းအဆင့်တွင် ပျော့သွားနိုင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာအုပ်စုတွင်၊ လူနာများသည် ဖောင်းခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်တင်းခြင်း၊ နံရိုး၏ epigastric သို့မဟုတ် ညာဘက်အခြမ်းအောက်တွင် နာကျင်ခြင်း စသည့်လက္ခဏာများဖြင့် ဆရာဝန်ထံ လာကြသည်။ သို့သော် သည်းခြေအိတ်တွင် ကူးစက်ပါက လူနာသည် ညာဘက်နံရိုးအောက်တွင် ဝမ်းဗိုက်နာနေမည်ဖြစ်သည်။ ပျို့ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း၊ အဖျားတက်ခြင်း။
ကျောက်ခဲသည် သည်းခြေပြွန်အတွင်းသို့ ကျရောက်ပါက သည်းခြေပြွန်ပိတ်ဆို့ခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး အသားဝါခြင်း၊ အသားဝါခြင်း၊ မျက်လုံးဝါခြင်း သို့မဟုတ် စူးရှသော cholangitis ပါ၀င်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် သည်းခြေပြွန်ကျောက်တည်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်နိုင်သည်။စူးရှသောပန်ကရိယရောင်ခြင်း (Acute Pancreatitis)၊
လက္ခဏာပြသူများသည် များသောအားဖြင့် အစာစားပြီး နာရီဝက်မှ နာရီဝက်ခန့်တွင် ဝမ်းဗိုက်အောင့်ခြင်းနှင့်အတူ ဝမ်းဗိုက်နာတတ်သည်။ ညာဘက်နံရိုးအောက်ရှိ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း တင်းကျပ်မှု။ တခါတရံ ဝေဒနာသည် အလွန်ပြင်းထန်သဖြင့် လူနာသည် သည်းမခံနိုင်ဘဲ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး ထိုးရန် ဆေးရုံသို့ သွားရသည်။
သို့သော်လည်း သည်းခြေအိတ်ထွက်ပေါက်ကို ပိတ်ဆို့နေသော သည်းခြေကျောက်များသည် သည်းခြေအိတ်အတွင်းသို့ ပြန်စီးဆင်းလာပါက လက္ခဏာများ သက်သာရာရနိုင်သည်။ လူနာသည် နောက်ပိုင်းတွင် ပုံမှန်လက္ခဏာများ ပေါ်လာလိမ့်မည်။ ဤရောဂါလက္ခဏာသည် သည်းခြေအိတ်အတွင်း သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်း၏ သတိပေးလက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်သည်။ထိုကဲ့သို့သော အကြိမ်များစွာ ဝမ်းဗိုက်နာပါက နာတာရှည်သည်းခြေအိတ်ရောင်ခြင်း (Chronic Cholecystitis) ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်နိုင်သည်။သို့သော် သည်းခြေကျောက်များသည် အဆက်မပြတ်ကြာကြာပိတ်ဆို့နေပါက၊ အချိန်၊ ၂၄ နာရီထက်ပိုပြီး စူးရှသော cholecystitis (Acute Cholecystitis) ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
သည်းခြေအိတ်ရောင်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်း သို့မဟုတ် သည်းခြေအိတ်အထွက်ပေါက်များ (Cystic Duct) ကို ပိတ်ဆို့ထားခြင်းကြောင့် အများစုမှာ သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်ပါသည်။ သည်းခြေကျောက်သည် သည်းခြေပြွန်အတွင်းသို့ ကျရောက်ပါက သည်းခြေပြွန်ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သောပန်ကရိယရောင်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု ပြင်းထန်ပါက သွေးကြောအတွင်း ပိုးဝင်ခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး ပြင်းထန်ပြီး သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ရောဂါအမည်တပ်ခြင်း။
