နာတာရှည် ချောင်းဆိုးရခြင်း အကြောင်းအရင်း ရှိရမည်။

မောပန်းလွယ်ခြင်းအပြင် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်ပါသည်။ ချောင်းဆိုးခြင်းသည် ယင်းကို ညွှန်ပြသော အခြားလက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်သည်။ လူနာသည် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါ ခံစားနေရသည်။ ချောင်းဆိုးခြင်းသည် ရောဂါ၏ အဖြစ်အများဆုံး လက္ခဏာဖြစ်သည်။ အသက်ရှုလမ်းကြောင်းစနစ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သော နိုင်ငံခြားပစ္စည်းများကို ဖယ်ရှားရန် ခန္ဓာကိုယ်၏ ယန္တရားဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်မှ တီဘီရောဂါကဲ့သို့သော ပိုးမွှားများ ပါဝင်သည်။ ချောင်းဆိုးနေစဉ် လူနာ၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ ပိုးမွှား ပမာဏကို လျော့နည်းစေသည်။ ဒါပေမယ့် တခြားသူတွေကိုလည်း ကူးစက်တယ်။

အသက်ရှူ

လူ့ အသက်ရှုလမ်းကြောင်းစနစ်တွင် လုပ်ဆောင်မှု နှစ်ခုရှိသည်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို အောက်ဆီဂျင်ကို သယ်ဆောင်ပြီး စွန့်ပစ်ပစ္စည်းတွေကို စွန့်ထုတ်ရာမှာ အသက်ရှင်နေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ လောင်စာဆီ (သကြား စသည်ဖြင့်) လောင်ကျွမ်းရာမှ ထွက်ပေါ်လာသော ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ဓာတ်ငွေ့ကို စွမ်းအင်အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ အဆုတ်က ပုံမှန်အလုပ်မလုပ်ဘူးဆိုရင် လူသည် အသက်မရှင်နိုင်ပါ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ခန္ဓာကိုယ်က အောက်ဆီဂျင် လုံလုံလောက်လောက် မရလို့ပါ။ သွေးထဲတွင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် များလာခြင်းကြောင့် အက်စစ်ဓာတ်များ လွန်ကဲခြင်း ရှိသည်။

ယေဘူယျအားဖြင့် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းကို အပိုင်း ၂ ပိုင်း ခွဲထားသည်။

1. အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအပေါ်ပိုင်းသည် နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်းနှင့် အသံအိုးများပါ၀င်သော အသံအိုးအထိ အပိုင်းဖြစ်သည်။
2. အောက်ပိုင်း အသက်ရှူလမ်းကြောင်း (Lower Respiratory Tract) သည် အသံအိုး (Larynx) အောက်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ကြီးမားသော bronchi (Trachea) မှ alveoli အထိ လေပြွန်များ ပါဝင်သည်။

---

ချောင်းဆိုးခြင်း။

ချောင်းဆိုးခြင်းသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းစနစ်ကို ထိခိုက်မှုမှ ကာကွယ်ပေးသည့် ယန္တရားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အဆုတ်မှတဆင့် လေကို တစ်နေ့လျှင် အများအပြား ရှူရှိုက်သည် (တစ်နေ့လျှင် 8,000 မှ 12,000 လီတာခန့်၊ အလုပ်နှင့် လေ့ကျင့်ခန်း ပမာဏပေါ်မူတည်၍) ထိုအချိန်တွင်၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော လေထုထဲတွင် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ရှိပါသည်။ စနစ်။ မြို့ထဲမှာနေလေ ဆေးလိပ်သောက်လေလေ၊ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသော လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် ဖုန်မှုန့်များ၊ ဓာတုဓာတ်ငွေ့များ၊ ပိုးမွှားများ၊ မှိုများနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်များ အသွင်သဏ္ဌာန်ရှိနိုင်သောကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် ထိုအရာများကို ဖယ်ရှားပစ်ရန် နည်းလမ်းများရှိသည်။ 10 microns ထက် ပိုကြီးသော ဖုန်မှုန့်များကို ရှူသွင်းလိုက်သောအခါတွင် အများစုသည် နှာခေါင်းပေါက်နှင့် လေပြွန်အပေါ်ပိုင်းများတွင် ပိတ်မိနေပါသည်။ အမှုန်အမွှားလေးများသာ bronchial ပြွန်အောက်ပိုင်းသို့ ရောက်သွားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သေးငယ်သော အမှုန်အမွှားများသည် ကြီးမားသော အမှုန်အမွှားများထက် ပို၍ အန္တရာယ်ရှိသည်။

