Aorta အကြောင်း သိပါရစေ
Aorta သည် ခန္ဓာကိုယ်တွင် အကြီးဆုံးသော သွေးကြောဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နှလုံးမှထွက်လာပြီး ရင်ဘတ်အပေါက်မှ ဝမ်းဗိုက်အတွင်းအထိ ပျံ့နှံ့သည်။ အကိုင်းအခက်များသည် ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အရေးကြီးသော အင်္ဂါများဆီသို့ သွေးနီဥများကို သယ်ဆောင်ပေးသော သွေးကြောများဖြစ်ပါစေ။ အချို့သောရောဂါများ သို့မဟုတ် အခြေအနေများသည် သွေးလွှတ်ကြောနံရံကို အားနည်းစေနိုင်သည်။ သွေးလွှတ်ကြောသည် ပုံမှန်ထက် ပိုကြီးသော အရွယ်အစား (Aneurysm) သို့ ပျံ့နှံ့သွားပါသည်။ ရုတ်တရတ် သွေးအများအပြားဆုံးရှုံးပြီး အချိန်တိုအတွင်း သေဆုံးစေပါသည်။ အခြေအနေကို aorta ၏အဆင့်တိုင်းတွင်တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ရင်ဘတ်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဝမ်းဗိုက်မှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဒါပေမယ့် ကျောက်ကပ်ကို ထောက်ပံ့ပေးတဲ့ သွေးကြောအောက်နား (Infrarenal Abdominal Aortic Aneurysm) ရဲ့ ဝမ်းဗိုက်ထဲမှာရှိတဲ့ aorta မှာ မကြာခဏတွေ့နိုင်ပါတယ်။
Aortic Aneurysm (Aortic Aneurysm) ၏အကြောင်းရင်းများ
ပုံမှန်အားဖြင့်၊ aorta ၏နံရံများသည် အလွန်ပျော့ပျောင်းပြီး ချဲ့နိုင်၊ ဆွဲဆန့်နိုင်ကာ သွေးပေါင်ချိန်ကို ကျုံ့နိုင်သည်။ သို့သော် အချိန်ကြာမြင့်စွာ သွေးတိုးခြင်းကဲ့သို့သော အချို့သောပြဿနာများရှိသည့် လူနာများတွင်မူ သွေးကြောနံရံများ တင်းမာလာသည်။ Atherosclerosis (Atherosclerosis) သည် သွေးလွှတ်ကြောနံရံများကို အားနည်းစေပြီး သွေးလွှတ်ကြောနံရံများ သွေးကြောပေါက်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ ဤအခြေအနေသည် သက်ကြီးရွယ်အို အမျိုးသားလူနာများတွင် အဖြစ်များသည်။ အသက် 50 နှစ်အထက် အမျိုးသားများ၏ 2 – 5% ခန့်တွင် ဤရောဂါကို အသက် 65 နှစ်အထက် အမျိုးသားများ၏ 5 မှ 10% အထိ ကြိမ်နှုန်းမြင့် ပဲ့တင်သံလှိုင်း (Ultrasound) ဖြင့် စစ်ဆေးခြင်းမှ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ သွေးကြောကျဉ်းရောဂါ (Coronary Artery Disease) သို့မဟုတ် လက်နှင့်ခြေသလုံးတွင် သွေးခဲနေသူများ (Peripheral Vessels Disease)။ထို့ပြင် မိသားစုအတွင်း သွေးလွှတ်ကြော သွေးကြောပေါက်ခြင်း ရာဇဝင်နှင့် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း အရေအတွက်သည် အရေးကြီးပါသည်။ ရောဂါကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်တဲ့ အချက်ပါ။ အကျဉ်းချုပ်မှာ, ဤရောဂါသည် သက်ကြီးရွယ်အို အမျိုးသားလူနာများတွင် တွေ့ရပါသည်။ အထူးသဖြင့် အသက် 65 မှ 75 နှစ်ကြားတွင် ဆေးလိပ်သောက်ဖူးသူဖြစ်သည်။ သွေးတိုးရှိသည်။ မိသားစုတွင် သွေးလှည့်ပတ်မှုဆိုင်ရာ ရာဇဝင်ရှိသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
ဤရောဂါရှိလူနာအများစုတွင် ရောဂါလက္ခဏာမပြပါ။ ၎င်းကို အာထရာဆောင်း သို့မဟုတ် ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းဖြင့် မကြာခဏ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ သို့သော် အချို့သောလူနာများတွင် ထိုကဲ့သို့သော ရောဂါလက္ခဏာများလည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။- aneurysm ၏ဧရိယာ၌နာကျင်မှု
- ရင်ဘတ်အောင့်တယ်။
- ခါးနာ။ နာကျင်မှုသည် လာ၍သွားခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ချိန်လုံး ရှိနေနိုင်သည်။
- အချို့ကိစ္စများတွင် သွေးကြောများ ကျိုးသွားတတ်သည်။ လူနာသည် ပြင်းထန်သော သွေးဆုံးရှုံးမှုနှင့်အတူ ဝေဒနာခံစားရလိမ့်မည်။ အများစုမှာ မိနစ် သို့မဟုတ် နာရီပိုင်းအတွင်း သေဆုံးစေပါသည်။
