ဦးနှောက်အုပ်ဖုံးအမြှေးရောင်ရမ်းခြင်း (Meningitis) သတိပေးလက္ခဏာများ အကြောင်းရင်းများ ကုသမှုလမ်းညွှန်ချက်များ

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ (Meningitis) သည် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သောကြောင့် လုံးဝမလျစ်လျူရှုသင့်သည့် ပြင်းထန်သောရောဂါများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ အနီးကပ်စောင့်ကြည့်မှု၊ သတိပေးလက္ခဏာများကို သိမြင်နိုင်မှု၊ စောင့်ရှောက်ကုသရေးလမ်းညွှန်ချက်များနှင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းကဲ့သို့သော ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းများသည် အသက်ရှင်နိုင်မှုနှုန်းကို မြှင့်တင်ပေးရုံသာမက ကျန်းမာရေးအပေါ် ရေရှည်ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေနိုင်သော ဆိုးကျိုးများကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်သည်

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါဆိုတာဘာလဲ

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ (Meningitis) ဆိုသည်မှာ အလယ်ပိုင်းအာရုံကြောစနစ်ကို ကာကွယ်ပေးရာတွင် အရေးပါသော ဦးနှောက်အမြှေးနှင့် ကျောရိုးအမြှေးတို့တွင် ရောဂါပိုးကူးစက်ခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။ ရောင်ရမ်းမှုသည် ဗိုင်းရပ်စ်၊ ဘက်တီးရီးယား၊ ဖန်ဂိုင် (မှို) နှင့် အခြားအကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ဦးနှောက်ရောင်ရမ်းခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော 합병ဆိုးကျိုးများ ဥပမာ သွေးကြောအတွင်း ရောဂါပိုးကူးစက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြားနာနိုင်မှုဆုံးရှုံးခြင်းတို့ကို မဖြစ်ပေါ်လာမီ ကုသမှုပြုလုပ်နိုင်ရန် အမြန်ဆုံး ဆရာဝန်ထံသို့ သွားရောက်ပြသသင့်သည်။ ယင်းတို့သည် အသက်အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ ဘာကြောင့်ဖြစ်လာသလဲ

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါသည် အကြောင်းရင်းမျိုးစုံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး အောက်ပါအကြောင်းရင်းများ ပါဝင်သည်။

1. ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှု လက္ခဏာများသည် ပေါ့ပါးမှ ပြင်းထန်အထိ ဖြစ်နိုင်သည်
   • တုပ်ကွေးဖြစ်ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး လက္ခဏာများသည် အများအားဖြင့် မပြင်းထန်ဘဲ 7 – 10 ရက်အတွင်း အလိုအလျောက် ပြန်ကောင်းတတ်သည်
   • အစာကို မချက်မှန် မပြုတ်မှန် (တစ်ဝက်တစ်ပျက်) စားသောက်ခြင်းကြောင့် ပိုးလောက် (ပိုးကောင်အဆင့်) များ ဦးနှောက်သို့ တက်နိုင်ပြီး လက္ခဏာများသည် အများအားဖြင့် အနည်းငယ်အရေးပေါ်သဘော (subacute) ဖြစ်ကာ 2 – 4 ပတ်ခန့် ကြာတတ်သည်
2. ဘက်တီးရီးယားကူးစက်မှု အန္တရာယ်အများဆုံးဖြစ်ပြီး မသန်စွမ်းမှု သို့မဟုတ် သေဆုံးမှုအထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ လျင်မြန်သော စစ်ဆေးအတည်ပြုခြင်းနှင့် အချိန်မီ အန်တီဘိုင်အိုတစ် ဆေးများကို ရယူခြင်းသည် ရောဂါပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချနိုင်သည်
3. ဖန်ဂိုင် (မှို) ကူးစက်မှု ကိုယ်ခံအားနိမ့်သူ၊ ကိုယ်ခံအားချို့ယွင်းသူများတွင် ပိုတွေ့ရတတ်ပြီး မှိုရင်းမြစ်များ (ဥပမာ- ခိုအညစ်အကြေး) နှင့် ထိတွေ့ခြင်းမှ ဖြစ်နိုင်သည်။ မကြာခဏ မတွေ့ရသော်လည်း အလွန်ပြင်းထန်နိုင်သည်
4. တီဘီကူးစက်မှု တီဘီဖြစ်စေသော ဘက်တီးရီးယားပိုးသည် ဦးနှောက်အမြှေးသို့ ပျံ့နှံ့ကာ တီဘီကြောင့် ဖြစ်သော ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကို ဖြစ်စေပြီး အာရုံကြောစနစ်ဆိုင်ရာ မမှန်ကန်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်
5. အခြားအကြောင်းရင်းများ ဥပမာ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ ခေါင်းထိခိုက်ဒဏ်ရာ၊ ကိုယ်ခံအားကိုယ်တိုင်တိုက်ခိုက်ရောဂါ (autoimmune)၊ ကင်ဆာ စသဖြင့် ဖြစ်နိုင်ပြီး အလွန်အရေးပေါ် ကုသမှုလိုအပ်သည်

