PM 2.5 ဖုန်မှုန့်နှင့် နှလုံး
လေထုညစ်ညမ်းမှု သို့မဟုတ် လေထုထဲတွင် ဖုန်မှုန့်များသည် နှလုံးရောဂါဖြစ်စေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော အချက်တစ်ချက်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ နောက်ဆုံးအချက်အလက်များအရ နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ သေဆုံးမှု၏ 20% ကျော်သည် လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့်ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် လူ 3 သန်းကျော် သေဆုံးနေရကြောင်း သိရသည်။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကလည်း ဒီလိုပြောပါတယ်။ 1 ကုဗမီတာတွင် လေထုထဲတွင် PM 2.5 အမှုန်အမွှား 10 – 25 micrograms ထက်ပိုပါက ခန္ဓာကိုယ်သည် အချိန်ကြာမြင့်စွာ အဆက်မပြတ် စားသုံးမိပြီး ရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်စေပါသည်။ သွေးခဲခြင်းကို ထိခိုက်စေသည်။ endothelial ဆဲလ်များ၏လုပ်ဆောင်မှု နှလုံးရောဂါ၊ အဆုတ်ရောဂါနှင့် ကင်ဆာအပါအဝင် နာတာရှည်ရောဂါများကို ဖြစ်စေသည်။
နှလုံးတွင် PM 2.5 ၏ သက်ရောက်မှုသည် ပြင်းထန်ပါက သွေးကြောများ ကြွပ်ဆတ်ကာ သွေးကြောများ ကျိုးသွားကာ နှလုံးရောဂါရှိသော လူနာများတွင်လည်း ရှိပြီးသား ရောဂါများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေပါသည်။ ရေရှည်တွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် ဆဲလ်လူလာအဆင့်တွင် အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်လိမ့်မည်။ ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ ရောင်ရမ်းမှုကို လှုံ့ဆော်ပေးပါတယ်။ သွေးကြောတွေ ပိုထူလာမယ်။ သွေးကြောများ၏ ကြွက်သားနံရံများကို ကြီးထွားစေသည်။ ဆေးလိပ်သောက်သူတွေလိုပဲ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ အနာဂတ်တွင် နှလုံးရောဂါအတွက် အဓိကအန္တရာယ်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် တိုးလာမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။
ဖုန်မှုန့်တွေက နှလုံးကို ထိခိုက်စေတယ်။
European Society of Cardiology (ESC) မှ အချက်အလက်များအရ လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် ဥရောပတွင် သေဆုံးမှုအရေအတွက် တိုးလာကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။ သေဆုံးမှုနှုန်းသည် တစ်နှစ်လျှင် လူ 800,000 တိုးလာသည်။
သေဆုံးမှုနှုန်းအပေါ် ပြင်ပလေထုညစ်ညမ်းမှု အရင်းအမြစ်အမျိုးမျိုး၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို နမူနာယူရန် နည်းလမ်းအသစ်ကို အသုံးပြု၍ သေဆုံးမှု၏ 40 မှ 80% သည် နှလုံးဖောက်ပြန်ခြင်းနှင့် လေဖြတ်ခြင်းကဲ့သို့သော နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ (CVD) ကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ ထို့အပြင် သုတေသီများလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ လေထုညစ်ညမ်းမှု ယင်းကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် ခန့်မှန်းခြေ ၄.၅ သန်းထက် လူသေဆုံးမှု ၈.၈ သန်းခန့် ပိုမိုဖြစ်ပွားစေပါသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းထက် နှစ်စဉ်သေဆုံးမှုကို ပိုမိုဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ဘယ်စီးကရက်တွေက ဆေးလိပ်ဖြတ်နိုင်လဲ။ ဒါပေမယ့် လေထုညစ်ညမ်းမှုကိုတော့ ရှောင်လွှဲလို့မရပါဘူး။
လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများ ပါဝင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် သွေးကြောများကို ပျက်စီးစေပြီး စိတ်ဖိစီးမှုကို တိုးစေသည်။ ၎င်းသည် သွေးတိုး၊ ဆီးချို၊ လေဖြတ်ခြင်း၊ နှလုံးဖောက်ခြင်းနှင့် နှလုံးခုန်နှုန်း မြင့်မားစေသည်။
(REF : https://www.sciencedaily.com/releases/2019/03/190312075933.htm )
ဖုန်မှုန့် PM 2.5 ကို ဂရုစိုက်ပါ။
- PM 2.5 ဖုန်မှုန့်ရှိသော နေ့များတွင် ပြင်ပလှုပ်ရှားမှုများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
- Mask တပ်ပါ သို့မဟုတ် နှာခေါင်းကို အုပ်ပါ။
- လေသန့်စင်စက်တပ်ဆင်ပါ။
- သတင်းများကို လိုက်နာပြီး ညွှန်ကြားချက်များကို အနီးကပ် လိုက်နာပါ။
- သင့်ခန္ဓာကိုယ်တွင် မူမမှန်မှုများဖြစ်ပေါ်ပါက ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသသင့်သည်။
နှလုံးအထူးကုဆရာဝန် ဒေါက်တာ Chattanong Yodwutthi နှလုံးကြံ့ခိုင်ရေးဌာန အကြီးအကဲ ဘန်ကောက်နှလုံးဆေးရုံ နှလုံးအပေါ် PM 2.5 ဖုန်မှုန့်များ၏ သက်ရောက်မှုများကို လူတိုင်းသတိထားစေလိုပါသည် ။"ကိုယ်ခန္ဓာက အမြောက်အမြားလက်ခံရရှိသောအခါ PM 2.5 ဖုန်မှုန့်။ ၎င်းသည် သွေးကြောများနှင့် သွေးကြောများ၏ အတွင်းပိုင်းကို ပျက်စီးစေသည်။ သွေးကြောများ တင်းမာမှုကို မြန်စေသည်။ သွေးကြောများ၏ မခိုင်မြဲမှုကို အရှိန်မြှင့်ပေးသည်။ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်။ နှလုံးဖောက်ပြန်ခြင်း (Heart Failure) နှင့် နှလုံးဖောက်ခြင်း (Heart Attack ) .ထို့ကြောင့် မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ခြင်းသည် အရေးကြီးဆုံးအရာဖြစ်သည်။ နှလုံးရောဂါဖြစ်စေနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်များစွာရှိပေမယ့်၊ သို့သော် လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် လျစ်လျူမရှုသင့်သော အခြားအရေးကြီးသော ပြဿနာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သင့်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသသင့်သည်။ သင့်မှာ နှလုံးရောဂါဖြစ်နိုင်ချေရှိတယ်လို့ သိထားရင် နှလုံးအထူးကုဆရာဝန်နဲ့ နှစ်စဉ်စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်”
ကိုးကား-
- ScienceDaily https://www.sciencedaily.com/releases/2019/03/190312075933.htm
- ဥရောပနှလုံးရောဂါဗေဒအသင်း
- Jos Lelieveld၊ Klaus Klingmüller၊ Andrea Pozzer၊ Ulrich Pöschl၊ Mohammed Fnais၊ Andreas Daiber၊ Thomas Münzel။ ဥရောပရှိ ပတ်ဝန်းကျင်လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးသည် ဆန်းသစ်သောအန္တရာယ်အချိုးလုပ်ဆောင်ချက်များကို အသုံးပြု၍ ပြန်လည်အကဲဖြတ်ခဲ့သည်။ European Heart ဂျာနယ်၊ 2019; DOI- https://academic.oup.com/eurheartj/article/40/20/1590/5372326
