Migraine နှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း- လျစ်လျူမရှုသင့်သောဆက်ဆံရေး

Migraine နဲ့ Depression က နီးနီးကပ်ကပ် ဆက်စပ်နေပါတယ်။ Migraine ဝေဒနာရှင်များသည် မကြာခဏ migraine ခေါင်းကိုက်ခြင်းကြောင့် စိတ်ကျရောဂါခံစားရနိုင်ချေ ပိုများပါသည်။ ထို့ကြောင့် ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်းနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းကြား ဆက်နွယ်မှုကို လျစ်လျူမရှုသင့်ဘဲ ဆောလျင်စွာ မကုသပါက ရေရှည်ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

Migraine ဆိုတာ ဘာလဲ

Migraine သည် အာရုံကြောဆိုင်ရာချို့ယွင်းမှုများကြောင့်ဖြစ်သော နာတာရှည်ခေါင်းကိုက်ရောဂါဖြစ်ပြီး လူနာ၏ဘဝအရည်အသွေးအပေါ် သိသာထင်ရှားသောသက်ရောက်မှုရှိသည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင်၊ Major Depressive Disorder (MDD) သည် သာမန်လူများတွင် အဖြစ်များသော စိတ်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရောဂါနှစ်ခုသည် နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်စပ်နေကြောင်း ပြသသည့် သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားများ စွာ ရှိပါသည်။

Migraine ရဲ့လက္ခဏာတွေကဘာတွေလဲ။

Migraine pain သည် ဦးခေါင်းတစ်ဖက်ခြမ်းတွင် ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ခြင်း ဖြစ်ပြီး မကြာခဏ ပျို့အန်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း၊ အလင်းရောင် သို့မဟုတ် အသံကို အာရုံမခံနိုင်ခြင်းစသည့် အခြားသော လက္ခဏာများဖြင့် တွဲလျက် ရှိပြီး အချို့သော အခြေအနေများတွင် ခေါင်းကိုက်ခြင်း မစတင်မီ မီးရောင် သို့မဟုတ် ထူးဆန်းသော ပုံရိပ်များ (Aura) ကို မြင်ခြင်းကဲ့သို့သော သတိပေးလက္ခဏာများ ရှိနိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှုသည် မကြာခဏ လာတတ်ပြီး အချို့ကိစ္စများတွင် မကြာခဏ နာတာရှည် ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ရောဂါ ဖြစ်လာနိုင်ပြီး နေ့စဉ်ဘ၀ကို ထိခိုက်နိုင်သည်။

စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းဆိုတာဘာလဲ။

စိတ်ကျရောဂါ သည် ယေဘူယျ ဝမ်းနည်းခြင်းမျှသာမကဘဲ လူနာများသည် ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ငြီးငွေ့ခြင်း၊ စိတ်ပါဝင်စားမှု ကင်းမဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် ပျော်ရွှင်မှုတို့ကို ခံစားရသည့် ဝေဒနာရှင်များဖြစ်သည်။ အခြားလက္ခဏာများဖြစ်သည့် မောပန်းလွယ်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်မှုနည်းခြင်း၊ တန်ဖိုးမရှိခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အကျွံအိပ်စက်ခြင်း သို့မဟုတ် အချို့ကိစ္စများတွင် သတ်သေရန် တွေးတောခြင်းစသည့် အခြားလက္ခဏာများလည်း ရှိနိုင်ပါသည်။

Migraine နဲ့ Depression က ဘယ်လိုဆက်စပ်လဲ။

migraines အထူးသဖြင့် နာတာရှည် migraine ဝေဒနာခံစားရသူများသည် သာမန်လူများထက် စိတ်ကျရောဂါဖြစ်နိုင်ချေ ၃ ဆ ပိုများသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်၊ စိတ်ကျရောဂါရှိသူများသည် ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်းကို ပိုဆိုးစေနိုင်သည် သို့မဟုတ် ပို၍မကြာခဏနှင့် ပြင်းထန်သောခေါင်းကိုက်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ကုသမှုပိုမိုခက်ခဲစေသည်။ အခြေအနေ နှစ်ခုလုံး အတူတူ ဖြစ်ပေါ်လာပါက၊ အခြေအနေ တစ်ခုတည်း ရှိသူများထက် မသန်စွမ်းမှု အဆင့် မြင့်မားပြီး လူနေမှု ဘဝ အရည်အသွေး နိမ့်ပါးပါသည်။ ကုသမှုသည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးနိုင်ပြီး အလုံးစုံ စောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်ပါသည်။

ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်းနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းတို့သည် အဘယ်ကြောင့် အတူတကွ ဖြစ်ပွားကြသနည်း။

• Migraine နှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းသည် အချို့သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ တွန်းအားများ (Shared Genetic Susceptibility) နှင့် မျှဝေပါသည်။
• serotonin ကဲ့သို့သော အာရုံကြောဆိုင်ရာ မူမမှန်မှုများသည် ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်းနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းအတွက် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါ၀င်ပြီး serotonin စနစ်ကမောက်ကမဖြစ်မှုသည် အခြေအနေနှစ်ခုလုံးတွင် ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။
• အာရုံကြောရောင်ရမ်းခြင်း (Neuroinflammation) ၊ နာတာရှည်အဆင့်နိမ့်ရောင်ရမ်းခြင်း (Migraine) နှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း (Depression) တို့တွင် ဖြစ်ပွားသော ဦးနှောက်အတွင်း ရောင်ရမ်းမှုမှာ ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် စိတ်ခံစားချက်ကို ပြောင်းလဲစေပါသည်။
• အာရုံကြောပတ်လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုများ- ဦးနှောက်၏နာကျင်မှုနှင့် ခံစားချက်ကိုထိန်းညှိပေးသည့်နေရာများဖြစ်သော ဦးနှောက်၏လုပ်ဆောင်မှုပျက်ယွင်းမှုဖြစ် သည့် prefrontal cortex၊ limbic system နှင့် hypothalamic pituitary adrenal axis သည် migraine နှင့် depression နှစ်မျိုးလုံးတွင် အဖြစ်များသောအခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်သည်။

ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်းနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းအတွက် ကုသမှုနည်းလမ်းများ

1. မှန်ကန်ပြီး ပြည့်စုံသော ရောဂါလက္ခဏာကို ပြုလုပ်ပါ။ မိုင်ဂရိန်းရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိမှုနှင့်အတူ၊ ဆရာဝန်သည် စိတ်ခံစားချက်၊ အိပ်စက်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှု၊ ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်းနှင့်အတူ နေထိုင်ခြင်းနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းတို့ကို ညွှန်ပြနိုင်သည့် အခြားရောဂါလက္ခဏာများ၏ မှတ်တမ်းကို ယူဆောင်မည်ဖြစ်သည်။
2. လုံး၀ကုသမှု
   • amitriptyline သို့မဟုတ် venlafaxine ကဲ့သို့သော စိတ်ဓာတ်ကျဆေးများဖြစ်သော အချို့သောဆေးဝါးများသည် ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်း၏ အကြိမ်ရေကို လျှော့ချနိုင်ပြီး စိတ်ခံစားချက်ကို ကောင်းမွန်စေသည်။
   • ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း၊ လုံလောက်စွာအိပ်စက်ခြင်း၊ အပန်းဖြေလေ့ကျင့်ခြင်း၊ တရားထိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံးများကဲ့သို့သော အမူအကျင့်ပြုပြင်ခြင်းများသည် သင့်လျော်ပါသည်။ စိတ်ကျန်းမာရေးပညာရှင်နှင့် စကားပြောဆိုခြင်းသည်လည်း အထောက်အကူဖြစ်နိုင်သည်။
3. ပုံမှန်နောက်ဆက်တွဲ။ migraine နှင့် depression နှစ်မျိုးလုံးရှိသော လူနာများအား ကုသမှုကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ချိန်ညှိရန် အခါအားလျော်စွာ စောင့်ကြည့်သင့်ပါသည်။

Migraine နဲ့ Depression ဖြစ်တဲ့အခါ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဘယ်လိုဂရုစိုက်ရမလဲ

• ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ငြီးငွေ့လွယ်ခြင်း၊ မောပန်းလွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းနှင့်အတူ 2 ပတ်ထက်ပို၍ ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်း ခံစားရပါက ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသသင့်သည်။
• မကောင်းတဲ့ စိတ်ခံစားမှုတွေက ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်းကို ပိုဆိုးစေနိုင်တာကြောင့် စိတ်ကျန်းမာရေးက အရေးကြီးတယ်။
• ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာရော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာရော ကိုယ့်ကိုယ်ကိုပါ ဂရုစိုက်ပါ။ မျှတသော နေထိုင်မှုပုံစံကို ရွေးချယ်ပါ။ စိတ်ဖိစီးမှုကို ရှောင်ပါ။ ရောဂါလက္ခဏာများကို အစကတည်းက ကုသပါ။