bronchial tubes များကို ဖုံးအုပ်ထားသော ဆဲလ်များသည် အမွေးများဖြင့် စီထားသည်။ ဆံပင်က တစ်ချိန်လုံး လှုပ်နေလိမ့်မယ်။ အမွေးများ၏ထိပ်များတွင် Mucociliary Sheet သို့မဟုတ် Mucociliary Blanket ဟုခေါ်သော ချွဲတစ်ချပ်ပါရှိပြီး အမွေးများသည် ချွဲများကို လည်ချောင်းအစဆီသို့ ရွေ့လျားစေပါသည်။ အစာအိမ်ထဲမှာ မျိုချနိုင်သလို ချောင်းဆိုးတာလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ လေပြွန်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော နိုင်ငံခြားအရာဝတ္ထုများသည် လေပြွန်အတွင်း ဖုံးအုပ်ထားသော ချွဲများထဲတွင် ပိတ်မိနေပါသည်။ အန္တရာယ်ရှိသော ဓာတုပစ္စည်းများ ၎င်းတို့နှင့် ထိတွေ့သောအခါတွင် ၎င်းတို့ကို ရောစပ်ထားသည်။ ပျော့ပျောင်းစေပြီး အန္တရာယ်နည်းပါးစေသည်။ ဓာတ်ငွေ့များသည် ရှူသွင်းထားသော ပိုးမွှားများသည် ချွဲများနှင့် သွေးဖြူဥများပါရှိသော ပိုးမွှားများ၏ ကိုယ်ခံစွမ်းအားကို ဖျက်ဆီးပစ်သည်။ ရလဒ်များကို သလိပ်ပုံစံဖြင့် ထုတ်လွှတ်သည်။ သာမာန်အားဖြင့်၊ ဤချွဲ၏အထွက်နှုန်းသည် တစ်နေ့လျှင် ကုဗစင်တီမီတာ ၁၀ မှ ၁၀၀ ကုဗစင်တီမီတာခန့်ရှိပြီး အလွန်သေးငယ်သောကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့တွင် ချွဲကဲ့သို့မခံစားရပေ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တံတွေးနဲ့ မျိုချတတ်တယ်။

---

ချောင်းဆိုးရာသီ

ချောင်းဆိုးခြင်းအား မည်မျှကြာကြာခံနိုင်သည်ကို အောက်ပါတို့အပါအဝင် ခွဲခြားနိုင်သည် ။

• 1 ပတ်ထက်နည်းသောချောင်းဆိုးခြင်းကိုခေါ်သည်။ လက်ရှိချောင်းဆိုးခြင်း။
• ၃ပတ်ထက်ပို၍ ချောင်းဆိုးခြင်းကို နာတာရှည်ချောင်းဆိုးခြင်းဟုခေါ်သည်။
• ချောင်းခြောက်ဆိုးခြင်းဆိုသည်မှာ အချွဲများထွက်ခြင်းမရှိဘဲ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ချောင်းဆိုးသွေးပါခြင်း။ သွေးများသာဖြစ်ပြီး ချွဲများ ရောနှောခြင်းမရှိသည်ကို တွေ့မြင်ရမည်ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် ချွဲများ ရောနှောနေပါသည်။

