MS (MS) သို့မဟုတ် Multiple Sclerosis သည် ဦးနှောက်၊ ကျောရိုးနှင့် မျက်စိအာရုံကြောများ ပါဝင်သော ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်တွင် ရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ရောဂါဖြစ်သည်။ လောလောဆယ်တော့ MS ကို ဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းရင်း တစ်ခုတည်းကို ရှာမတွေ့သေးပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ဒီရောဂါဟာ အကြောင်းအချက်များစွာကြောင့် ဖြစ်တတ်တယ်လို့ ယုံကြည်ကြပါတယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများ၊ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် အချို့သော ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုများ ပါဝင်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဗီတာမင် D ပမာဏနည်းပါတယ်။ သို့မဟုတ် MS လူနာများ၏ 70 ရာခိုင်နှုန်းသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော အသက်အရွယ် 20 မှ 30 ကြားတွင် ရောဂါလက္ခဏာများ ခံစားရပြီး MS လူနာများ၏ 4 တွင် 3 သည် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိခိုက်စေကြောင်း စစ်တမ်းတစ်ခုက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ မကုသဘဲထားလျှင် တွေ့ရှိရသည်။ MS လူနာများ၏ 30 ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် ပထမလက္ခဏာများပေါ်လာပြီးနောက် နှစ် 20 မှ 25 နှစ်အတွင်း မသန်မစွမ်းဖြစ်လိမ့်မည်။ မိဘများ သို့မဟုတ် မွေးချင်း ၂-၄% ရှိကြောင်း တွေ့ရှိပါက အမျိုးသားများတွင် အမျိုးသမီးများထက် ၃ ဆပိုများသည်။ MS မှ MS ရောဂါသည် အနောက်နိုင်ငံများတွင် ဖြစ်ပွားမှု မြင့်မားသည်။ သို့သော် အာရှ၊ အာဖရိကနှင့် အမေရိကရှိ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ တွင် ဖြစ်ပွားမှုနည်းပါသည်။
MS ရောဂါ၏လက္ခဏာများ
MS သည် သင့်ကိုယ်ခံအားစနစ် ပျက်စီးခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဦးနှောက်၊ ကျောရိုးနှင့် မျက်စိအာရုံကြောများပါ၀င်သော ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်တွင် Myelin အလွှာ ။ အာရုံကြောအလွှာကို ဖျက်ဆီးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ပျက်စီးမှုသည် အာရုံကြောများကြားရှိ အချက်ပြများ ထုတ်လွှင့်မှုကို နှေးကွေးစေခြင်း သို့မဟုတ် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည်။ ၎င်းသည် MS တွင် အာရုံကြောဆိုင်ရာ မူမမှန်မှုများကို ဖြစ်စေသည်။
ဗဟိုအာရုံကြောစနစ် ရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့် အာရုံကြောစနစ်၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများ ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ ပြီးရင် ပြုပြင်တတ်ပြီး ရောဂါလက္ခဏာတွေ သက်သာလာနိုင်ပါတယ်။ ဤပုံမှန်မဟုတ်သောလက္ခဏာများကိုခေါ်သည်။ ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်ဖြစ်ခြင်း။ ရောဂါပြန်ဖြစ်ခြင်းမှ ထွက်ပေါ်လာသော လက္ခဏာများသည် များစွာကွဲပြားနိုင်သည်။ ပြန်ဖြစ်ရတဲ့ နေရာကို မူတည်တယ်။ အဖြစ်များသောရောဂါလက္ခဏာများပါဝင်သည်:
- လမ်းလျှောက်ခြင်းနှင့်ပြဿနာများ လက်များ သို့မဟုတ် ခြေထောက်များ အားနည်းခြင်း၊ ကြွက်တက်ခြင်း၊ ခြေထောက်ကျုံ့ခြင်း၊ ဆီးမသွားနိုင်ခြင်း။