လောလောဆယ်မှာတော့ သည်းခြေပြွန်ကျောက်တည်တာကို စစ်ဆေးနေပါတယ်။ ဆရာဝန်သည် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းမှတဆင့် endoscopic ultrasound သို့မဟုတ် EUS (Endoscopic Ultrasound) ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ၎င်းသည် အစာခြေစနစ်ကို စစ်ဆေးရန် endoscopy ဖြစ်သည်။ ကင်မရာ၏ထိပ်တွင် ကြိမ်နှုန်းမြင့် အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြုခြင်း။ ၎င်းသည် အစာအိမ်နှင့် အူနံရံအောက် နက်ရှိုင်းသော ဒဏ်ရာများကို ဆရာဝန်အား မြင်နိုင်စေပါသည်။ ပုံမှန် endoscopy ဖြင့် မမြင်နိုင်သော အခြားအင်္ဂါများဖြစ်သည့် အသည်းအတွင်း အလုံးအခဲများနှင့် သည်းခြေပြွန်အတွင်းရှိ ကျောက်များကို မြင်နိုင်သည်။ သည်းခြေအိတ်တွင် ကျောက်တည်ခြင်း။ ပန်ကရိယ စသည်တို့တွင်၊
ရောဂါရှာဖွေနေစဉ်အတွင်း အကျိတ်တွေ့ရှိပါက၊ ဆရာဝန်များသည် အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ အာထရာဆောင်းလမ်းညွှန်ပေးသော အပ်အပ်အသားစဥ်စစ်ဆေးခြင်းကိုလည်း လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ပုံမှန်မဟုတ်သောဆဲလ်များကိုစစ်ဆေးရန် အသားစယူစစ်ဆေးခြင်းတွင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်းရရှိရန်။ ပို့ပြီးရင် အသားစယူပါ။ ရလဒ်ကို စောင့်ရန် ၃-၅ ရက်ခန့် ကြာနိုင်သည်။
သည်းခြေပြွန်နှင့် ပန်ကရိယပြွန် (ERCP) ကို Endoscopic စစ်ဆေးခြင်း
သည်းခြေပြွန်နှင့် ပန်ကရိယနှင့်ဆက်စပ်သောရောဂါများကိုကုသရန်အသုံးပြုသည့်အခြား endoscopy အမျိုးအစားမှာ သည်းခြေပြွန်နှင့်ပန်ကရိယ endoscopy သို့မဟုတ် ERCP (Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography)။ Biliary ERCP ၏အဓိကညွှန်ပြချက်မှာ သည်းခြေပြွန်ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် အသားဝါခြင်းကဲ့သို့သောသည်းခြေပြွန်များကိုကုသရန်ဖြစ်သည်။ ကျောက်များ သို့မဟုတ် သည်းခြေပြွန် သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့နေသော သည်းခြေပြွန်အနီးတစ်ဝိုက်တွင် အကျိတ်တစ်ခု
သည်းခြေကျောက်များတွေ့ရှိပါက သည်းခြေပြွန်ပိတ်ဆို့ခြင်း။ ဆရာဝန်သည် သည်းခြေပြွန်မှ ကျောက်များကို ဖယ်ရှားရန် မိုးပျံပူဖောင်း သို့မဟုတ် ဝိုင်ယာကြိုးငယ်ကို အသုံးပြု၍ ကုသမှုကို လုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်သည်။ ဒါပေမဲ့ သည်းခြေပြွန်ကို ဖိထားတဲ့ အဖုတစ်ခုတွေ့ရင်၊ အကြိတ်နေရာကို အသားစယူစစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ကုသမှုခံယူပါ။ အသားဝါခြင်းနှင့် မျက်လုံးဝါခြင်းကို လျှော့ချရန် ရေနုတ်မြောင်းကို ထည့်ပါ။
သို့ရာတွင်၊ သည်းခြေပြွန် endoscopy ဖြင့် ကြုံတွေ့ရနိုင်သည့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာမှာ endoscopy ပြီးနောက် ပန်ကရိယရောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပန်ကရိယပြွန်သည် သည်းခြေပြွန်အဖွင့်နှင့် နီးကပ်သောကြောင့် ယားယံခြင်းဖြစ်လာနိုင်သည်။ ဤအခြေအနေသည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၃-၅% တွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း အများစုတွင် ပန်ကရိယအပျော့စားဖြစ်သည်။ ရေနှင့် အစာရှောင်ခြင်း၊ ဆားရည်တိုက်ခြင်း၊ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများပေးခြင်းတို့ဖြင့် ၁ ရက်မှ ၂ ရက်အတွင်း ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာလာတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ERCP endoscopy ပြုလုပ်ပြီးနောက် လူနာအား ခွဲစိတ်မှုအပြီးတွင် ရောဂါလက္ခဏာများ စောင့်ကြည့်ရန် ဆေးရုံတွင်နေရန် အကြံပြုမည်ဖြစ်ပါသည်။ အနည်းဆုံး ၁ည။