---

ချောင်းဆိုးခြင်း၏အကြောင်းရင်းများ

အသက်ရှုလမ်းကြောင်းနှင့် အဆုတ်၏ ရောဂါတိုင်းနီးပါးသည် ချောင်းဆိုးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သော ကြောင့် ချောင်းဆိုးရခြင်း အကြောင်းအရင်း များစွာရှိသည်။ ထို့အပြင် နှာခေါင်းရောဂါ၊ အစာအိမ်ရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါနှင့် ဆေးဝါးအများအပြား သောက်သုံးခြင်းကြောင့် ချောင်းဆိုးခြင်းကဲ့သို့သော အခြားစနစ်များ၏ ရောဂါများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အဖြစ်များဆုံး ချောင်းဆိုးခြင်း အမျိုးအစားသည် အများအားဖြင့် လည်ချောင်းနာခြင်းကဲ့သို့သော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအပေါ်ပိုင်း ရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်ပြီး ကလေးများတွင် အဖြစ်များသော အအေးမိခြင်းနှင့် တုပ်ကွေးကဲ့သို့သော ရောဂါပိုးများကြောင့် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး လည်ချောင်းအတွင်း ရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်သည်။ သို့မဟုတ် အာသီးရောင်ခြင်း။ အသက်ကြီးသူများ အထူးသဖြင့် ဦးနှောက်ရောဂါရှိသူများတွင် လည်ချောင်းနာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အစားအစာ သို့မဟုတ် တံတွေးများ ဝမ်းသွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

---

နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်း ၏အကြောင်းရင်းများ

ဆေးလိပ်သောက်သော လူနာများ မပါဝင်လျှင် နာတာရှည် ချောင်းဆိုးတတ်သည်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ကျွန်မမှာ နာတာရှည် လည်ချောင်းနာနေပြီလေ။ လူနာများတွင် အဖြစ်အများဆုံး ချောင်းဆိုးခြင်းမှာ- အအေးမိခြင်း သို့မဟုတ် တုပ်ကွေးပြီးနောက် နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်း။ ဤလူနာများသည် နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် လူနာသည် လုံလောက်သော အနားယူမှု မရရှိပါက၊ ရောဂါ၏အစောပိုင်းအဆင့်များတွင်အသုံးပြုသောအသံတွေအများကြီးရှိပါတယ်။ ၎င်းသည် လည်ချောင်းနာခြင်း၏ လက္ခဏာများကို နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်စေသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရပြီးနောက်၊ လေပြွန်ပြွန်များသည် လှုံ့ဆော်မှု (Bronchial Hyperresponsiveness or BHR) နှင့် ချောင်းဆိုးခြင်းဖြစ်လာနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် သင် လုံလောက်စွာ အနားယူခြင်း သို့မဟုတ် ဆူညံသံ အများအပြား အသုံးပြုပါက ၃-၄ ပတ်အထိ ကြာနိုင်သည်။

---

ချောင်းဆိုးစေသောရောဂါများ

မကြာခဏ ချောင်းဆိုးစေသော အခြားရောဂါများ တွင် တီဘီရောဂါနှင့် နာတာရှည် လည်ချောင်းနာခြင်းကဲ့သို့သော အဆုတ်အတွင်း နာတာရှည်ရောင်ရမ်းခြင်း ပါဝင်သည်။ (Bronchiectasis) အဆုတ်ပြည်တည်နာ နှင့် အဆုတ်ကင်ဆာ စသည်တို့ ဖြစ်သော်လည်း ထိုလူနာများတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော အဆုတ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း များရှိသည်။

နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် ပုံမှန်အဆုတ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသော ရောဂါများအတွက် အဖြစ်များဆုံးများမှာ-