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ

• အမြင့်ဖျား ရုတ်တရက်ဖြစ်ခြင်း
• ခေါင်းကိုက်ပြင်းထန်ခြင်း
• ပျို့အန်ခြင်း
• လည်ပင်းတင်းကျပ်ခြင်း၊ လည်ပင်းအရှေ့ပိုင်းနှင့် လည်ပင်းနောက်ဖက် (နှင့် ခေါင်းနောက်ပိုင်း) နာကျင်ခြင်း
• စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း
• အလင်းရောင်ကို သည်းမခံနိုင်ခြင်း
• အကြောတက်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်း

ကူးစက်မှုကြောင့်ဖြစ်သော ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ၏ အန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုသည် မည်သူများလဲ

• ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ ကာကွယ်ဆေး မထိုးရသေးသူများ
• 5 နှစ်အောက် ကလေးငယ်များ
• 20 နှစ်အောက် ဆယ်ကျော်သက်/လူငယ်များ
• ကျောင်း၊ အဆောင် စသဖြင့် လူအများအပြား အုပ်စုလိုက် နေထိုင်ရသူများ
• ကိုယ်ခံအားအားနည်းသူများ (ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များအပါအဝင်)
• ကိုယ်ခံအားချို့ယွင်းသူများ (ဥပမာ HIV/AIDS လူနာများ၊ ကိုယ်ခံအားနှိမ့်ဆေး သောက်ရသူများ)

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကို ဘယ်လိုစစ်ဆေးအတည်ပြုမလဲ

• ရောဂါရာဇဝင် မေးမြန်းခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာ စစ်ဆေးခြင်း
• ဓာတ်ခွဲခန်း စစ်ဆေးမှုများ
• ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ ဖြစ်စေသော ပိုးကို မွေးမြူစစ်ဆေးရန် သွေးစစ်ခြင်း
• ဦးနှောက် CT စကန် စစ်ဆေးခြင်း (Computerized Tomography: CT Scan)
• ဦးနှောက် MRI စစ်ဆေးခြင်း (Magnetic Resonance: MRI)
• ကျောရိုးရည် (CSF) ကို ဖောက်ထုတ်စစ်ဆေး၍ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကို အရှင်းလင်းဆုံး အကဲဖြတ်ခြင်း

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ ကုသရေးလမ်းညွှန်ချက်

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ၏ ကုသနည်းသည် ကူးစက်ရောဂါပိုးအမျိုးအစားအလိုက် ကွာခြားသည်။ ဆရာဝန်က လူနာအား ဆေးရုံတွင် နေထိုင်ကုသရန် အကြံပြုမည်ဖြစ်ပြီး လက္ခဏာများကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်ကာ 합병ဆိုးကျိုးများကို ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်သည် အပါအဝင်-

• ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုတွင် လက္ခဏာသက်သာဆေး/ဖျားကျဆေး ပေးခြင်း၊ ရေများများသောက်ခြင်း၊ လုံလောက်စွာ အနားယူခြင်းဖြင့် ကုသသည်
• ဘက်တီးရီးယားကူးစက်မှုတွင် သွေးကြောမှတစ်ဆင့် အန်တီဘိုင်အိုတစ် ဆေးများနှင့် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အရ ရောင်ရမ်းလျှော့ဆေးများကို ပေါင်းစပ်ပေးကာ ကုသသည်
• ဖန်ဂိုင် (မှို) ကူးစက်မှုတွင် မှိုသတ်ဆေးကို အဓိကထား ကုသသည်

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ၏ 합병ဆိုးကျိုးတွေက ဘာတွေလဲ

• သွေးကြောအတွင်း ရောဂါပိုးကူးစက်ခြင်းကြောင့် ရှော့ခ်ဖြစ်နိုင်ပြီး အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ လုပ်ဆောင်မှုမအောင်မြင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်
• ဦးနှောက်တစ်သျှူးရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့် အာရုံကြောစနစ် ပျက်စီးကာ ကြွက်သားအားနည်းခြင်း၊ ကြွက်သားထိန်းချုပ်နိုင်မှုဆုံးရှုံးခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်
• ကြားနာအာရုံကြော ပျက်စီး၍ ကြားနာနိုင်မှုဆုံးရှုံးခြင်း
• ဦးနှောက်တစ်သျှူးရောင်ရမ်း၍ ပျက်စီးသွားခြင်းကြောင့် အကြောတက်ခြင်းနှင့် ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါသည် ကူးစက်မှု ပြင်းထန်ပြီး အချိန်မီ မကုသနိုင်ပါက သေဆုံးမှုအထိ ပြင်းထန်နိုင်သည်

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ

• ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ထိုးခြင်း
• လူထူထပ်သောနေရာများကို ရှောင်ရှားခြင်း၊ မျက်နှာဖုံးတပ်ဆင်ခြင်း၊ အကွာအဝေး ထားရှိခြင်း
• ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းများကို အခြားသူများနှင့် မမျှဝေသုံးစွဲခြင်း (ဥပမာ ဇွန်းခက်ရင်း၊ သွားတိုက်တံ၊ ရေခွက်)
• ခန္ဓာကိုယ်တွင် မမှန်ကန်သောလက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ လက္ခဏာရှိပါက ချက်ချင်း ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်ပြသခြင်း
• အာဟာရပြည့်ဝသောအစားအစာ စားသုံးခြင်း
• လုံလောက်စွာ အိပ်ရေးဝအောင် အနားယူခြင်း
• ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းနှင့် အရက်သောက်ခြင်းကို ရှောင်ရှားခြင်း

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကို ကျွမ်းကျင်စွာ ကုသနိုင်သော ဆေးရုံ ဘယ်မှာကောင်းလဲ

Bangkok Hospital International ၏ ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောစနစ် ဗဟိုဌာန သည် ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါ လူနာများအတွက် စစ်ဆေးအကဲဖြတ်ခြင်း၊ ရောဂါအတည်ပြုခြင်း၊ စောင့်ရှောက်ကုသရေးအစီအစဉ် ချမှတ်ခြင်းအပြင် မှန်ကန်သော အကြံပေးခြင်းနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များ ပေးအပ်ရန် အဆင်သင့်ရှိပြီး အထူးကုဆရာဝန်အဖွဲ့နှင့် ဘာသာရပ်ပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့၏ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် အတွေ့အကြုံများဖြင့် လူနာများကို ထပ်မံကောင်းမွန်သော ဘဝအရည်အသွေးသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန် ကူညီပေးသည်

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းရောဂါကို ကုသရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်

ဒေါက်တာမ. ဆရင်ပွန် မာနစ်စီရိကူးလ် ထိပ်ဥဒုံ အာရုံကြောဗေဒ အထူးကုအတွင်းရောဂါဆရာဝန် မှတ်ဉာဏ်စနစ်နှင့် အယ်လ်ဇိုင်းမာ ဌာန၊ Bangkok Hospital International

ကိုယ်တိုင် ရက်ချိန်းယူရန်ဒီမှာနှိပ်ပါ