ထို့အပြင်၊ aortic aneurysm သည် aorta ၏နံရံများတွင်သွေးခဲများဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် aneurysm ၏ဧရိယာတွင်ရောင်ရမ်းခြင်းသို့မဟုတ်သွေးစီးဆင်းမှုရှိနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သွေးလွှတ်ကြောနံရံရှိ သွေးခဲများကို ဖယ်ထုတ်ပါက၊ ၎င်းသည် aorta ၏ အကိုင်းအခက်များကို ပိတ်ဆို့နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် သွေးနီဥသည် အနီးနားရှိ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများကို ဖိအားဖြစ်စေနိုင်သည်။
မင်းမှာ ဒီရောဂါရှိတယ်ဆိုတာ ဘယ်လိုသိလဲ။
Aortic aneurysms ရှိသော လူနာအများစုသည် ရောဂါလက္ခဏာမပြဘဲ နှစ်စဉ်ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှုတစ်ခုပြုလုပ်နေစဉ် သို့မဟုတ် အခြားရောဂါများအတွက် စမ်းသပ်မှုများမှတစ်ဆင့် မတော်တဆတွေ့ရှိလေ့ရှိပါသည်။ လောလောဆယ်တွင် American and Canadian Associations of Vascular Medicines မှ စမ်းသပ်ခြင်းကို အကြံပြုထားသည်။ ဖြစ်နိုင်ချေမြင့်မားသော ဝမ်းဗိုက်အတွင်းပိုင်း အာထရာဆောင်းရိုက်ခြင်းဖြင့် ဝမ်းဗိုက်သွေးကြောကျဉ်းခြင်းကို စစ်ဆေးခြင်း အောက်ပါအတိုင်း လူနာများ
- အသက် ၆၅ နှစ်မှ ၇၅ နှစ်ကြား ဆေးလိပ်သောက်ဖူးသူ
- အသက် 60 ကျော်ရှိပြီး ဖခင် သို့မဟုတ် မွေးချင်းကဲ့သို့သော ရင်းနှီးသောဆွေမျိုးတစ်ဦးရှိ၍ သွေးလွှတ်ကြောသွေးကြောကျဉ်းခြင်း၊
အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ရင်ဘတ်သွေးလွှတ်ကြော သွေးကြောကျဉ်းနေသည့် ဆွေမျိုးရင်းချာရှိသူများအတွက် ကွန်ပြူတာဓာတ်မှန်ရိုက်စစ်ဆေးခြင်းကို အကြံပြုထားသည်။
ရောဂါကုသရန်လမ်းညွှန်ချက်များ
- ရောဂါလက္ခဏာမပြသေးသောအခြေအနေတွင် aortic aneurysm အတွက် ကုသမှုသည် aortic rupture ဖြစ်နိုင်ခြေအပေါ်မူတည်ပါသည်။ ပိုကြီးလေ၊ ကွဲထွက်နိုင်ခြေ ပိုများလေဖြစ်သည်။ သွေးကြောကျယ်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးလွှတ်ကြောများ လျင်မြန်စွာ ချဲ့ထွင်နေသော လူနာများအတွက် ခွဲစိတ်ရန် အကြံပြုထားသည်။
- လူနာတွင် ဝမ်းဗိုက်နာခြင်း၊ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် အနီးနားရှိ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများပေါ်တွင် သွေးလွှတ်ကြော ဖိမိခြင်းစသည့် လက္ခဏာများ ပေါက်ပြဲနိုင်ခြေ မြင့်မားကြောင်း ညွှန်ပြသော ရောဂါလက္ခဏာများ ရှိသည်။ ၎င်းသည် ခွဲစိတ်မှုအတွက် ညွှန်ပြချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
- Aorta သည် ခွဲစိတ်ရန် လိုအပ်လောက်အောင် မကျယ်သေးသော ကိစ္စများတွင်၊ သွေးကြောနံရံများပေါ်ရှိ ဖိအားများကို လျှော့ချရန်အတွက် နောက်ထပ်စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုကို သွေးတိုးကျဆေးနှင့် ပေါင်းစပ်ရန် အကြံပြုထားသည်။
- လူနာသည် သွေးကြောကျဉ်းရောဂါဖြစ်နိုင်ချေရှိသည့် ကိစ္စများတွင်၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ ဆေးလိပ်ဖြတ်ပါ။ စားသောက်မှုအလေ့အထကို ပြောင်းလဲပါ။
- လူနာသည် သွေးတွင်း lipid ပမာဏ မြင့်မားသည်ကို တွေ့ရှိပါက၊ lipid-lowering ဆေးကိုလည်း လိုအပ်နိုင်သည်။
aortic aneurysm အတွက် ခွဲစိတ်မှု
လက်ရှိတွင် aortic aneurysm အတွက် ခွဲစိတ်မှု အမျိုးအစား ၂ မျိုးရှိသည်။
1) အဖွင့်ခွဲစိတ်မှု
2) catheter မှတဆင့် သွေးကြော အတု နှင့် stent ထည့်ရန် ခွဲစိတ်ခြင်း။ (Endovascular Aneurysmal Repair) သည် ကြီးမားသော aortic aneurysms ကိုကုသရာတွင် ပို၍အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍမှစတင်လာသည်။ အကြောင်းကတော့ ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာက သေးသေးလေးဖြစ်ပြီး ဆေးရုံမှာ သေဆုံးနှုန်းက နည်းနေတာကြောင့်ပါ။ ၎င်းသည် အဖွင့်ခွဲစိတ်မှုထက် ရေရှည်ကုသမှုရလဒ်များကို ပေးစွမ်းသည်။