• ပန်းနာရင်ကျပ် (Bronchial Asthma) ပန်းနာရင်ကျပ်ဝေဒနာရှင်များသည် ယေဘူယျအားဖြင့် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် အသက်ရှူကြပ်ခြင်းကဲ့သို့သော လက္ခဏာများကို ခံစားရလေ့ရှိသည်။ သို့သော် အခြားလူနာများတွင် အပျော့စား ပန်းနာရင်ကျပ်ပုံစံများရှိသည်။ အချို့လူများသည် ပန်းနာရင်ကျပ် သို့မဟုတ် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၏ လက္ခဏာများ တစ်ခါမျှ မကြုံဖူးပါ။ နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်းသာ ရှိသည် (ပန်းနာရင်ကြပ် လူနာများ၏ 25% ခန့်သည် ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ လက္ခဏာများ မခံစားရကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်) သို့သော် အဆုတ်၏ လုပ်ဆောင်မှုကို စစ်ဆေးကြည့်လျှင် ယင်းကို တွေ့ရှိမည်ဖြစ်သည်။ bronchial tubes များသည် လှုံ့ဆော်မှု (Bronchial Hyperresponsiveness သို့မဟုတ် BHR) နှင့် နာတာရှည် လည်ချောင်းနာသော လူနာများဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် လည်ချောင်းနာခြင်းတွင် တွေ့ရသည့်အတိုင်း Neutrophils အမျိုးအစား သွေးဖြူဥများအစား Eosinophils ၏ သွေးဖြူဥများကို ချောင်းဆိုးခြင်း – Variant Asthma ဟု သတ်မှတ်သည် ဖြစ်သောကြောင့် ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ လက္ခဏာများ မရှိပါ။

• လေဓာတ်မတည့်ခြင်း နှင့် နာတာရှည် လည်ချောင်းနာခြင်း (Allergic Rhinitis) ဝေဒနာရှင်များသည် အိပ်နေစဉ်တွင် နှာစေးခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်းနှင့် လည်ချောင်းထဲသို့ ချွဲများထွက်ခြင်း (Postnasal Drip)၊ နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ လူနာတွင် ထိပ်ကပ်နာ (Paranasal Sinusitis) လည်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ရောဂါ၏ အကြောင်းရင်းမှာ ဓာတ်မတည့်ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် တူညီသောလူနာတွင် ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါနှင့် တွဲတွေ့ရတတ်သည်။

• အစာအိမ်အက်ဆစ်နှင့် အက်ဆစ်များ အစာပြွန်ထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသော လူနာများ (Gastro-Esophageal Reflux Disease or GERD) ဤလူနာများသည် နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အစာအိမ်အပေါ်ပိုင်း အစာခြေစနစ်အားဖြင့် အစာသည် ပါးစပ်၊ လည်ချောင်း၊ အစာပြွန်အပေါ်ပိုင်း (Esophagus) မှတဆင့် အစာအိမ် (Stomach) အတွင်းသို့ ဆင်းသွားသည် အစာအိမ်နှင့် အစာအိမ်အက်ဆစ်များ ပြန်မစီးဆင်းစေရန် တားဆီးပေးသော အစာအိမ်နှင့် အစာမျိုပြွန်အောက်ပိုင်း Sphincter သို့မဟုတ် အစာမျိုပြွန်အောက်ပိုင်း Sphincter။

• ACE inhibitors ကဲ့သို့သော သွေးတိုးရောဂါနှင့် နှလုံးရောဂါတို့ကို ကုသရန်အသုံးပြုသော အချို့သောဆေးဝါးများကို သောက်သုံးသောလူနာများသည် အဆိုပါဆေးများကိုသောက်သုံးသောလူနာများတွင် နာတာရှည်ချောင်းဆိုးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ၎င်းသည် အသုံးပြုသူ၏ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် 3. မှ 4 ပတ်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားပါသည်။ ဆေးကိုသုံးတယ်။ ချောင်းဆိုးခြင်းသည် အများအားဖြင့် ချွဲမပါသော ချောင်းဆိုးဖြစ်သည်။ ညဘက်နဲ့ လဲလျောင်းတဲ့အခါ ပိုအဖြစ်များပါတယ်။ Beta-Adrenergic Blocking Agents သည် ဆေးကိုရပ်လိုက်သောအခါတွင် လက္ခဏာများ ပြေလည်သွားနိုင်သည်။