EUS နှင့် ERCP endoscopy အတွက် ပြင်ဆင်ခြင်း သည် အစာအိမ်နှင့် ဓါတ်မှန်ရိုက်ခြင်း အတွက် ပြင်ဆင်ခြင်း နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည် ၊ ဆိုလိုသည်မှာ ရေ နှင့် အစာ ကို 6 နာရီ မှ 8 နာရီ အထိ ရှောင် ပြီး ဆေးဝါး အမျိုးအစား ပေါ်မူတည်၍ 3 – 5 ရက်ကြာ သွေးကျဲ ခြင်း ကို ရှောင်ကြဉ် ပါ ။ လူနာသည် အဆုတ် သို့မဟုတ် နှလုံးနှင့် ပတ်သက်သော ထင်ရှားသော နာတာရှည်ရောဂါ ရှိနေသည့်ကိစ္စများတွင်၊ သင့်ဆရာဝန်ကို ကြိုတင်အကြောင်းကြားသင့်သည်။ ပြီးလျှင် အူမကြီးကို စစ်ဆေးခြင်းမပြုမီ သင့်ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်မှုကို အကဲဖြတ်ရန် ကျွမ်းကျင်သူဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ။
သည်းခြေကျောက်နှင့် သည်းခြေပြွန်ကျောက်တည်ခြင်းကို ကုသခြင်း။
သည်းခြေအိတ်ကျောက်တည်ခြင်းနှင့် သည်းခြေပြွန်ကျောက်တည်သောလူနာများအား ကုသခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သောပန်ကရိယရောင်ခြင်း၊ ပြွန်အသားဝါခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးပြွန်ရောဂါကဲ့သို့သော ရှုပ်ထွေးသောရောဂါများဖြစ်ပွားမှုတွင် ကုသခြင်း။ Acute Cholangitis နှင့် သည်းခြေအိတ်တွင် သည်းခြေကျောက်များတွေ့ရှိခြင်း။ သင့်ဆရာဝန်မှလည်း ကုသမှုကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ Endoscopic biliary နှင့် pancreatic duct စစ်ဆေးခြင်း (ERCP) ကို အနည်းဆုံး ထိုးဖောက် laparoscopic cholecystectomy ဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ (Laparoscopic Cholecystectomy) တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့် တပြိုင်နက် သင့်လျော်သော ညွှန်ပြချက်ပေးလျှင် ကုသမှုခံယူပါ။
laparoscopic gallbladder ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အဆင့်မြင့် MIS (Minimal Invasive Surgery) 4K သို့မဟုတ် HD ကင်မရာဖြင့် ပုံရိပ်ပြတ်သားမှု မြင့်မားသော သေးငယ်သော ထိုးဖောက်ခွဲစိတ်မှုနည်းပညာကို အသုံးပြု၍ ဆရာဝန်သည် သည်းခြေအိတ်၊ သည်းခြေပြွန်နှင့် အမျိုးမျိုးသော ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ဒဏ်ရာက သေးသေးလေးဖြစ်ပြီး နာကျင်မှုအနည်းငယ်ရှိတာကြောင့် ပိုးဝင်နိုင်ခြေကို လျော့ကျစေပါတယ်။ ခွဲစိတ်ပြီးနောက် လူနာများ အမြန်ပြန်ကောင်းလာစေရန် ကူညီပေးသည်။
laparoscopic ခွဲစိတ်ဆရာဝန်များအဖွဲ့နှင့် အစာအိမ် အူလမ်းကြောင်း အထူးကုအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့အပြင် လူနာများအား ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးခြင်း၊ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးဆရာဝန်များ၊ ဆေးဝါးပညာရှင်များနှင့် အစားအသောက်ပညာရှင်များအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် လူနာတစ်ဦးစီအတွက် ကုသမှုကိုစီစဉ်ရန် အတူတကွလုပ်ဆောင်လျှက်ရှိပါသည်။ (Multidisciplinary Team) သည် လူနာများအား အကဲဖြတ်ရန် ကူညီပြင်ဆင်ပေးသည်။ ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးဆိုင်ရာ ကုသမှုကို မည်ကဲ့သို့ ပြုမူရမည်ကို အကြံဉာဏ်ပေးခြင်း အပါအဝင်။ မှန်ကန်သောအစားအစာကို ရွေးချယ်စားသောက်ခြင်းကဲ့သို့သော လူနာများ ပြန်လည်နာလန်ထူလာပြီး ကောင်းမွန်စွာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် ကူညီပေးရန်။