မိုက်ဂရိန်းသည် ခေါင်းကိုက်ရုံသာမကဘဲ ပုံမှန်မဟုတ်သော အာရုံကြောဓာတ်ထုတ်လွှတ်မှု၊ နာတာရှည်စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် မျိုးရိုးဗီဇကြောင့်ဖြစ်သော ပုံမှန်မဟုတ်သော အာရုံကြောဓာတ်များ ကြောင့်ဖြစ်သော စိတ်ကျရောဂါနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရောဂါအမျိုးအစား နှစ်မျိုးလုံးကို ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်။ သင် သို့မဟုတ် သင်နှင့် နီးစပ်သူ တစ်ဦးဦးသည် ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ရောဂါ ခံစားရပြီး စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း လက္ခဏာများ ပြသပါက သင့်လျော်သော ကုသမှုအတွက် ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်း ပြသသင့်ပါသည်။

Migraine အထူးကု

ဒေါက်တာ Kittikorn လျင်မြန်သောကုန်သွယ်မှု ခေါင်းကိုက်ခြင်း နှင့် migraines များကို ကုသရာတွင် အထူးပြု အာရုံကြော ပါရဂူ။  ဘန်ကောက်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆေးရုံ  ဦးနှောက်နှင့်အရိုးဆေးရုံ

သင်ကိုယ်တိုင် ရက်ချိန်းယူရန် ဤနေရာကိုနှိပ်ပါ ။

ခေါင်းကိုက်ခြင်း နှင့် migraines များကို အထူးပြုကုသသော ဆေးရုံ

Bangkok International Hospital's Brain and Nerve Center သည် လူနာများအားနေ့စဉ် အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော ဘဝနေထိုင်နိုင်စေရန် ကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်များနှင့် ခေတ်မီကုသရေးနည်းပညာများပါရှိသော ဆရာဝန်များအပါအဝင် ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်းအတွက် အထူးပြုဆရာဝန်အဖွဲ့ဖြင့် ကုသရန် အဆင်သင့်ဖြစ်နေပါပြီ။

အကိုးအကား

1. Viudez-Martínez A, Torregrosa AB, Navarrete F, García-Gutiérrez MS. Migraine နှင့် Depression အကြား ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုကို နားလည်ခြင်း။ ဇီဝမော်လီကျူးများ။ 2024 ဇန်န၀ါရီ 30;14(2):163။ doi: 10.3390/biom14020163။
2. Bruti G၊ Magnotti MC၊ Iannetti G. Migraine နှင့် စိတ်ကျရောဂါ- bidirectional co-morbidities ? Neurol သိပ္ပံ။ 2012 မေ၊ 33 ဖြည့်စွက် 1:S107-9။ doi: 10.1007/s10072-012-1053-6။
3. Androulakis XM၊ Yu X၊ Zhu X၊ Thiam MA၊ Cai G. Migraine နှင့် အဓိက စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း- အာရုံကြောစနစ်များ၏ မတူညီသောဆဲလ်အမျိုးအစားများတွင် မျှဝေထားသော မျိုးရိုးဗီဇဖြစ်နိုင်ခြေကို နေရာချထားပေးခြင်း။ ရှေ့ပိုင်း Neurol ။ 2023 နိုဝင်ဘာ 15;14:1254290။ doi- 10.3389/fneur.2023.1254290။
4. Zhang Q, Shao A, Jiang Z, Tsai H, Liu W. migraine နှင့် depression အကြား comorbidity ယန္တရားများကို ရှာဖွေခြင်း။ J Cell Mol Med 2019 ခုနှစ် ဇူလိုင်လ; 23(7):4505-4513။ doi: 10.1111/jcmm.14390။
5. Peck KR၊ Smitherman TA၊ Baskin SM။ စိတ်ကျရောဂါအတွက် သမားရိုးကျနှင့် အစားထိုးကုသမှုများ- migraine စီမံခန့်ခွဲမှုအတွက် သက်ရောက်မှုများ။ ခေါင်းကိုက်ခြင်း။ 2015 Feb;55(2:351-5)။ doi: 10.1111/head.12521။