• ဆူညံသံတွေ အများကြီးသုံးတဲ့ လူနာတွေ ၊ အများကြီးအော်တာ ၊ ဈေးသည်တွေ ၊ အနားယူပြီး 2-3 ရက်ကြာ အသံကို မသုံးပါက ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာလာပါမည်။

• ရောဂါမရှိဘဲ ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် လည်ချောင်းရှင်းလင်းသူများသည် Psychogenic သို့မဟုတ် Habit Cough ဟုခေါ်သော ချောင်းဆိုးခြင်း၏ အခြားအကြောင်းအရင်းကို ဖော်ပြလေ့မရှိပါ။ စိတ်၏ အကြောင်းရင်း ရှိနိုင်သည်ဟု ယူဆပါသည်။ ဒီလိုလူတွေအများကြီးရှိတယ်။

---

ချောင်းဆိုးခြင်း၏ဆိုးကျိုးများ

ချောင်းဆိုးခြင်းသည် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများစွာရှိသည် ၊

• အဆုတ်

  • အသက်ရှူလမ်းကြောင်းစနစ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ လေပြွန်ရောင်ခြင်း ၊ ရောင်ရမ်းခြင်း ၊ မျက်ရည်ပိုထွက်ခြင်း ၊

  • အဆုတ်သည် ပေါက်ပြဲပြီး လေသည် ပါးစပ်အတွင်းပိုင်းသို့ ပေါက်ထွက်သည်။ (Pneumothorax) ချောင်းဆိုးနေစဉ် အဆုတ်တွင် ဖြစ်ပေါ်သော Barotrauma ကြောင့်ဖြစ်သည်။

• ဦးနှောက်

  • သတိလစ်ခြင်း (Cough Syncope)

• ရင်သား

  • ကြွက်သားတွေနာတယ်။ ကြွက်သားစုတ်ပြဲ ကျိုးသောနံရိုး

• အခြားရှုပ်ထွေးမှုများ

  • ဆီးမထိန်းနိုင်

  • အသံပြာခြင်း။

  • အူကျွံခြင်း။

  • ခါးကိုက်ခြင်း။

  • ညဘက် ချောင်းဆိုးနေသူတွေမှာ လုံလောက်စွာ အနားယူပါ။

---

နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်းကို ရောဂါရှာဖွေပါ။

အများစုကတော့ ဆရာဝန်က မှတ်တမ်းယူပါလိမ့်မယ်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှု ရင်ဘတ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းသည် အကြောင်းရင်းကို ဖော်ပြနိုင်သည်။ ချောင်းဆိုးခြင်းကိုဘာတွေကဖြစ်စေသလဲ သို့သော်လည်း နောက်ထပ် ရောဂါရှာဖွေစမ်းသပ်မှု လိုအပ်သော လူနာအချို့လည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းသည် ချောင်းဆိုးခြင်း၏ အကြောင်းရင်းအများစုမှာ အဆုတ်နှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများကြောင့် ဖြစ်သော်ငြား အချိန်၏ 90% အထိ မှန်ကန်စွာ ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ပြီး ကုသမှုကို ဆရာဝန်များက ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ၎င်းသည် နှလုံးစနစ်၏ ရောဂါများကြောင့် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများ စသည်တို့အပြင် ချောင်းဆိုးသော လူနာများ၏ 20 – 60% ခန့်တွင် အကြောင်းအရင်းတစ်ခုတည်း မရှိပါ။ ဒါပေမယ့် အကြောင်းရင်းများစွာကြောင့် ဖြစ်ရတာ ၊