သည်းခြေပြွန်ကျောက်တည်ခြင်းနှင့် သည်းခြေအိတ်ကျောက်တည်ခြင်းကို တပြိုင်နက်တည်း ကုသခြင်း။ Endoscopic biliary cholangiopancreatography (ERCP) နှင့် laparoscopic cholecystectomy (LC) တို့သည် ကုသမှုကို ကျော်လွန်သွားပါက ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို လျှော့ချနိုင်သည် ။ (ERCP ကုသမှုမတိုင်မီနှင့် LC ခွဲစိတ်ပြီးနောက်) ခွဲစိတ်မှုစောင့်ဆိုင်းနေစဉ်အတွင်း သည်းခြေပြွန်ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် ထပ်ခါတလဲလဲ cholangitis ကဲ့သို့သော)။
သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်းနှင့် သည်းခြေပြွန်ကျောက်တည်သော လူနာများအား တစ်ချိန်တည်း ကုသခြင်း။ ၎င်းသည် လူနာအား မေ့ဆေးပေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များစွာကို ဖြတ်သန်းခြင်းမှ သက်သာစေသည်။ သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်းနှင့် သည်းခြေပြွန်ကျောက်များကို အောင်မြင်စွာ ကုသရန် အခွင့်အလမ်း ပိုများသည်။ ဆေးရုံတက်နေရချိန်ကို လျှော့ချပါ။ မြန်မြန်ပြန်ကောင်းစေပါတယ်။ လူနာများသည် ခွဲစိတ်ပြီးနောက် 4-6 နာရီအတွင်း လမ်းလျှောက်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် ကုသမှုခံယူပြီးနောက် ပန်ကရိယရောင်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှင့် အခြားနောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ သက်တမ်းတိုးကုသခြင်းထက် လျော့နည်းသွားသည်။ (ERCP ကုသမှုမတိုင်မီနှင့် LC ခွဲစိတ်ပြီးနောက်)
ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ခြင်းဖြင့် သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်ပါသည်။ လူနာများသည် ကြော်ထားသော အစားအစာများကို လျှော့ချပြီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် ငါးများကို များများစားရန် အာရုံစိုက်သင့်သည်။ ဖောရောင်ခြင်းမှကင်းဝေးရန် နောက်ထပ်အရေးကြီးသောအချက်မှာ သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်းကို ကုသရန်အတွက် Laparoscopic ခွဲစိတ်မှု ကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်နှင့် ကျွမ်းကျင်သော သင်ကြားရေး အဖွဲ့မှ ကုသမှု ရလဒ်ကို စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း ဖြစ်စေရန် ဂရုစိုက်သင့်သည်။ အရေးကြီးသည်မှာ နှစ်စဉ် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးပြီး ခန္ဓာကိုယ်တွင်း မူမမှန်မှုများကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးပါ။ သံသယဖြစ်ဖွယ် လက္ခဏာများရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသသင့်သည်။ ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် နောင်တွင် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲများ ဖြစ်လာနိုင်သောကြောင့် ကုသမှုမခံယူသင့်ပါ။