- ထုံကျင်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်တစ်ဝိုက် တင်းကျပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးထိုးအပ်ဖြင့် ထိုးခံရသည့် ခံစားချက်။ နာကျင်မှုက လည်ပင်းကနေ နောက်ကျောအလယ်အထိ လျှပ်စစ်ရှော့ခ်ရသလို ခံစားရတယ်။
- အမြင်အာရုံပြဿနာများ မျက်လုံးတစ်ဖက် သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် မှုန်ဝါးဝါး၊ အမြင်နှစ်ထပ်၊ ပုံပျက်နေသော သို့မဟုတ် အရောင်မှိန်သွားသည်။
- ဟန်ချက်ညီခြင်း ၊ ဟန်ချက်ညီရန်ခက်ခဲခြင်း၊ တိကျသောဝိသေသလက္ခဏာများရှိသည်- သူ့ဘာသာသူ လုပ်တတ်ပြီး ပိုကောင်းလာတတ်ပါတယ်။ ထို့နောက် တူညီသော သို့မဟုတ် နေရာအသစ်တွင် ရောဂါလက္ခဏာများ ပြန်ဖြစ်လိမ့်မည်။
ထို့ကြောင့် သင့်ကိုယ်သင် ပုံမှန်စောင့်ကြည့်ပြီး ဆရာဝန်နှင့် ပြသရန် မနှောင့်နှေးသင့်ပါ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီလက္ခဏာတွေက MS ရဲ့ လက္ခဏာတွေဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ရောဂါအမည်တပ်ခြင်း။
ရောဂါလက္ခဏာများကို သတိပြုမိပါက ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးကို MRI ရိုက်ပြီး အာရုံကြောအထူးကုနှင့် ပြသပါ။ အစောပိုင်းအဆင့်တွင် သွေးနှင့် ဦးနှောက်အရည်စစ်ဆေးမှု အပါအဝင် သင့်လျော်သော စောင့်ရှောက်မှုကို ခံယူပါ။ ၎င်းသည် မသန်မစွမ်းမှုကို လျှော့ချနိုင်ပြီး အနာဂတ်တွင် ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေနှင့် စိတ်ကျရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်သည်။
လောလောဆယ် MS အတွက် ကုသဆေးမရှိပါ။ သို့သော် မသန်စွမ်းမှုစတင်ခြင်းကို နှောင့်နှေးရန် သို့မဟုတ် steroids ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုအရေအတွက်ကို လျှော့ချရန် ဖြစ်နိုင်သည်။ အကြောသွင်းဆေးနဲ့ ပါးစပ်ဆေးနှစ်မျိုးလုံး ပေးတယ်။ နှင့် ရောဂါပြန်ဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ခြင်း ၊ ကိုယ်ခံအားထိန်းဆေးများဖြင့် ရောဂါဖြစ်နှုန်းကို ပြောင်းလဲစေပါသည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီအတွက် သင့်လျော်သော လက္ခဏာများအလိုက် ကုသမှုများ ပါဝင်သည်။ ယင်းက ကုသမှုကို ယခင်ကထက် ပိုမိုထိရောက်စေပြီး မသန်စွမ်းမှုကိုလည်း ကာကွယ်ပေးပါသည်။
MS ရောဂါသည် အကြောင်းအချက်များစွာကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ရောဂါဖြစ်သည်။ (Multifactorial Etiology) မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်များနှင့် အမျိုးမျိုးသော ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများ ကြောင့်ဖြစ်မဖြစ် ဂရုစိုက်ပါ။
- လေ့ကျင့်ခန်း မှန်မှန်လုပ်ပါ။
- အာဟာရရှိသောအစားအစာကိုစားပါ။
- အရက်နဲ့ စီးကရက်ကို လျှော့ပြီး ဖြတ်ပါ။
- လုံလောက်စွာ အနားယူပြီး စိတ်ဖိစီးမှု ကင်းပါစေ။
သင့်ခန္ဓာကိုယ်တွင် မူမမှန်မှုတစ်ခုတွေ့ရှိပါက အမြန်သွားပြီး ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသပါ။ ထို့ကြောင့် MS နှင့် အခြားသော ပြင်းထန်သောရောဂါများကို ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်နိုင်သည်။
Ref.
WEJM 2018၊ ကြွယ်ဝသော