• အဆုတ်ရောဂါဟု သံသယရှိလျှင် ဆရာဝန်သည် ရင်ဘတ်ကို တွက်ချက်ပြီး ဓာတ်မှန်ရိုက်စစ်ဆေးရန် တောင်းဆိုနိုင်သည်။
• သံသယဖြစ်ဖွယ်ကိစ္စများတွင် ရောဂါသည် နှာခေါင်းနှင့်အထက် bronchi ရောင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ နား၊ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်းတို့ကို ကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်ထံ တက်ရောက်၍ ကုသမှုခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ အဆစ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေရန် (အရိုးလိုင်နာ ကာရံခြင်း)။
• ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါဟု သံသယရှိလျှင် bronchoconstriction ရှိမရှိစစ်ဆေးရန် ဆရာဝန်သည် အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက်စမ်းသပ်မှု (Pulmonary Function Test) ကို တောင်းဆိုနိုင်သည်။ ကျဉ်းသွားသည်ကိုတွေ့ပါက bronchodilator ထိုးပါ။ bronchus သည် ဆေးကို တုံ့ပြန်ပါက ရောဂါရှာဖွေမှုတွင် အလေးချိန်တိုးလာမည်ဖြစ်သည်။ ရောဂါသည် အသက်ဝင်နေသေးစဉ် (asymptomatic) ပန်းနာရင်ကျပ်ရှိနေသော လူနာများတွင် bronchiectasis မရှိနိုင်သည်ကို မကြာခဏ တွေ့ရှိရသည်။ ကနဦး အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးမှုရလဒ်များသည် ပုံမှန်ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် လူနာတွင် ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါရှိမရှိကို ပြောပြရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ အဲဒါကို စမ်းသပ်မှုတစ်ခုရှိရမယ်။ လေပြွန်သည် လှုံ့ဆော်မှုအပေါ် ထူးထူးခြားခြား အာရုံခံစားနိုင်ပါသလား။ Bronchial Challenge Test ဟုခေါ်သော စမ်းသပ်မှုတစ်ခုဖြင့် bronchi ကို ကျုံ့စေရန် လှုံ့ဆော်ပေးသည့် အရာတစ်ခုကို အသုံးပြုသည်။ ဒီစစ်ဆေးမှုအတွက် အသုံးပြုတဲ့ ကိရိယာတွေ၊ ၎င်းသည် အဆုတ်ထုထည်ကိုရှာဖွေခြင်းနှင့် အယ်လ်veoli အတွင်းရှိလေလဲလှယ်မှုရှာဖွေခြင်းကဲ့သို့သော အခြားအဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက်များကို စစ်ဆေးရန်အတွက် အသုံးပြုနိုင်သော Body Pletysmograph (ပုံ 19) ဟုခေါ်သော အလွန်ရှင်းလင်းပြတ်သားသောစမ်းသပ်မှုရလဒ်များကိုပေးသည့်ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သင့်သည်။ ရိုးရှင်းသော အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက်စမ်းသပ်သူ (Spirometer) သည် မလုပ်နိုင်ပါ။
• အစာအိမ်အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်းဟု သံသယရှိလျှင် ဆရာဝန်သည် လူနာအား အထက်ဖော်ပြပါအတိုင်း အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်း စစ်ဆေးခြင်း ရှိ၊မရှိ စစ်ဆေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အထက်တွင်ဖော်ပြထားသော အဆင့်ဆင့်စစ်ဆေးမှုသည် ရောဂါများ၏ 90 မှ 95% အထိ ရောဂါရှာဖွေကုသနိုင်သည်။

ရောဂါများစွာကို ကြာရှည်ထားလျှင် ပျောက်ကင်းရန် ခက်ခဲသည် သို့မဟုတ် လုံးဝမပျောက်နိုင်ပါ။ နာတာရှည် ချောင်းဆိုးလူနာများသည် စမ်းသပ်စစ်ဆေးရန် အကြာကြီး မစောင့်သင့်ပါ။